100 NĂM SINH NHÀ VĂN VÕ QUẢNG (1920 - 2020)

Dành trọn tâm huyết sáng tác cho thiếu nhi 

Xem với cỡ chữ
Nhà văn Võ Quảng là một trong những tác giả được yêu mến của văn học Việt Nam nói chung và văn học thiếu nhi nói riêng. Đúng như nhận định của Hội Nhà văn Việt Nam: Với "Tảng sáng", "Quê nội", "Gà mái hoa", "Anh đom đóm", "Ai dậy sớm"... những trang văn, câu thơ, truyện kể của ông đã trở nên thân thuộc, không chỉ với trẻ em mà là với nhiều lứa tuổi, nhiều thế hệ suốt mấy chục năm qua”.

Những tác phẩm tiêu biểu nhất của Võ Quảng

Nhân dịp kỷ niệm 100 năm sinh nhà văn Võ Quảng (1920 - 2020), Nhà xuất bản Kim Đồng ra mắt bộ ấn phẩm gồm 5 cuốn: Tiểu thuyết “Quê nội” (gồm 2 truyện “Quê nội”, “Tảng sáng”) - tác phẩm mang đậm dấu ấn của nhà văn xứ Quảng; tập thơ “Ai dậy dớm”, tuyển giới thiệu những bài thơ hay nhất viết cho thiếu nhi với minh họa mới sinh động của họa sĩ Chu Linh Hoàng; tuyển tập “Truyện đồng thoại Võ Quảng” do họa sĩ Vũ Xuân Hoàn minh họa; tập truyện “Những truyện hay viết cho thiếu nhi - Võ Quảng”; và đặc biệt là tuyển thơ, truyện, phê bình, chân dung “Võ Quảng - Một đời thơ văn”.

Bộ ấn phẩm kỷ niệm 100 năm sinh của nhà văn Võ Quảng
Bộ ấn phẩm kỷ niệm 100 năm sinh của nhà văn Võ Quảng

Bộ ấn phẩm này tuyển chọn những tác phẩm tiêu biểu nhất của “Nhà văn của tuổi thơ - Nhà thơ của tuổi hoa”. Độc giả thiếu nhi nhiều thế hệ hẳn sẽ không thể quên nhân vật Cục và Cù Lao trong “Quê nội” - tiểu thuyết mang tính tự truyện gắn với tên tuổi của nhà văn Võ Quảng, bối cảnh sau cách mạng Tháng Tám ở làng Hòa Phước bên dòng sông Thu Bồn.

“Tôi nghe người yêu thơ xưa nay nói rằng thơ thật là thơ thì cứ tự nhiên đến và ở với ta như thế. Tình thơ vào hồn người. Một cảm tưởng ấy, tôi đọc thơ Võ Quảng... Tôi không còn tuổi nhỏ đọc thơ anh. Nhưng trong tôi nguyên vẹn cái háo hức của trẻ thơ. Tôi không phải ngỡ mình là em bé để vào thơ anh mà tôi được tỏa hết sức vào thơ – câu thơ, chữ thơ, ý thơ cho mọi người!”

Nhà văn Tô Hoài

Lớp lớp trẻ em từ thuở ê a tập nói vẫn sẽ ngân nga những câu thơ như đồng dao trong “Ai dậy sớm”, “Mầm non”, “Chị chổi tre”, “Anh đom đóm”, “Anh nắng sớm”, “Mời vào”... Những truyện đồng thoại tươi vui, ngộ nghĩnh, ngôn ngữ trong trẻo đầy chất thơ như “Những chiếc áo ấm”, “Trăng thức”, “Anh Cút lủi”, “Mắt Giếc đỏ hoe”... in trong tập “Truyện đồng thoại Võ Quảng”, “Những truyện hay viết cho thiếu nhi - Võ Quảng” hẳn sẽ còn được lưu nhớ trong tâm trí độc giả. Thế giới đồng thoại trong trẻo, hiền hòa của Võ Quảng thêm một lần nữa sáng bừng trong thế giới sắc màu qua hơn 100 bức tranh minh họa màu nước của họa sĩ Vũ Xuân Hoàn.

Ấn phẩm đặc biệt “Võ Quảng - Một đời thơ văn” do tác giả Châu Tấn - trưởng nam của nhà văn Võ Quảng biên soạn. Trong ấn phẩm này, độc giả sẽ gặp lại những bài thơ nổi tiếng của Võ Quảng; thưởng thức truyện ngắn đầu tay “Cái lỗ cửa”, truyện vừa “Cái thăng”, tiểu thuyết “Kinh tuyến và vĩ tuyến”, những truyện cổ tích kể lại “Chuyện kể ở Đầm Vạc” (truyền thuyết thời Hùng Vương); cùng những bài viết về văn học thiếu nhi của nhà văn Võ Quảng. Phần cuối là những bài phê bình, đánh giá của các nhà văn, nhà thơ, nhà nghiên cứu về tác phẩm Võ Quảng.

“Viết cho thiếu nhi là tình yêu và lẽ sống của tôi”

Sinh ra trong một gia đình có truyền thống khoa cử, Võ Quảng được học hành bài bản ngay từ nhỏ. Năm 17 tuổi, ông thi đỗ vào trường Quốc học Huế, và cũng từ năm này, ông bắt đầu tham gia hoạt động cách mạng. Ông từng bị địch bắt, chịu cảnh tù đày, quản thúc. Sau cách mạng tháng Tám, ông đảm đương nhiều chức vụ như Chủ tịch Ủy ban Hành chính thành phố Đà Nẵng, Phó Chánh án Tòa án Quân sự miền Nam Việt Nam.

Một số tựa sách của nhà văn Võ Quảng
Một số tựa sách của nhà văn Võ Quảng

Bắt đầu với sự nghiệp văn chương khá muộn so với các nhà văn cùng trang lứa, năm 1957, khi đã ở tuổi 38, Võ Quảng mới trình làng tác phẩm đầu tiên, tập thơ “Gà mái hoa” và lập tức chinh phục bạn bè văn chương. Ngoài sáng tác thơ, truyện, Võ Quảng còn viết kịch bản phim hoạt hình và dịch một số tác phẩm văn học kinh điển của thế giới sang tiếng Việt. Ông là tác giả kịch bản phim hoạt hình “Sơn Tinh Thủy Tinh”, “Những chiếc áo ấm” - hai tác phẩm được “khắc tên vào bảng vàng của ngành Hoạt hình Việt Nam”, theo đánh giá của họa sĩ Trương Qua (Giám đốc Xưởng phim hoạt hình Việt Nam từ 1967 - 1977). Ông cũng là người đầu tiên  phỏng dịch và giới thiệu “Truyện Đông Ky-sốt” (Hiệp sĩ Don Quixote) và “Người anh hùng rừng Séc Vút” (Robin Hood - Hiệp sĩ rừng xanh) sang tiếng Việt.

“Một tác phẩm viết cho các em có giá trị cao khi nào cũng phản ánh được sinh động thực tế cuộc sống, tâm hồn của các em và khi nào cũng phải viết đúng đối tượng. Muốn viết tốt cho các em phải có vốn sống về các em, phải am hiểu các môn tâm lý, sinh lý”.

Nhà văn Võ Quảng

Là một trong số ít nhà văn dành trọn vẹn tâm huyết sáng tác cho thiếu nhi, nhà văn Võ Quảng ý thức rất rõ tầm quan trọng của văn chương trong việc giáo dục thẩm mỹ, nhân cách cho trẻ em. Ông đã dành nhiều thời gian, tâm sức để nghiên cứu tâm lý tiếp nhận của trẻ em; tìm hiểu những quan điểm, phương pháp sáng tác của các nhà văn lớn trên thế giới viết cho thiếu nhi.

Nhà văn Võ Quảng từng nói: “Viết cho thiếu nhi là tình yêu và lẽ sống của tôi”. Ông luôn tâm niệm mình là một nhà giáo dục, cả cuộc đời dành trọn vẹn “những gì đẹp đẽ nhất, tinh khiết nhất cho thiếu nhi”. Thơ văn Võ Quảng đã được lựa chọn đưa vào chương trình giảng dạy ở nhiều cấp học suốt mấy thập kỉ qua.   

“Cuộc đời ông có thể ví như một đại thụ có gốc sâu, rễ bền, thấm đẫm tinh hoa văn hóa nước nhà và thế giới, mạnh mẽ trụ vững giữa phong ba bão táp của những năm tháng ác liệt, để rồi nửa đời sau đâm cành, nảy lộc, nở hoa tươi đẹp, kết trái văn chương ngọt lành dành cho bao lớp trẻ thơ của đất nước” - dịch giả Phương Thảo - phu nhân của nhà văn Võ Quảng từng nhận định.

Hà Linh Ngọc