Luật Thanh niên 2020:

Cơ sở pháp lý để thanh niên rèn luyện, phấn đấu 

Xem với cỡ chữ
Với 7 chương, 41 điều, Luật Thanh niên năm 2020 đã sửa đổi toàn diện Luật Thanh niên năm 2005 nhằm đáp ứng tình hình mới, hoàn thiện hệ thống chính sách, pháp luật đối với thanh niên trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế.

Làm rõ vai trò, trách nhiệm của thanh niên

So với Luật Thanh niên năm 2005, Luật mới tăng 1 chương và 5 điều, với các nội dung cơ bản: Phạm vi điều chỉnh; đối tượng áp dụng; vai trò, quyền và nghĩa vụ của thanh niên; nguyên tắc bảo đảm thực hiện quyền, nghĩa vụ của thanh niên và chính sách của Nhà nước đối với thanh niên; nguồn lực thực hiện chính sách của Nhà nước đối với thanh niên; Ủy ban Quốc gia về thanh niên Việt Nam; hợp tác quốc tế về thanh niên; Tháng Thanh niên; đối thoại với thanh niên và áp dụng điều ước quốc tế về quyền trẻ em đối với thanh niên từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi.

Giới thiệu điểm mới cơ bản của Luật Thanh niên năm 2020, Thứ trưởng Bộ Nội vụ Trần Anh Tuấn cho biết, Luật không quy định cụ thể quyền và nghĩa vụ của thanh niên, mà quy định vai trò, trách nhiệm của thanh niên. Theo đó, thanh niên là một lực lượng xã hội to lớn. Với tư cách là một công dân, thanh niên có các quyền và nghĩa vụ của một công dân đã được quy định trong Hiến pháp và pháp luật. Nếu Luật Thanh niên năm 2005 có 1 chương quy định 8 quyền, nghĩa vụ cơ bản của thanh niên nhưng lại thể hiện theo cách quyền và nghĩa vụ đi liền với nhau, vừa là quyền, vừa là nghĩa vụ, các điều khoản chưa rõ ràng, còn chung chung, thì Luật Thanh niên năm 2020 đã khắc phục những nhược điểm này. Luật không quy định cụ thể quyền và nghĩa vụ của thanh niên mà quy định 1 điều "quét" chung quy định về vai trò, quyền và nghĩa vụ của thanh niên (Điều 4); đồng thời, dành Chương II quy định về trách nhiệm của thanh niên đối với Tổ quốc, Nhà nước và xã hội, gia đình và bản thân thanh niên để làm cơ sở pháp lý định hướng cho thanh niên rèn luyện, tu dưỡng, phấn đấu nâng cao trách nhiệm đối với dân tộc, đất nước, xã hội, gia đình và đối với chính bản thân thanh niên.

Nguồn: ITN

Điểm mới thứ hai của Luật Thanh niên năm 2020 là có 1 điều quy định mang tính nguyên tắc bảo đảm thực hiện quyền, nghĩa vụ của thanh niên và chính sách của Nhà nước đối với thanh niên. Trong đó, quy định các nguyên tắc nhằm bảo đảm sự bình đẳng của thanh niên về quyền, nghĩa vụ; không phân biệt dân tộc, giới tính, thành phần xã hội, tín ngưỡng, tôn giáo, trình độ văn hóa, nghề nghiệp; trách nhiệm của Nhà nước, tổ chức, gia đình trong việc tạo điều kiện để thanh niên thực hiện quyền và nghĩa vụ của mình; bảo đảm sự tham gia của thanh niên, tôn trọng thanh niên, lắng nghe thanh niên trong quá trình xây dựng và ban hành chính sách, pháp luật đối với thanh niên với mục tiêu phát triển thanh niên; hỗ trợ, tạo điều kiện cho thanh niên Việt Nam ở nước ngoài tham gia các hoạt động hướng về Tổ quốc và giữ gìn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc...

Tiếp thu kinh nghiệm thế giới về nguồn lực quốc gia dành cho việc thực hiện chính sách thanh niên, Luật Thanh niên 2020 quy định Nhà nước bảo đảm nguồn lực để xây dựng và tổ chức thực hiện chính sách đối với thanh niên theo quy định của pháp luật. Nguồn tài chính bảo đảm thực hiện chính sách đối với thanh niên gồm ngân sách nhà nước; các khoản ủng hộ, viện trợ, tài trợ và khoản đóng góp hợp pháp khác của các tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân trong nước và nước ngoài. Đây là những căn cứ pháp lý quan trọng để các cơ quan có thẩm quyền bố trí đủ nguồn lực triển khai chính sách, pháp luật đối với thanh niên trong thời gian tới.

Vừa có chính sách khung, vừa có chính sách cụ thể

Luật Thanh niên năm 2020 đã tách các chính sách của Nhà nước đối với thanh niên thành một chương riêng để không chồng chéo với các chính sách đã được quy định ở các luật chuyên ngành và bảo đảm tính khả thi cao khi Luật được ban hành.

Các chính sách của Nhà nước đối với thanh niên quy định trong Luật được thiết kế theo hướng vừa quy định chính sách khung vừa quy định chính sách cụ thể, có tính chất định hướng trên các lĩnh vực gần với thanh niên. Trong đó, quy định nguyên tắc định hướng để thực hiện các chính sách làm cơ sở cho việc bảo đảm cho các cơ quan Nhà nước có thẩm quyền trong quá trình thực hiện nhiệm vụ theo ngành, lĩnh vực và địa phương tổ chức triển khai thực hiện hoặc lồng ghép trong việc thực hiện chính sách đối với thanh niên về học tập và nghiên cứu khoa học; chính sách về lao động, việc làm; chính sách về khởi nghiệp; chính sách về bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe; chính sách về văn hóa, thể dục, thể thao; chính sách về bảo vệ Tổ quốc.

Luật cũng quy định một số chính sách đối với đối tượng đặc thù như thanh niên xung phong; thanh niên tình nguyện; thanh niên có tài năng; thanh niên là người dân tộc thiểu số; thanh niên từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi nhằm hỗ trợ, tạo điều kiện cho nhóm yếu thế phát triển và phát huy nhóm thanh niên tích cực, tạo cơ hội bình đẳng cho mọi đối tượng thanh niên.

Kế thừa Luật năm 2005, Luật Thanh niên năm 2020 dành 1 chương quy định về tổ chức thanh niên, trong đó, quy định vị trí, vai trò của tổ chức thanh niên, Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam, Hội Sinh viên Việt Nam; đồng thời, quy định trách nhiệm của tổ chức thanh niên đối với thanh niên. Đặc biệt, Luật mới có 1 điều quy định chính sách của Nhà nước đối với tổ chức thanh niên nhằm tạo điều kiện, hỗ trợ cho các tổ chức thanh niên hoạt động.

Luật cũng dành 1 chương quy định rõ trách nhiệm của Mặt trận Tổ quốc, tổ chức xã hội, tổ chức kinh tế trong việc phối hợp bảo vệ, chăm sóc, tạo điều kiện cho thanh niên thực hiện quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của mình. Quy định này tạo điều kiện cho thanh niên được học tập, lao động an toàn, phát triển thể lực, trí tuệ, tham gia các hoạt động văn hóa, thể dục thể thao, chăm sóc, bảo vệ sức khỏe; đồng thời, tạo điều kiện cho tổ chức Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam bảo vệ lợi ích hợp pháp, chính đáng của thanh niên. Bên cạnh đó, Luật quy định trách nhiệm của cơ sở giáo dục, của gia đình trong việc chăm lo, bảo đảm cho thanh niên được học tập, phát triển tài năng; được giáo dục, rèn luyện nhân cách, đạo đức, chăm sóc rèn luyện sức khỏe, định hướng nghề nghiệp, lao động, việc làm.

Luật giao trách nhiệm cho Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước về thanh niên; quy định cụ thể trách nhiệm của Chính phủ trong việc bảo đảm hiệu lực, hiệu quả thực hiện các nội dung quản lý nhà nước về thanh niên; bảo đảm cơ chế và biện pháp phối hợp giữa các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, chính quyền địa phương và tổ chức có liên quan trong việc xây dựng, thực hiện chính sách, pháp luật đối với thanh niên nhằm bảo đảm xây dựng và thực hiện các mục tiêu, chỉ tiêu phát triển thanh niên trong chiến lược, chương trình, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội hàng năm và từng giai đoạn.

Bên cạnh đó, Luật cũng quy định 8 nhiệm vụ của Bộ Nội vụ, cơ quan chịu trách nhiệm trước Chính phủ thực hiện quản lý nhà nước về thanh niên; trách nhiệm của các bộ, cơ quan ngang bộ trong việc thực hiện nhiệm vụ quản lý nhà nước về thanh niên theo ngành và lĩnh vực; trách nhiệm của HĐND, UBND cấp tỉnh trong việc thực hiện nhiệm vụ quản lý nhà nước về thanh niên và tổ chức triển khai chính sách, pháp luật đối với thanh niên tại địa phương.

Luật Thanh niên 2020 có hiệu lực thi hành từ ngày 1.1.2021.

Nhật An

Truyền hình