Có nên lượng hóa? 

Xem với cỡ chữ
Phát biểu khi UBTVQH cho ý kiến về dự thảo Pháp lệnh ưu đãi người có công với cách mạng (sửa đổi), Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân cho rằng, với người mẹ nào thì một con hy sinh cũng đủ đau đớn lắm nên chăm lo, phụng dưỡng mẹ Việt Nam Anh hùng, không nên “đếm” số con hy sinh...

Theo Pháp lệnh hiện hành (dự thảo Pháp lệnh sửa đổi cũng giữ quy định này) thì bà mẹ Việt Nam Anh hùng được hưởng các chế độ ưu đãi đối với thân nhân liệt sĩ, trong đó có chế độ trợ cấp tuất hàng tháng. Tuy nhiên, khoản 3 Điều 16 dự thảo Pháp lệnh quy định chế độ trợ cấp tuất hàng tháng đối với thân nhân liệt sĩ được sửa đổi theo hướng tính từng liệt sĩ, không bị giới hạn không quá mức của 3 liệt sĩ như quy định của Pháp lệnh hiện hành. Như vậy, Bà mẹ Việt Nam Anh hùng có một con duy nhất là liệt sĩ sẽ có khoảng cách lớn về trợ cấp tuất hàng tháng so với bà mẹ Việt Nam Anh hùng có từ 2 con liệt sĩ trở lên. Trước ngày Pháp lệnh số 04/2012/UBTVQH13 sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng có hiệu lực thi hành (1.9.2012), tất cả bà mẹ Việt Nam Anh hùng đều có chung một mức trợ cấp tuất hàng tháng.

Trong báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Về các vấn đề xã hội Nguyễn Thúy Anh cho biết, cơ quan thẩm tra có 2 loại ý kiến. Loại ý kiến thứ nhất thống nhất đề xuất trợ cấp tuất hàng tháng tính theo số liệt sĩ. Loại ý kiến thứ hai đề nghị trợ cấp tuất hàng tháng tính theo số liệt sĩ song mức tối thiểu bằng mức bà mẹ Việt Nam anh hùng có 2 thân nhân là liệt sĩ...

Khi xây dựng, sửa đổi các chính sách pháp luật, việc lượng hóa là điều rất cần thiết, thế nhưng với vấn đề này, rõ ràng không nên lượng hóa. Việc lượng chỉ nên thực hiện ở một số vấn đề, khía cạnh khác để xác định thời gian, mức độ cống hiến và thủ tục thực hiện. Mặt khác cần chú ý những vấn đề thực tiễn thực thi chính sách đặt ra như giải quyết chế độ cho người có công nói chung, lực lượng thanh niên xung phong nói riêng vì dù chiến tranh đã lùi xa vài chục năm nhưng số hồ sơ tồn đọng đến nay vẫn ở con số chục nghìn. Theo số liệu của Hội cựu Thanh niên Xung phong Việt Nam, đến năm 2009, cả nước có 350.190 cựu thanh niên xung phong còn sống, trong đó có tới 79.698 người thuộc diện trợ cấp một lần và 11.226 người thuộc diện trợ cấp hàng tháng chưa được giải quyết chế độ. Hơn 1.000 trong tổng số gần 6.000 thanh niên xung phong hy sinh chưa được công nhận là liệt sĩ. Hơn 12 nghìn trong số gần 34 nghìn thanh niên xung phong bị thương trong chiến tranh chưa được công nhận là thương binh... Đặc biệt, có không ít trường hợp không thuộc diện nào trong số những tồn đọng nêu trên...Trên thực tế, mỗi năm có đến hàng vạn cựu thanh niên xung phong qua đời, trong số đó nhiều người chưa hề được đền ơn đáp nghĩa...

Lượng hóa để làm chính sách là rất quan trọng nhưng phải tùy việc, tùy đối tượng, thời điểm và cả tính nhân văn khi giải quyết các vấn đề lịch sử. Quan điểm của Chủ nhiệm Uỷ Văn hóa, Giáo dục, TN, TN và NĐ Phan Thanh Bình cũng nêu rõ: chăm lo cho người có công không chỉ là vấn đề chính sách mà là việc nghĩa tình. Theo đó, chế độ với vợ, chồng liệt sĩ không nên đặt vấn đề người đó có tái giá hay không. Tương tự, với mẹ Việt Nam Anh hùng, không nên tính người nào có 1 hay 3 con hi sinh. Cả nước hiện tại chỉ còn gần 5.000 mẹ Việt Nam Anh hùng còn sống, hầu hết các mẹ đều đã cao tuổi. Vậy nên, với các mẹ, nhà nước cần chăm lo chế độ đầy đủ, không thể  “đếm” mẹ mất bao nhiêu con.

Khương Ninh