Kiểm định công tơ điện

Bảo mật cao, khó can thiệp 

Xem với cỡ chữ
Trước những lo ngại về khả năng sai sót của công tơ điện, đại diện Vụ Đo lường, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường, chất lượng, Bộ Khoa học và Công nghệ cho hay, việc kiểm định công tơ điện được thực hiện trên hệ thống tự động, con người rất khó can thiệp để làm sai lệch các thông số.

Độc lập, khách quan trong kiểm định

Trước phản ánh nhiều người dân về hiện tượng hóa đơn tăng cao, lãnh đạo Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) cho biết, trường hợp khách hàng có nghi ngờ công tơ hoạt động không chính xác có thể yêu cầu phía điện lực kiểm tra lại để bảo đảm công bằng trong mua bán điện. 

Khách quan trong kiểm định công tơ điện
Nguồn: ITN

Với trường hợp kiểm định công tơ do khiếu nại khách hàng, ngành điện sẽ thỏa thuận việc tháo lắp đưa đi kiểm định tại các trung tâm thí nghiệm điện tỉnh, thành phố. Nếu khách hàng vẫn chưa đồng ý với kết quả kiểm định lại và tiếp tục đề nghị kiểm tra, theo quy định, công tơ sẽ được các đơn vị quản lý công tơ niêm phong lại và cho tiến hành kiểm định đối chứng lại tại một đơn vị độc lập hoàn toàn tại địa phương. Đơn vị độc lập này thường là Chi cục Tiêu chuẩn Đo lường chất lượng tại địa bàn.

Theo đại diện Vụ Đo lường, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường, chất lượng, Bộ Khoa học và Công nghệ, công tơ điện là phương tiện đo lường quan trọng và phải kiểm soát chặt chẽ. Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường chất lượng đã xây dựng hệ thống các tổ chức kiểm định gồm các doanh nghiệp tư nhân, các đơn vị thuộc hệ thống quản lý tiêu chuẩn đo lường chất lượng, các đơn vị trực thuộc các Tổng công ty Điện lực. Hoạt động này phải tuân thủ điều kiện về độc lập, khách quan đã được cụ thể hóa tại Nghị định số 105 của Chính phủ quy định về điều kiện hoạt động của tổ chức kiểm định, hiệu chuẩn, thử nghiệm phương tiện đo, chuẩn đo lường và Luật Đo lường. Các đơn vị thực hiện kiểm định phải bảo đảm tính công khai, minh bạch các quy trình kiểm định, để các cơ quan chức năng kiểm tra, giám sát. Tổng cục Tiêu chuẩn đo lường chất lượng cũng thường xuyên tổ chức thanh, kiểm tra. Không chỉ có EVN mà hơn 800 tổ chức mua bán điện cũng phải bảo đảm tuân thủ các quy định này.

Băn khoăn lớn nhất của khách hàng đó là tính chính xác trong việc kiểm định công tơ, liệu có chuyện kiểm định viên can thiệp vào quá trình này hay không? Làm rõ vấn đề này, Phó Giám đốc Công ty TNHH MTV thí nghiệm điện miền Bắc Tô Tuấn Anh cho biết, thiết bị kiểm định công tơ được cài đặt phần mềm chương trình kiểm định, các kiểm định viên không thể tự ý can thiệp được vào chương trình đã cài đặt. Thống kê kiểm định nửa đầu năm 2020 của Công ty TNHH MTV Thí nghiệm điện miền Bắc cho thấy, trong hơn 31.000 công tơ 3 pha cảm ứng được kiểm định trước khi đưa vào sử dụng, 83,8% đạt chất lượng; trong 842.751 công tơ điện một pha cảm ứng, 91% đạt chất lượng.

"Nhân viên kiểm định được Tổng cục Đo lường chất lượng chứng nhận, cấp thẻ kiểm định viên. Công ty cũng chú trọng công tác đào tạo, bồi dưỡng và thường xuyên tổ chức đánh giá để nâng cao trình độ cho các kiểm định viên. Quan trọng hơn, công ty cũng đã áp dụng các hệ thống quản lý chất lượng theo tiêu chuẩn ISO 9001:2015 và tiêu chuẩn IEC 17025" - Phó Giám đốc Công ty TNHH MTV thí nghiệm điện miền Bắc Tô Tuấn Anh nhận định. 

Lắp công tơ đo xa để tránh sai sót khi ghi chỉ số điện
Nguồn: ITN

Bảo đảm tính bảo mật

Theo Phó ban Kinh doanh Tổng công ty Điện lực miền Bắc EVNNPC Đỗ Văn Năm, việc can thiệp vào công tơ điện là rất khó khăn, bởi chì niêm phong công tơ điện được bảo quản tại Cục Kỹ thuật hình sự (Bộ Công an). Trên tem và chì có các hoa văn, kí hiệu chống làm giả. Bất cứ vụ việc nào có dấu hiệu bị can thiệp hoặc làm giả đều được chuyển về Cục Kỹ thuật hình sự để xác minh. Khi được chiếu dưới đèn tia cực tím, sẽ hiện thị các thông số mà Cục đã cấp phát. Do đó, việc làm giả chì là rất khó bởi chì được bảo mật rất công phu, nhằm bảo đảm tính chính xác khi đo đếm.

Phó Giám đốc Công ty TNHH MTV Thí nghiệm điện miền Bắc Tô Tuấn Anh cho biết, trước khi đưa lên lưới sử dụng, ngành điện sẽ kiểm định chất lượng công tơ để phát hiện, loại bỏ số không đạt chất lượng. Với công tơ đã được đưa vào sử dụng, theo quy định, sau 5 năm sẽ kiểm định lại (với công tơ cơ) và 3 năm (với công tơ điện tử). Quy trình kiểm định đều được tiến hành tự động bất kể là công tơ kiểm định lần đầu hay kiểm định lại sau thời gian sử dụng. Khi đó, kết quả sai số của công tơ được tự động ghi nhận và thu thập về phần mềm điều khiển, có cảnh báo khi công tơ không đạt yêu cầu kỹ thuật đo lường. Điều này bảo đảm việc lưu trữ và bảo mật, chống can thiệp trái phép, thay đổi kết quả kiểm định.

Sau khi kiểm định, những công tơ đạt yêu cầu kỹ thuật đo lường sẽ được niêm phong, kẹp chì, bảo đảm không thể can thiệp và bàn giao cho các Công ty Điện lực, nhập vào hệ thống CMIS để đưa lên lưới tiếp tục hoạt động. Còn những công tơ hỏng được giao lại cho các công ty điện lực để thanh lý theo quy định. Tất cả công tơ hư hỏng trước khi thanh lý đều được phá hủy, nhằm bảo đảm những công tơ này không có cơ hội quay trở lại lưới điện.

Trước việc nhiều hộ dân phản ánh vấn đề ghi chỉ số tiền điện tăng đột biến như tại Quảng Bình, Quảng Ninh, Nghệ An... hay hóa đơn lặp lại nhiều lần như ở Tiền Giang, EVN đã quy định bổ sung 2 bước trong quy trình ghi chỉ số và lập hóa đơn tiền điện. Phó Tổng giám đốc EVN Võ Quang Lâm cho biết, khi sản lượng tăng trưởng quá cao, vượt ngưỡng được thiết lập thì sẽ không cho xác nhận chỉ số để tính hóa đơn và không cho xác nhận kết quả tính để lập hóa đơn. Để lập hóa đơn, lãnh đạo đơn vị phải tổ chức kiểm tra số liệu và ký xác nhận điện tử. Đồng thời sẽ thiết lập cảnh báo tự động gửi danh sách các khách hàng tăng/giảm bất thường theo các ngưỡng (ví dụ: 3 lần, 4 lần...) tương ứng với việc gửi email, tin nhắn đến các vị trí quản lý của đơn vị.

Minh Nhật