Tổng Thư ký Quốc hội, Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Nguyễn Hạnh Phúc:

Đã kịp thời tháo gỡ nhiều khó khăn, vướng mắc

07:02 | 15/08/2019
Hôm nay, 15.8, UBTVQH sẽ tiến hành phiên họp đánh giá lại kết quả thực hiện 4 nghị quyết về giám sát chuyên đề và 4 thông báo kết luận về chất vấn và trả lời chất vấn của UBTVQH từ đầu nhiệm kỳ Khóa XIV đến hết năm 2018. Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng Thư ký QH, Chủ nhiệm VPQH NGUYỄN HẠNH PHÚC cho biết, thời gian qua, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã tập trung chỉ đạo triển khai thực hiện đồng bộ các giải pháp nhằm khắc phục những tồn tại, hạn chế, kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc với quyết tâm thực hiện thắng lợi các mục tiêu, nhiệm vụ theo kế hoạch đề ra. Dù vậy, vẫn còn những nhiệm vụ chưa được thực hiện rốt ráo và cần truy trách nhiệm đến cùng.

Phiên họp sẽ rất “mở”

-  Đây là lần đầu tiên UBTVQH xem xét việc thực hiện các nghị quyết về giám sát chuyên đề, kết luận về chất vấn của UBTVQH từ đầu nhiệm kỳ đến hết năm 2018 và tiến hành chất vấn - trả lời chất vấn, thưa ông?

- Phiên họp được tiến hành theo quy định tại Điều 15 của Luật Hoạt động giám sát. Đây là dịp để UBTVQH xem xét, rà soát, đánh giá lại và truy đến cùng xem việc thực hiện các vấn đề đã được UBTVQH giám sát cũng như các nội dung chất vấn đã được UBTVQH kết luận như thế nào, các bộ trưởng, trưởng ngành đã thực hiện lời hứa của mình ra sao.


Ảnh: Quang Khánh

Về hình thức, phiên họp sẽ được tổ chức tương tự như Phiên chất vấn và trả lời chất vấn tại Kỳ họp thứ Sáu, QH Khóa XIV. Bộ trưởng, Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Mai Tiến Dũng thừa ủy quyền của Thủ tướng trình bày báo cáo tổng hợp của Chính phủ về việc thực hiện 4 nghị quyết giám sát chuyên đề và 4 thông báo kết luận chất vấn của UBTVQH. Tổng Thư ký QH, Chủ nhiệm VPQH sẽ trình bày báo cáo tổng hợp nội dung thẩm tra của Hội đồng Dân tộc và các Ủy ban của QH về việc thực hiện các nghị quyết, kết luận này. Các thành viên Chính phủ có liên quan đều tham dự và đều có trách nhiệm trả lời chất vấn của các ĐBQH. Phó Thủ tướng Chính phủ Vương Đình Huệ cũng sẽ thay mặt Thủ tướng giải trình thêm các nội dung liên quan và trả lời chất vấn của ĐBQH. Tính chất phiên họp sẽ rất mở, được phát thanh, truyền hình trực tiếp từ Hội trường Diên Hồng, Nhà Quốc hội và kết nối trực tuyến tới điểm cầu tại Đoàn ĐBQH của các tỉnh, thành phố trong cả nước.

- Đếm sơ cũng có tới 15 bộ trưởng, trưởng ngành thuộc diện phải trả lời chất vấn tại Phiên họp lần này nhưng thời lượng chỉ có một ngày. Điều này liệu có gây trở ngại khiến một số nội dung có thể không đi đến cùng được như mục tiêu đề ra không, thưa ông?

- Đúng là phiên họp chỉ diễn ra trong một ngày nhưng chúng ta đã có kinh nghiệm tổ chức Phiên họp tương tự tại Kỳ họp thứ Sáu, QH Khóa XIV. Lần này UBTVQH cũng áp dụng cách thức hỏi nhanh - đáp gọn, hỏi 1 phút, trả lời 3 phút như cách làm của QH. Để chuẩn bị cho Phiên họp, UBTVQH đã yêu cầu các bộ, cơ quan chịu trách nhiệm chính trong việc thực hiện Nghị quyết giám sát chuyên đề, kết luận chất vấn của UBTVQH gửi đến các cơ quan của QH. Hội đồng Dân tộc và các Ủy ban đã tiến hành thẩm tra các nội dung này. Tổng Thư ký QH cũng đã có một Bảng phân tích, so sánh với 3 cột: một là, yêu cầu của nghị quyết, kết luận; hai là, việc tổ chức thực hiện và ba là, kết quả thẩm tra, đánh giá của cơ quan của QH nhằm cung cấp cho các ĐBQH một bức tranh tổng thể về những việc Chính phủ, các cơ quan chức năng đã làm được, chưa làm được và nguyên nhân vì sao chưa làm được. Tất cả các báo cáo này đều đã được gửi đến ĐBQH nghiên cứu, xem xét để từ đó có cơ sở để chất vấn, làm rõ trách nhiệm của các cơ quan, cá nhân liên quan và thúc đẩy việc thực hiện hiệu quả hơn trong thời gian tới. Với sự chuẩn bị tích cực và trách nhiệm như vậy, tôi cho rằng, dù trong thời gian ngắn, chúng ta vẫn có thể truy đến cùng các vấn đề tồn tại, chưa có chuyển biến trên thực tế.

Nếu chưa chuyển biến thì phải truy đến cùng trách nhiệm!

- Theo đánh giá của ông thì chất lượng thực hiện các nghị quyết giám sát chuyên đề, kết luận chất vấn của UBTVQH như thế nào?

- Nhìn chung, Chính phủ và các bộ, ngành liên quan đều đã tập trung chỉ đạo thực hiện các nghị quyết, kết luận. Ví dụ, Nghị quyết số 582 về một số nhiệm vụ và giải pháp tiếp tục đẩy mạnh việc thực hiện chính sách pháp luật về quản lý và sử dụng vốn vay nước ngoài được UBTVQH ban hành ngày 5.10.2018 thì chỉ một tháng sau, ngày 6.11, Thủ tướng đã ban hành Quyết định số 1489/QĐ-TTg phê duyệt Định hướng thu hút, quản lý và sử dụng nguồn vốn ODA và vốn vay ưu đãi của các nhà tài trợ nước ngoài giai đoạn 2018 - 2020, tầm nhìn 2021 - 2025; ngày 30.1.2019, Thủ tướng ban hành Chỉ thị 03 về việc triển khai thực hiện Nghị quyết số 582... Công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát và đánh giá ở các ngành, các cấp cũng được tăng cường, góp phần uốn nắn, chấn chỉnh kịp thời các sai sót, sai phạm và bảo đảm hiệu quả của các chương trình, dự án sử dụng nguồn vốn vay nước ngoài. Một số kết quả đo đếm được ngay như: mức dư nợ công đã thấp hơn quy định trong kế hoạch tài chính quốc gia 5 năm giai đoạn 2016 - 2020; quy mô danh mục nợ Chính phủ đến cuối năm 2018 được kiểm soát tốt ở mức 50% GDP (so với mức 52,7% vào năm 2016; 51,7% vào năm 2017), trong đó nợ nước ngoài chiếm 38,6%, nợ trong nước chiếm 61,4%.

Hay trong lĩnh vực thực hiện chính sách đối với người có công, công tác giải quyết các trường hợp đề nghị xác nhận liệt sĩ, thương binh và người hưởng chính sách như thương binh tồn đọng năm 2017 đã được xem xét, giải quyết, đạt tỷ lệ 100%. Tính đến 14.5.2019 có 725 hồ sơ tồn đọng thì dự kiến cũng sẽ được xem xét, giải quyết dứt điểm trong năm 2019. Nguồn kinh phí từ ngân sách Trung ương để triển khai chương trình hỗ trợ về nhà ở đối với người có công với cách mạng đã được cấp đủ 100% (10.653,723 tỷ đồng) cho các địa phương triển khai thực hiện...

Những lĩnh vực rất “nóng”, gây bức xúc trong xã hội như việc thực hiện chính sách, pháp luật về đầu tư và khai thác các công trình giao thông theo hình thức BOT cũng đã có những chuyển biến và đang từng bước khắc phục các hạn chế, vướng mắc.

- Ông vừa đề cập đến một chuyên đề giám sát thu hút sự quan tâm đặc biệt của dư luận cử tri thời gian qua và thực tế cho thấy, dù Nghị quyết số 437 ngày 21.10.2017 của UBTVQH đã đặt ra những nhiệm vụ rất quyết liệt nhưng người dân vẫn bức xúc về một số công trình, dự án BOT giao thông cụ thể. Điều này cho thấy, việc thực hiện nghị quyết cũng chưa thật sự rốt ráo, hiệu quả, thưa ông?

- Chính phủ cũng đã làm được nhiều việc như: tổng kết việc triển khai thực hiện các mô hình đầu tư theo hình thức PPP, trong đó có hình thức hợp đồng BOT và ban hành nhiều văn bản nhằm khẩn trương khắc phục các hạn chế, bất cập thời gian vừa qua để đáp ứng nhu cầu của thực tiễn. Từng bước khắc phục những hạn chế, vướng mắc đối với các công trình giao thông đầu tư theo hình thức hợp đồng BOT đã tiến hành kiểm toán và đang khẩn trương quyết toán các dự án đã hoàn thành để xác định phương án tài chính và thời gian thu phí chính thức; chỉ đạo tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho các nhà đầu tư; rà soát tổng thể về vị trí đặt trạm thu phí và có các chính sách miễn, giảm giá cho các đối tượng chịu ảnh hưởng…

Tuy nhiên, so với yêu cầu của UBTVQH trong Nghị quyết thì đúng là còn nhiều việc chưa hoàn thành. Tôi lấy ví dụ như việc kiểm điểm trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân để xảy ra khuyết điểm, vi phạm thì hiện nay, Chính phủ cũng chưa tổng hợp kết quả để báo cáo UBTVQH, QH. Trong báo cáo của Chính phủ lần này cũng chưa làm rõ tình hình thực hiện các kết luận của các đoàn kiểm tra, thanh tra, kiếm toán nhà nước. Ngoài ra, Báo cáo của Chính phủ tập trung vào các dự án BOT giao thông do Bộ Giao thông - Vận tải là cơ quan nhà nước có thẩm quyền, nhưng cũng chưa làm rõ đối với tình hình thực hiện của các dự án do địa phương là cơ quan nhà nước có thẩm quyền.

Hay UBTVQH yêu cầu phải bổ sung quy định về tiêu chí để đánh giá năng lực tài chính của nhà đầu tư, nghiên cứu quy định mức vốn chủ sở hữu phù hợp với tính chất, đặc điểm của từng nhóm dự án nhưng đến nay, Chính phủ cũng vẫn chưa ban hành được quy định về nội dung này để thay thế Nghị định số 30/2015/NĐ-CP ngày 17.3.2015. Việc triển khai thu phí tự động không dừng tại tất cả các tuyến quốc lộ được đầu tư theo hình thức hợp đồng BOT trên cả nước theo nhiệm vụ được giao tại Nghị quyết số 437/NQ-UBTVQH14 cũng đã chậm 1 năm so với yêu cầu của Nghị quyết…

- Khách quan mà nói thì cũng có những nhiệm vụ phức tạp, phạm vi tác động lớn nên cũng khó có thể giải quyết dứt điểm, nhanh chóng được, thưa ông?

- Nội dung, yêu cầu được nêu trong 4 nghị quyết giám sát chuyên đề và 4 thông báo kết luận chất vấn của UBTVQH có phạm vi rất rộng, bao trùm nhiều lĩnh vực quản lý nhà nước, nhiều lĩnh vực trong đời sống xã hội được cử tri và nhân dân hết sức quan tâm. Đúng là cũng có những nhiệm vụ chưa thể giải quyết dứt điểm. Nhưng chúng ta cũng phải nhìn thẳng vào những nguyên nhân mang tính chủ quan trong quá trình tổ chức thực hiện các nhiệm vụ này để xem có ai, cơ quan nào còn ì ạch, chưa làm tròn trách nhiệm của mình hay không. Sau giám sát, sau chất vấn của QH, UBTVQH phải tạo được chuyển biến thực sự. Nếu chưa chuyển biến thì phải tiếp tục đôn đốc, giám sát, chất vấn truy đến cùng trách nhiệm!

Xin trân trọng cảm ơn ông!

Nguyễn Bình thực hiện