Tọa đàm “Phát triển bền vững tài nguyên nước – vai trò của các tổ chức xã hội”

Ô nhiễm nguồn nước – nguy cơ của những bênh tật

17:18 | 26/07/2019
Nước không chỉ là nguồn gốc của sự sống, mà còn duy trì phát triển bảo đảm cho sự sống, nước cũng sẽ trở nên nguy hiểm khi nguồn nước bị ô nhiễm. Bởi nó sẽ là nguy cơ gây ra các bệnh không lây nhiễm và các bệnh lây nhiễm gồm: các bệnh về đường tiêu hóa, về da, các bệnh về mắt, thậm chí các bệnh về đường hô hấp.


Ảnh: Duy Thông

Về chức năng của nước đối với cơ thể, đầu tiên, nước tham gia quá trình chuyển hóa đối với cơ thể, thủy phân các thức ăn, đồng thời, vận chuyển các chất dinh dưỡng, khí dưỡng để đi vào tế bào xảy ra các phản ứng sinh học, tạo ra năng lượng, sức sống cho cơ thể. Đồng thời, nước cũng vận chuyển toàn bộ chất thải trong quá trình các tế bào thải ra khỏi cơ thể. Nếu cơ thể thiếu nước sẽ gây ra tình trạng rối loạn chuyển hóa và không bù kịp lượng nước vào sẽ dẫn tới tử vong.

Khi nhắc đến bệnh tiêu chảy, nguyên nhân đầu tiên là do nguồn nước bị ô nhiễm bởi các vi khuẩn salmonella, vi khuẩn thương hàn hoặc là các vi khuẩn đường ruột tạo ra các độc tố gây ra bệnh tiêu chảy cho trẻ em… Thực tế, mỗi năm trên thế giới bình quân có khoảng 125 triệu trẻ em dưới 5 tuổi bị tiêu chảy. Còn theo báo cáo của Viện Vệ sinh môi trường, Cục Vệ sinh môi trường, Bộ Y tế thì có 1 triệu trẻ em dưới 5 tuổi bị tiêu chảy ở Việt Nam mỗi năm. Đây là gánh nặng về bệnh tất đối với ngành y tế. Kết hợp giữa tiêu chảy và nhiễm giun đều từ nguồn nước, sẽ tác động lại đối với sức khỏe của trẻ em dẫn đến tình trạng suy dinh dưỡng. Hiện nay, tình trạng trẻ suy dinh dưỡng, thấp còi ở Việt Nam mỗi năm có khoảng 1,5 triệu trẻ dưới 5 tuổi. Điều đó tác động rất nhiều với xã hội và ngành y tế về nguồn nước.

Đối với các bệnh không lây nhiễm, khi nguồn nước bị ô nhiễm bởi thuốc bảo vệ thực vật. Đơn cử ở Sơn La, năm ngoái có 73 trường hợp bị ngộ độc cấp tỉnh bởi thuốc diệt cỏ, do người dân dùng thuốc diệt cỏ và một số người dân khác sử dụng nguồn nước bị ô nhiễm, phải nhiệp viện cấp cứu. Nhưng nguy hiểm nhất chính là ngộ độc mãn tính, tích lũy độc gây ra tình trạng cực kì nguy hiểm là yếu tố dẫn đến nguy cơ việc phá hủy hệ gen, dẫn tới tình trạng ung thư. Hiện nay, tỷ lệ chết do ung thư của Việt Nam đứng thứ 55 trong các quốc gia có lượng người ung thư hàng đầu thế giới. Tuy nhiên tỷ lệ người chết do mới bị mắc ung thư tại Việt Nam gần như cao nhất, chiếm 65%. Ngoài ra, tình trạng nhiễm độc còn gây ra tình trạng thai nhi dị tật bẩm sinh, nhiễm sắc thể, chết non, sảy thai, vô sinh… Chính vì vậy, nếu nguồn nước có sạch thì gia đình mới mạnh khỏe, hạnh phúc.

Hiện nay, công tác quản lý về quản lý nguồn thải phát sinh ngay từ đầu còn hạn chế. Các làng nghề, các khu công nghiệp, chất thải trong nông nghiệp chưa kiểm soát được. Kiến trúc hạ tầng tại các khu dân cư hiện nay không có hệ thống xử lý nước thải mà xả trực tiếp ra sống, hồ dẫn đến tình trạng “chết” các dòng sông như: Sông Đáy, sông Châu Giang. Do đó, cần nâng cao công tác quản lý từ nguồn nước thải đầu tiên.

Công tác giám sát còn thiếu sự ứng dụng các công nghệ, vẫn thực hiện theo phương thức truyền thống đến kiểm tra định kỳ nên không thể kiểm soát hết được tình trạng ô nhiễm. Nước ngầm hiện đang bị khai thác quá mức dẫn tới sự cạn kiệt nên khi nguồn nước ô nhiễm sẽ chảy thẳng xuống nguồn nước ngầm, dẫn đến xâm nhập mặn, sụt lún ở nhiều nơi. Do vậy, chúng tôi khuyến cáo sử dụng nguồn nước mặn để xử lý và cung cấp cho người dân, phải đổi mới, kiểm soát chặt chẽ nguồn nước ngầm hiện nay. Đặc biệt, có thể huy động các tổ chức xã hội cùng tham gia nhằm bảo đảm hiệu quả giám sát, chất lượng các dòng sông, cũng như nguồn nước.
Bên cạnh đó, việc huy động nguồn lực các tổ chức xã hội còn chưa được quan tâm đúng mức. Do vậy, cần huy động các tổ chức xã hội, người dân vào việc giám sát, đánh giá, trên cơ sở đó mới xây dựng được các hoạt động giải quyết vấn đề.

Cuối cùng, cần truyền thông thay đổi hành vi của người dân. Hiện nay, người dân ở miền núi không được tiếp cận nguồn nước tập trung mà chỉ được sử dụng nguồn nước tự chảy nhỏ lẻ, chỉ được xử lý sơ bộ. Nguy cơ nhiễm thuốc bảo vệ thực vật rất lớn bởi xung quanh nguồn nước người dân đều trồng cây nông nghiệp, có sử dụng thuốc bảo vệ thực vật… Do vậy, cần quan tâm, tạo điều kiện cho người dân vùng sâu, vùng xa bởi nước sạch không những là quyền cơ bản của con người mà là trách nhiệm của con người và toàn xã hội. 

Nguyễn Trung Chiến, Bác sỹ chuyên khoa 2, Viện Dân số và Phát triển