Thành lập và hoạt động của Hội đồng định giá tài sản

Quy định rõ thẩm quyền

08:12 | 19/06/2019
Việc thành lập Hội đồng định giá Trung ương có mâu thuẫn với Bộ luật Tố tụng Hình sự hay không là vấn đề đặt ra trong quá trình xây dựng Dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung Nghị định số 30/2018/NĐ-CP ngày 7.3.2018 của Chính phủ quy định chi tiết việc thành lập và hoạt động của Hội đồng định giá tài sản; trình tự, thủ tục định giá tài sản.

Mâu thuẫn trong tố tụng hình sự

Nghị định 30/2018/NĐ-CP quy định chi tiết việc thành lập và hoạt động của Hội đồng định giá tài sản; trình tự, thủ tục định giá tài sản không quy định việc định giá lần đầu tại cấp trung ương. Tuy nhiên thực tiễn trong thời gian qua có một số trường hợp do tính chất và yêu cầu của vụ việc, khi phát sinh định giá lần đầu cơ quan tiến hành tố tụng đã có yêu cầu gửi trực tiếp đến hội đồng định giá Trung ương nhưng không có cơ sở pháp lý để thực hiện; đồng thời đã phát sinh một trường hợp định giá lần đầu do Hội đồng định giá Trung ương thực hiện theo chỉ đạo của Ban Chỉ đạo phòng, chống tham nhũng trung ương (vụ án Phan Văn Anh Vũ là một ví dụ).

Ngày 30.1.2019, VKSNDTC đã có công văn số 418/VKSTC-V5 kiến nghị Thủ tướng Chính phủ sửa đổi, bổ sung 4 nội dung tại Nghị định số 30/2018/NĐ-CP để giải quyết một số khó khăn vướng mắc phát sinh trong thực tiễn hoạt động tố tụng gồm: thành lập Hội đồng định giá Trung ương; điều chỉnh việc bố trí chi phí định giá tài sản trực tiếp cho Hội đồng định giá; các bất cập về đấu thầu lựa chọn đơn vị tư vấn thẩm định giá và trách nhiệm của các thành viên Hội đồng.

Từ thực tế này, VKSNDTC đề nghị sửa đổi để quy định trong một số trường hợp phải xử lý vụ án tham nhũng, kinh tế, chức vụ thì có thể trưng cầu Hội đồng định giá Trung ương thực hiện lần đầu. Theo đó, VKSNDTC kiến nghị sửa đổi về cấp Hội đồng thực hiện định giá lần đầu theo hướng cơ quan có thẩm quyền tố tụng sẽ có quyền trưng cầu Hội đồng định giá Trung ương thực hiện. Cụ thể, Hội đồng định giá lần đầu ở Trung ương do bộ, ngành có chức năng quản lý tài sản cần định giá thực hiện; trường hợp cần định giá lại tài sản do Hội đồng định giá Trung ương thực hiện thì thành lập Hội đồng định giá tài sản cấp trên trực tiếp thực hiện và Chính phủ ủy quyền cho bộ chuyên ngành thực hiện các công việc cụ thể theo ngành, lĩnh vực được phân công để định giá lại tài sản.

Tuy nhiên, theo quy định tại Bộ luật Tố tụng Hình sự thì việc định giá tài sản trong tố tụng hình sự khi phát sinh định giá lại phải do Hội đồng định giá cấp trên trực tiếp thực hiện. Như vậy, nếu giao cho Hội đồng định giá Trung ương thực hiện lần đầu, khi phát sinh định giá lại sẽ không thực hiện được. Điều này, trái với quy định của Bộ Luật Tố tụng Hình sự.

Sẽ có 4 cấp hội đồng

Theo đề xuất của Bộ Tài chính - cơ quan được giao chủ trì chuẩn bị dự thảo, sẽ bỏ quy định về cấp Hội đồng định giá Trung ương; thay vào đó tại Trung ương sẽ hình thành 2 cấp Hội đồng gồm: cấp Hội đồng do bộ, ngành thực hiện, thành phần Hội đồng chỉ bao gồm các đơn vị chuyên môn của bộ, ngành được trưng cầu định giá; Hội đồng do Thủ tướng Chính phủ thành lập, với thành phần sẽ là bộ, ngành quản lý lĩnh vực về tài sản là thường trực; các Bộ Tài chính, Tư pháp và bộ, ngành liên quan khác là thành viên.

Như vậy, sẽ hình thành hệ thống 4 cấp Hội đồng định giá tài sản trong tố tụng hình sự từ địa phương đến Trung ương bao gồm: Hội đồng định giá cấp huyện, Hội đồng định giá cấp tỉnh, Hội đồng định giá cấp bộ; Hội đồng định giá theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ. Trong đó, Hội đồng định giá cấp bộ thực hiện định giá lần đầu đối với những vụ án, vụ việc tham nhũng, kinh tế, chức vụ đặc biệt nghiêm trọng, phức tạp… và thực hiện định giá lại, định giá trong trường hợp đặc biệt theo quy định; Hội đồng định giá theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ định giá lại tài sản do Hội đồng định giá cấp bộ định giá lần đầu và thực hiện định giá trong trường hợp đặc biệt theo quy định.

Với việc điều chỉnh thành 4 cấp Hội đồng, trong đó có cấp Hội đồng do Thủ tướng Chính phủ thành lập sẽ đáp ứng được yêu cầu kiến nghị của VKSNDTC (giao Hội đồng cấp Trung ương định giá lần đầu trong một số trường hợp); bảo đảm nguyên tắc quy định tại Bộ luật Tố tụng Hình sự (việc định giá lại phải do Hội đồng cấp trên trực tiếp thực hiện). Tuy nhiên, theo ý kiến của nhiều chuyên gia thì cần phải quy định rõ về thẩm quyền trưng cầu, phạm vi thực hiện định giá đối với Hội đồng cấp bộ và Hội đồng định giá theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ, nhất là đối với vấn đề định giá trong trường hợp có nhiều loại tài sản cần định giá trong cùng một vụ án. Chẳng hạn, đối với trường hợp tài sản cần định giá là tài sản hỗn hợp hoặc có nhiều loại tài sản sẽ do bộ, ngành quản lý đa số tài sản được trưng cầu chủ trì thành lập Hội đồng và trưng cầu thành viên của các bộ, ngành quản lý các tài sản khác để triển khai định giá theo quy định; hoặc đối với trường hợp tài sản hỗn hợp trong đó có đất và quyền sử dụng đất ở thì giao Bộ Tài nguyên và Môi trường chủ trì thực hiện thành lập Hội đồng định giá.

Phạm Hải