Quốc hội tiến hành giám sát tối cao về quy hoạch, quản lý, sử dụng đất đai tại đô thị

Thắt chặt kỷ cương

08:15 | 28/05/2019
Cử tri hoài nghi có hay không lợi ích nhóm, doanh nghiệp “sân trước, sân sau”, “cộng sinh” với những người có thẩm quyền, lợi dụng cơ chế, pháp luật chưa đồng bộ, thường lựa chọn phương án chỉ định chủ đầu tư dự án có sử dụng đất thay cho đấu giá quyền sử dụng đất? Đây là vấn đề được nhiều ĐBQH đặt ra tại Phiên giám sát tối cao của QH hôm qua.

Doanh nghiệp “cộng sinh” với quan chức?

Công tác quy hoạch, quản lý và sử dụng đất đai đô thị nhìn chung đã phát huy được lợi thế của nguồn lực đất đai, làm giàu cho đất nước, địa phương, tạo ra đô thị văn minh, hiện đại, cùng Nhà nước giải quyết vấn đề an cư để lập nghiệp cho người dân. Một số dự án có sức lan tỏa, dẫn dắt động lực thúc đẩy sản xuất, giải quyết việc làm, nâng cao đời sống nhân dân trong vùng.

Tuy nhiên, trên thực tế cũng đã xuất hiện nhiều tỷ phú về đất, “ôm” nhiều đất “vàng”, đất “kim cương” tại các khu đất đô thị và tương lai là đô thị, đồng thời thâu tóm hàng nghìn ha đất “màu mỡ” khác để chờ thời. Trăn trở về tình trạng này, ĐBQH Đinh Duy Vượt (Gia Lai) phân tích, những dự án này không chỉ mang lại lợi ích trực tiếp cho doanh nghiệp nắm giữ mà còn đang được sử dụng như một tài sản thế chấp vay ngân hàng, dù thực chất là giá trị từ đất được cho thuê và trả tiền hàng năm không được tính vào giá trị doanh nghiệp. Với việc giao đất, cho thuê đất, thuê lại đất, chuyển đổi mục đích sử dụng đất diễn ra rất phức tạp, khó kiểm soát, thậm chí không tuân thủ pháp luật, ĐB Đinh Duy Vượt cho biết, cử tri hoài nghi có hay không lợi ích nhóm, doanh nghiệp sân trước sân sau “cộng sinh” với các quan chức có thẩm quyền, lợi dụng cơ chế pháp luật chưa đồng bộ, chỉ thích chọn phương án chỉ định chủ đầu tư dự án có sử dụng đất thay cho đấu giá quyền sử dụng đất?


Đại biểu Quốc hội Nguyễn Ngọc Phương (Quảng Bình) phát biểu tại hội trường Ảnh: Lâm Hiển

Câu hỏi về lợi ích nhóm, “sân sau”, “sân trước” trong quy hoạch, quản lý, sử dụng đất đai đô thị cũng được nhiều ĐBQH đặt ra tại Phiên giám sát. Bởi ngay trong Báo cáo kết quả giám sát cũng cho thấy, có tình trạng điều chỉnh quy hoạch đất đai theo đề xuất của nhà đầu tư. Cả nước có đến 1.390 dự án có quy hoạch được điều chỉnh từ 1 đến 6 lần. Thậm chí, qua điều chỉnh quy hoạch thì mật độ xây dựng điều chỉnh nâng từ 4,6% lên 40%, tầng cao bình quân từ 20 - 33 tầng lên đến 40 tầng. “Thay vì thuyết phục các nhà đầu tư tuân thủ quy hoạch của Nhà nước thì lại bị bẻ cong theo đề xuất của các nhà đầu tư. Lý do gì mà các nhà quản lý không thể bảo vệ quy hoạch do chính mình thực hiện thì hẳn ai cũng có câu trả lời” - ĐBQH Phạm Trọng Nhân (Bình Dương) chỉ rõ.

Nhìn vào những điều chỉnh như tăng số tầng, mật độ xây dựng cao đột biến, hay giảm diện tích cây xanh… phần nào cho thấy, việc điều chỉnh quy hoạch có xu hướng tăng tối đa lợi ích cho nhà đầu tư, giảm tối đa các diện tích công cộng và lợi ích của người sử dụng. Sự điều chỉnh quy hoạch này không chỉ gây thiệt hại cho người dân sinh sống ở những địa bàn này mà còn gây tổn thất về kinh tế, bức xúc cho xã hội, thậm chí có những hệ lụy gần như không thể khắc phục được như tình trạng ngày càng kẹt xe, ô nhiễm môi trường, mưa ngập, quá tải điện nước… ngày càng tăng. Những hệ lụy này không chỉ xảy ra ở những đô thị lớn hiện nay mà có nguy cơ sẽ xuất hiện ở các đô thị trong tương lai. Nhấn mạnh điều này, các ĐBQH đề nghị, Chính phủ cần thắt chặt kỷ cương trong công tác quản lý và thực hiện quy hoạch đất đai, thường xuyên kiểm tra, giám sát, xử lý nghiêm trách nhiệm nhằm chặn đứng “căn bệnh” trên.

Giá đất không sát thị trường thì không thể chấm dứt khiếu kiện

Những tồn tại, hạn chế trong công tác định giá đất cũng được các ĐBQH tập trung phân tích. ĐBQH Mai Sỹ Diến (Thanh Hóa), việc định giá đất trong quá trình chuyển nhượng mua bán đất đai không rõ ràng, thiếu minh bạch trong quá trình thực hiện là kẽ hở gây thất thoát ngân sách nhà nước. Trong cùng một địa phương, cùng một thời điểm khi áp dụng các phương pháp khác nhau đã tạo ra sự chênh lệch lớn về giá trị khu đất. Điều này đồng nghĩa với việc nhà đầu tư sẽ chọn phương pháp tính có lợi cho mình và một nhóm người có cùng lợi ích.

Định giá đất không sát với giá đất trên thị trường có thể khẳng định là hạn chế mang tính bao trùm, đúng với cả khung giá đất của Chính phủ, cũng như bảng giá đất được UBND tỉnh đưa ra. ĐBQH Nguyễn Trường Giang (Đắk Nông) chỉ rõ, Luật Đất đai quy định việc xác định giá đất cụ thể dựa trên cơ sở điều tra, thông tin thửa đất, giá đất thị trường và thông tin giá đất trong cơ sở dữ liệu đất đai. Tuy nhiên, giá đất và các loại thuế được tính theo bảng giá đất do UBND cấp tỉnh ban hành, không căn cứ giá trị thực ghi trên hợp đồng giao dịch. Trong khi đó, những thông tin giá đất, thị trường, thông tin cơ sở dữ liệu đất đai hiện nay không chính xác nên ĐB Nguyễn Trường Giang cho rằng, khó để có thể xây dựng cơ sở dữ liệu đất thị trường, việc xác định giá đất sát với thị trường là không khả thi và thường thấp hơn giá trị.

Việc hoàn thiện các phương pháp tính giá đất và các vấn đề liên quan đến xác định giá đất, để các địa phương xác định bảng giá đất, giá đất cụ thể phù hợp thị trường, bảo đảm lợi ích cho người dân và không gây thất thoát ngân sách đang là đòi hỏi cấp thiết từ thực tế. Do vậy, dù là vấn đề rất khó, do cả nguyên nhân khách quan và chủ quan, nhưng ĐBQH Hoàng Quang Hàm (Phú Thọ) cho rằng, không thể không làm vì Hiến pháp đã quy định đất đai là tài sản công thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện chủ sở hữu, thống nhất quản lý. “Đất đai là của nhân dân, nhân dân đã trao quyền đại diện chủ sở hữu cho Nhà nước nên Nhà nước phải có trách nhiệm ban hành chính sách, tổ chức thực hiện chính sách để bảo đảm quyền lợi cho người dân, người được Hiến pháp trao cho quyền sở hữu đất đai. Không tính toán được giá đất sát thị trường thì không thể chấm dứt được khiếu kiện, mất an ninh trật tự xã hội và thất thoát nguồn thu từ đất đai”, ĐB Hoàng Quang Hàm nhấn mạnh.

Tại phiên họp, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Phạm Hồng Hà và Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường Trần Hồng Hà đã giải trình một số nội dung ĐBQH quan tâm. Qua đó cho thấy, một số vấn đề vướng mắc, hạn chế trong công tác quy hoạch, quản lý và sử dụng đất đai đô thị cũng đã được tháo gỡ trong các luật mới ban hành. Ví dụ, những vướng mắc liên quan đến công tác xây dựng, điều chỉnh quy hoạch đất đai đô thị đã có thể khắc phục được tại Luật Quy hoạch năm 2017; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 37 luật liên quan đến quy hoạch. Tuy nhiên, vấn đề định giá đất sát với giá thị trường, gây thất thoát cho ngân sách, bức xúc cho nhân dân thì vẫn chưa được khắc phục. Nhiều hạn chế, bất cập khác được các ĐBQH nêu ra cũng cần phải được sớm khắc phục. Vì thế, ngay sau chuyên đề giám sát tối cao của QH, các cơ quan chức năng cần bắt tay vào nghiên cứu, hoàn thiện quy định pháp luật liên quan, đồng thời, phải thắt chặt kỷ cương quản lý của các cấp, các ngành.

Thanh Hải