Nga - Nhật Bản giải quyết tranh chấp lãnh thổ

07:47 | 24/01/2019
Trong khuôn khổ chuyến thăm của Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe đến Moscow ngày 22.1, ông Abe và Tổng thống Nga Vladimir Putin đã đạt được thỏa thuận nhằm giải quyết tranh chấp lãnh thổ đối với quần đảo Nam Kurils, theo cách gọi của Moscow, và Vùng lãnh thổ phương Bắc, theo cách gọi của Tokyo. Tranh chấp này đã cản trở Nga và Nhật Bản chưa ký Hiệp ước Hòa bình nhằm chính thức kết thúc Chiến tranh Thế giới II.

Nói với phóng viên sau cuộc hội đàm kín kéo dài gần một tiếng giữa hai nhà lãnh đạo Nga và Nhật Bản, Tổng thống Putin cho biết, hai bên vẫn còn nhiều nội dung chi tiết cần nhất trí trước khi đi đến thỏa thuận. Tuy nhiên, người đứng đầu Điện Kremlin ca ngợi, cuộc hội đàm với ông Abe là hữu ích và quan trọng. Ông Putin nhấn mạnh, Moscow vẫn quan tâm xây dựng tiến trình đàm phán về Tuyên bố chung giữa Liên Xô - Nhật Bản năm 1956, trong đó khuyến khích hai bên ưu tiên ký kết Hiệp ước Hòa bình. Tuy nhiên, các nhà đàm phán cũng cần tìm ra giải pháp mềm dẻo được sự đồng tình ủng hộ của nhân dân hai nước.

Về phần mình, Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe cho biết, hai bên đã thảo luận về Hiệp ước hòa bình “mà không che giấu bất cứ điều gì với nhau”. Theo ông Abe, hai nhà lãnh đạo đã đồng ý tiếp tục thảo luận vấn đề này nhằm tìm kiếm một giải pháp mà cả hai bên đều có thể chấp nhận.

Đầu tháng 1, Moscow đã phản ứng gay gắt trước thông điệp Năm mới của Thủ tướng Abe, trong đó nhà lãnh đạo Nhật Bản cho rằng, những người Nga đang sinh sống trên các đảo thuộc quần đảo tranh chấp cần chấp nhận thực tế rằng chủ quyền đối với nhà của họ sẽ thay đổi. Đáp lại, Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov nhấn mạnh, Tokyo phải công nhận chủ quyền của Nga đối với quần đảo Kurils, theo cách gọi của Moscow.

Trước thềm chuyến thăm của Thủ tướng Nhật Bản đến Nga, một số báo đưa tin, ông Abe có thể chấp nhận ký Hiệp ước hòa bình với Nga, nếu Moscow cho phép Nhật Bản tuyên bố chủ quyền đối với 2 đảo nhỏ Shikotan và Habomai. Tuy nhiên, điều kiện này khó được Kremlin chấp nhận. Kết quả thăm dò dư luận do Trung tâm thăm dò độc lập Levada của Nga công bố tháng trước cho thấy, 74% người Nga sẽ không ủng hộ việc trao trả một số đảo để đổi lấy Hiệp ước Hòa bình với Nhật Bản, trong khi chỉ 17% người Nga ủng hộ điều này.

Chuyến thăm của ông Abe đến Nga đánh dấu cuộc gặp lần thứ 25 giữa nhà lãnh đạo này với Tổng thống Nga Vladimir Putin kể từ năm 2013. Điều này phần nào phản ánh nỗ lực của hai bên trong thúc đẩy hợp tác bất kể tranh chấp lãnh thổ. Bản thân ông Abe cũng đang nỗ lực giải quyết tranh chấp lãnh thổ với Nga kéo dài nhiều thập kỷ qua, nhằm để lại di sản ngoại giao trong nhiệm kỳ này. Trong cuộc họp tại Singapore tháng 11.2018, ông Abe và Putin đã đồng ý đẩy mạnh đàm phán dựa trên Tuyên bố chung năm 1956 giữa Liên Xô - Nhật Bản. Theo Tuyên bố chung, đảo Habomai và Shikotan theo cách gọi của Nhật Bản (Nga gọi là Khabomai và Sicotan), hai đảo nhỏ trong số bốn đảo thuộc quần đảo tranh chấp, sẽ được trao trả cho Nhật Bản sau khi hai bên hoàn tất Hiệp ước Hòa bình. Tuy nhiên, hiện Nga và Nhật Bản vẫn bất đồng về vấn đề công nhận chủ quyền của hai hòn đảo này. 

Ngọc Khánh