Trên đường phát triển

Vận hành chính quyền địa phương 2 cấp ở thành phố Đồng NaiBài 2: Phân bổ nguồn lực không chỉ dựa trên tiêu chí dân số, diện tích

KIỀU BẢO • 14/08/2026 08:22

Từ yêu cầu thực tiễn, thành phố Đồng Nai kiến nghị hoàn thiện cơ chế phân bổ nguồn lực không chỉ dựa trên tiêu chí dân số và diện tích, mà cần bổ sung các tiêu chí về quy mô quản trị, trình độ phát triển, mức độ đô thị hóa, đặc điểm kinh tế - xã hội và khối lượng nhiệm vụ thực tế. Trên cơ sở đó, nghiên cứu cơ chế bố trí tổ chức bộ máy, biên chế, vị trí việc làm, số lượng cấp phó, phân bổ ngân sách và đầu tư hạ tầng theo hướng linh hoạt, phù hợp với đặc điểm của từng nhóm địa phương.

Bổ sung các tiêu chí quy mô quản trị, mức độ đô thị hóa

Thực tiễn Vận hành chính quyền địa phương 2 cấp ở thành phố Đồng Nai cho thấy, việc tổ chức lại bộ máy được triển khai quyết liệt, đồng bộ, trong khi quá trình sửa đổi, hoàn thiện hệ thống pháp luật cần nhiều thời gian hơn. Vì vậy, ở một số lĩnh vực, mô hình tổ chức mới đã được vận hành nhưng cơ sở pháp lý vẫn chưa theo kịp yêu cầu thực tiễn.

Cán bộ Trung tâm Phục vụ hành chính công thành phố Đồng Nai giải quyết thủ tục hành chính cho người dân. Ảnh- Hồ Thảo — Cán bộ Trung tâm Phục vụ hành chính công thành phố Đồng Nai giải quyết thủ tục hành chính cho người dân. Ảnh: Hồ Thảo

Theo thành phố Đồng Nai, sự khác biệt lớn giữa các đơn vị hành chính cấp xã về quy mô dân số, diện tích, mức độ đô thị hóa, cơ cấu kinh tế, số lượng doanh nghiệp, khu công nghiệp, đặc điểm dân tộc, tôn giáo, biên giới và khối lượng công việc chưa được phản ánh đầy đủ trong việc bố trí tổ chức bộ máy, biên chế và vị trí việc làm. Thực tế, có địa bàn khối lượng công việc rất lớn nhưng cơ cấu tổ chức, biên chế vẫn áp dụng như các địa bàn khác với quy mô nhỏ hơn nhiều lần (xã, phường trên 150.000 dân và dưới 10.000 dân thì mô hình cơ cấu tổ chức vẫn áp dụng chung). Qua thống kê, một công chức Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị phường phải xử lý từ 18 - 21 đầu việc/ngày, chưa bao gồm thời gian họp, kiểm tra thực địa, tiếp dân, phối hợp liên ngành, cập nhật cơ sở dữ liệu chuyên ngành và các nhiệm vụ đột xuất.

Từ yêu cầu thực tiễn, thành phố Đồng Nai kiến nghị Trung ương nghiên cứu hoàn thiện cơ chế phân bổ nguồn lực không chỉ dựa trên tiêu chí dân số và diện tích mà cần bổ sung các tiêu chí về quy mô quản trị, trình độ phát triển, mức độ đô thị hóa, đặc điểm kinh tế - xã hội và khối lượng nhiệm vụ thực tế. Trên cơ sở đó, nghiên cứu cơ chế bố trí tổ chức bộ máy, biên chế, vị trí việc làm, số lượng cấp phó, phân bổ ngân sách và đầu tư hạ tầng theo hướng linh hoạt, phù hợp với đặc điểm của từng nhóm địa phương, bảo đảm sử dụng hiệu quả nguồn lực và nâng cao chất lượng quản trị.

Phân quyền mạnh đi cùng siết chặt quản lý

Thực tiễn Đồng Nai cũng khẳng định, phân cấp, phân quyền là một trong những kết quả nổi bật của mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, chuyển mạnh tư duy quản lý từ “cấp trên làm thay cấp dưới” sang “cấp trên kiến tạo, hướng dẫn, kiểm tra; cấp dưới chủ động tổ chức thực hiện”.

Tuy nhiên, việc chuyển giao thẩm quyền ở nhiều lĩnh vực còn chưa đồng bộ với nguồn lực, nhân lực, ngân sách, dữ liệu và các điều kiện bảo đảm thực hiện. Sau phân cấp, khối lượng công việc của cấp xã tăng nhanh, nhất là trong các lĩnh vực đất đai, đầu tư, xây dựng, môi trường, tài chính, nội vụ, an sinh xã hội và giải quyết thủ tục hành chính, trong khi năng lực đội ngũ cán bộ còn chênh lệch, nhiều xã, phường mới thành lập vừa phải ổn định tổ chức, vừa tiếp nhận thêm nhiều nhiệm vụ mới. Bên cạnh đó, cơ chế phân bổ nguồn lực vẫn chủ yếu dựa trên đơn vị hành chính, chưa phản ánh đầy đủ quy mô dân số, khối lượng công việc, mức độ đô thị hóa và yêu cầu quản trị của từng địa phương, làm hạn chế hiệu quả phân cấp, phân quyền.

Thực tiễn vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp ở thành phố Đồng Nai tiếp tục khẳng định chủ trương đổi mới tổ chức bộ máy của Đảng là hoàn toàn đúng đắn, phù hợp với yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới. Tuy nhiên, quá trình đổi mới càng đi vào chiều sâu thì càng xuất hiện những vấn đề mới đặt ra đối với công tác lãnh đạo, quản lý và tổ chức thực hiện. Đây chủ yếu là những vướng mắc của quá trình chuyển đổi từ mô hình quản lý cũ sang mô hình quản trị mới; đồng thời, cũng là những vấn đề cần tiếp tục được tổng kết, hoàn thiện về thể chế, cơ chế vận hành và điều kiện bảo đảm thực hiện.

Vì vậy, yêu cầu đặt ra là cần tiếp tục rà soát toàn bộ danh mục nhiệm vụ quản lý nhà nước giữa Trung ương, thành phố và cấp xã theo nguyên tắc: việc gì địa phương làm tốt hơn thì giao địa phương; việc gì cấp xã làm hiệu quả hơn thì mạnh dạn giao cấp xã; cấp trên tập trung vào hoạch định chính sách, kiểm tra, giám sát và điều phối phát triển. Cùng với đó, cần xây dựng cơ chế phân bổ nguồn lực theo khối lượng nhiệm vụ, quy mô dân số, đặc điểm phát triển và yêu cầu quản trị của từng địa phương, thay vì chủ yếu dựa trên đơn vị hành chính.

Đối với các đô thị lớn, địa bàn công nghiệp, logistics, khu vực biên giới, vùng đồng bào dân tộc thiểu số hoặc các địa phương thực hiện nhiều dự án trọng điểm quốc gia, cần có cơ chế đặc thù về biên chế, ngân sách và đầu tư hạ tầng để đáp ứng yêu cầu quản lý. Đồng thời, tăng cường cơ chế kiểm soát quyền lực thông qua hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, quy trình, thanh tra, kiểm tra, giám sát và trách nhiệm giải trình; bảo đảm phân quyền mạnh đi cùng siết chặt quản lý.

Vận hành chính quyền địa phương 2 cấp ở thành phố Đồng NaiBài 2: Phân bổ nguồn lực không chỉ dựa trên tiêu chí dân số, diện tích

Đồng Nai

Phân cấp

Phân quyền

Đô thị hóa

Nguồn lực

Cấp xã

Quản trị