TP. Hồ Chí Minh: Dùng dữ liệu để giảm giấy tờ, thời gian làm thủ tục hành chính

Tái cấu trúc thủ tục hành chính trên nền tảng dữ liệu

Cùng với vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, TP. Hồ Chí Minh xác định chuyển đổi số và cải cách thủ tục hành chính (TTHC) phải chuyển mạnh sang dựa trên dữ liệu. Trọng tâm không còn dừng ở số hóa hồ sơ mà từng bước thay đổi phương thức cung cấp dịch vụ công thông qua kết nối, chia sẻ và tái sử dụng thông tin.

Theo Giám đốc Trung tâm Chuyển đổi số TP. Hồ Chí Minh Võ Thị Trung Trinh, thành phố đang tái cấu trúc quy trình giải quyết TTHC trên nền tảng dữ liệu, đưa dữ liệu trở thành công cụ phục vụ chỉ đạo, điều hành từ thành phố đến cơ sở.

Đến nay, hệ thống của thành phố đã kết nối 13/16 cơ sở dữ liệu quốc gia và bộ, ngành thông qua các nền tảng tích hợp, chia sẻ dữ liệu, trong đó có dữ liệu về dân cư, đăng ký doanh nghiệp, đất đai, định danh điện tử VNeID, lý lịch tư pháp... Thành phố cũng hoàn thành kết nối kỹ thuật với Trung tâm Dữ liệu quốc gia để đồng bộ một số tập dữ liệu trọng yếu về giáo dục, y tế.

Việc kết nối đang từng bước thay đổi cách người dân thực hiện TTHC. Thay vì phải kê khai hoặc nộp lại giấy tờ đã từng cung cấp, cơ quan nhà nước có thể khai thác thông tin cư trú, đăng ký doanh nghiệp, giấy phép hành nghề và những dữ liệu đã được quản lý trên các hệ thống.

Gần 99% kết quả giải quyết TTHC hiện được cấp dưới dạng điện tử. Người dân có thể nhận, lưu trữ trên môi trường số và sử dụng cho những thủ tục tiếp theo, qua đó giảm việc sao y, chứng thực và đi lại.

Nếu trước đây cải cách tập trung vào rút ngắn thời gian giải quyết, cắt giảm thành phần hồ sơ, đơn giản hóa quy trình thì hiện nay dữ liệu số trở thành nền tảng để tái cấu trúc phương thức quản lý và cung cấp dịch vụ công.

Dữ liệu vì vậy không chỉ là bản scan của hồ sơ giấy mà phải được chuẩn hóa, có cấu trúc, bảo đảm “đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất và dùng chung”. Khi các hệ thống được liên thông, cán bộ có thể khai thác thông tin phục vụ xử lý công việc mà không yêu cầu người dân cung cấp lại dữ liệu Nhà nước đã có, đồng thời mở rộng khả năng tự động hóa và giải quyết TTHC không phụ thuộc địa giới hành chính.

Làm sạch dữ liệu, đưa quản trị số đến cấp cơ sở

Một trong những điểm nghẽn cần tiếp tục giải quyết là chất lượng và khả năng chia sẻ dữ liệu. Một số hệ thống của các bộ, ngành chưa vận hành thực sự ổn định, quá trình kết nối, đồng bộ có thời điểm còn phát sinh lỗi kỹ thuật.

Sau sắp xếp đơn vị hành chính, dữ liệu liên quan đến địa chỉ, địa giới, tọa độ và một số lĩnh vực chuyên ngành cũng cần tiếp tục chuẩn hóa, cập nhật để bảo đảm thống nhất trên toàn thành phố.

TP. Hồ Chí Minh đang tập trung rà soát, làm sạch dữ liệu nền tảng về định danh, đất đai, tư pháp, y tế, giáo dục để đưa vào Kho dữ liệu dùng chung; mở rộng kết nối, chia sẻ dữ liệu hai chiều với Trung tâm Dữ liệu quốc gia và các bộ, ngành. Kho quản lý dữ liệu điện tử của tổ chức, cá nhân cũng được xây dựng để lưu trữ kết quả giải quyết TTHC đã số hóa và phục vụ tái sử dụng.

Quan điểm của thành phố là số hóa hồ sơ chỉ là bước khởi đầu. Các quy trình đang được rà soát theo nguyên tắc lấy dữ liệu làm trung tâm, loại bỏ những bước xác minh hoặc yêu cầu người dân cung cấp lại thông tin đã có trong cơ sở dữ liệu quốc gia và cơ sở dữ liệu chuyên ngành.

Cùng với hoàn thiện dữ liệu, thành phố đưa vào vận hành các nền tảng khai phá, trực quan hóa dữ liệu phục vụ phân tích, dự báo và quản lý. Trí tuệ nhân tạo (AI), trợ lý ảo cũng được thử nghiệm trong soạn thảo văn bản, trích xuất nội dung cuộc họp, hỗ trợ đánh giá KPI và từng bước tự động hóa quy trình quản trị nội bộ.

Dữ liệu về kinh tế - xã hội, đầu tư công, giải quyết TTHC, phản ánh qua Tổng đài 1022, y tế, giáo dục... đang được tích hợp vào Trung tâm Thông tin phục vụ chỉ đạo, điều hành (IOC), giúp lãnh đạo theo dõi tình hình, nhận diện điểm nghẽn và đưa ra quyết định trên cơ sở dữ liệu.

Đáng chú ý, TP. Hồ Chí Minh đang thí điểm IOC cấp xã. Khi dữ liệu được đưa xuống cơ sở, lãnh đạo phường, xã có thể theo dõi, xử lý công việc dựa trên thông tin thực tế, giảm phụ thuộc vào báo cáo thủ công. Đây là bước chuyển phù hợp với yêu cầu quản trị trong mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Đến năm 2030, thành phố đặt mục tiêu tỷ lệ tái sử dụng dữ liệu đạt 90%, mức độ hài lòng của người dân, doanh nghiệp trên 95%. Cùng với hoàn thiện Kho dữ liệu dùng chung, thành phố sẽ phát triển các tiện ích trên nền tảng Công dân số TP. Hồ Chí Minh, tích hợp những dịch vụ thiết yếu về hồ sơ sức khỏe điện tử, giáo dục, bản đồ số và dịch vụ công.

Hạ tầng số, nền tảng dùng chung cũng được triển khai đến cấp xã, khu phố, ấp nhằm giảm công việc hành chính thủ công, giúp cán bộ cơ sở có thêm thời gian phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Với nguyên tắc mỗi dữ liệu chỉ thu thập một lần nhưng được sử dụng nhiều lần, giá trị của cải cách không chỉ nằm ở tỷ lệ hồ sơ điện tử. Điều quan trọng hơn là dữ liệu phải thực sự giúp thủ tục đơn giản hơn, giảm thời gian, chi phí và nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp.