Sức khỏe

Nhận diện 6 nhóm rối loạn giấc ngủ thường gặp

Xuân Quý • 19/11/2026 08:33

Không chỉ là mất ngủ, những bất thường như ngáy to, ngưng thở khi ngủ, mộng du hay buồn ngủ quá mức ban ngày cũng có thể là dấu hiệu của rối loạn giấc ngủ. Nhận diện đúng nguyên nhân và điều trị kịp thời giúp bảo vệ sức khỏe thể chất, tinh thần và chất lượng cuộc sống.

PGS.TS Trần Văn Tuấn, Viện trưởng Viện Sức khỏe Tâm thần (Bệnh viện Bạch Mai), Chủ tịch Hội Tâm thần học Việt Nam, cho biết rối loạn giấc ngủ có nhiều dạng khác nhau, không đơn thuần chỉ là tình trạng khó ngủ hoặc ngủ không đủ giấc.

Khi tình trạng mất ngủ hoặc các bất thường về giấc ngủ kéo dài, tái diễn sẽ gây ảnh hưởng đến sức khỏe và chất lượng cuộc sống. Ảnh minh họa
Khi tình trạng mất ngủ hoặc các bất thường về giấc ngủ kéo dài, tái diễn sẽ gây ảnh hưởng đến sức khỏe và chất lượng cuộc sống. Ảnh minh họa

Theo phân loại quốc tế về rối loạn giấc ngủ, có thể nhận diện 6 nhóm phổ biến với những biểu hiện khác nhau bao gồm:

Mất ngủ mạn tính: Khó đi vào giấc ngủ, thường mất hơn 30 phút mới ngủ được, hay tỉnh giấc giữa đêm hoặc thức dậy quá sớm và không thể ngủ lại. Tình trạng kéo dài ít nhất 3 tháng, ảnh hưởng đến công việc, tâm trạng và sinh hoạt hằng ngày.

Ngưng thở khi ngủ: Thường biểu hiện bằng ngáy to, ngáy không đều, có những khoảng ngừng thở khi ngủ. Người bệnh có thể tỉnh giấc đột ngột để thở, buồn ngủ ban ngày, đau đầu hoặc mệt mỏi khi thức dậy.

Rối loạn nhịp thức - ngủ sinh học: Đồng hồ sinh học bị xáo trộn khiến người bệnh khó ngủ vào giờ mong muốn, có thể chỉ ngủ được từ sáng sớm hoặc buồn ngủ quá sớm vào buổi tối.

Rối loạn vận động liên quan đến giấc ngủ: Điển hình là hội chứng chân không yên, với cảm giác bứt rứt, khó chịu ở chân, đặc biệt vào buổi tối, khiến người bệnh phải cử động liên tục mới dễ chịu. Một số trường hợp có hiện tượng cử động chân định kỳ khi ngủ.

Ngủ rũ và buồn ngủ quá mức ban ngày: Người bệnh xuất hiện những cơn buồn ngủ không kiểm soát, thậm chí đột ngột ngủ gục khi đang làm việc, trò chuyện hoặc tham gia giao thông.

Các hành vi bất thường khi ngủ: Bao gồm mộng du, nói mớ, hoảng sợ khi ngủ hoặc rối loạn hành vi giấc ngủ REM, khiến người bệnh la hét, vung tay chân theo diễn biến giấc mơ.

Để cải thiện chất lượng giấc ngủ, PGS.TS Trần Văn Tuấn khuyến cáo người dân thực hiện các nguyên tắc vệ sinh giấc ngủ như duy trì giờ ngủ cố định, đi ngủ và thức dậy vào cùng một khung giờ mỗi ngày, kể cả ngày nghỉ, giúp ổn định đồng hồ sinh học; phòng ngủ cần yên tĩnh, thoáng mát, đủ tối và có nhiệt độ dễ chịu.

Bên cạnh đó, tránh sử dụng điện thoại, máy tính, tivi trước giờ ngủ khoảng 30-60 phút; hạn chế cà phê, trà đặc vào buổi chiều và tối; tránh uống rượu bia trước khi ngủ. Duy trì vận động thể lực ban ngày nhưng không tập luyện cường độ cao sát giờ đi ngủ.

Đặc biệt, người dân không tự ý mua thuốc an thần, thuốc ngủ hoặc sử dụng đơn thuốc của người khác. Việc dùng thuốc không đúng chỉ định, kéo dài có thể dẫn đến lệ thuộc thuốc, suy giảm trí nhớ và tăng nguy cơ té ngã, nhất là ở người cao tuổi.

Khi tình trạng mất ngủ hoặc các bất thường về giấc ngủ kéo dài, tái diễn, ảnh hưởng đến sức khỏe và sinh hoạt, người dân nên đến khám tại cơ sở chuyên khoa để được chẩn đoán và điều trị phù hợp.

    Nhận diện 6 nhóm rối loạn giấc ngủ thường gặp
    • Mặc định