Đồng bộ nguồn lực vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp

Nhận diện vướng mắc
Sau khi hoàn thành việc sắp xếp đơn vị hành chính, toàn tỉnh Quảng Ninh hiện có 54 xã, phường, đặc khu. Bộ máy chính quyền cơ sở được tinh gọn, giảm đầu mối trung gian, tăng cường phân cấp, phân quyền. Tuy nhiên, giai đoạn đầu vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp cũng bộc lộ những vướng mắc khi khối lượng công việc của cấp xã tăng lên đáng kể.

Thực tiễn tại các địa phương cho thấy quy mô công việc và tài sản được luân chuyển là rất lớn. Ghi nhận của Đoàn khảo sát tại xã Quảng Hà cho thấy, địa phương đã tiếp nhận 536 nhiệm vụ, 150 tài sản công, 10 dự án đang triển khai cùng toàn bộ đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức từ cấp huyện cũ. Tương tự, phường Hiệp Hòa đã tiếp nhận, phân công thực hiện 118 nhiệm vụ, quyền hạn thuộc 10 lĩnh vực quản lý nhà nước tuân thủ theo quy định phân cấp, phân quyền. Các cơ quan hành chính đã nhanh chóng kiện toàn tổ chức bộ máy, ban hành quy chế làm việc, phân công nhiệm vụ cụ thể, bảo đảm hoạt động quản lý nhà nước không bị gián đoạn.

Cùng với những kết quả đạt được, Đoàn khảo sát cũng ghi nhận những vướng mắc về nguồn nhân lực tại đa số địa bàn. Khảo sát tại xã Bình Liêu cho thấy, bộ máy chính quyền xã cơ bản hoạt động ổn định, mối quan hệ phối hợp giữa các cơ quan được tăng cường nhằm phục vụ người dân, doanh nghiệp. Tuy nhiên, địa phương gặp khó khăn do đặc thù địa bàn rộng, khối lượng công việc tăng cao trong khi thiếu hụt công chức chuyên môn. Xã Bình Liêu hiện thiếu nhân sự ở các lĩnh vực như công nghệ thông tin, nội vụ, giáo dục, y tế, dẫn đến tình trạng nhiều cán bộ phải kiêm nhiệm nhiều lĩnh vực chuyên môn.

Thực tiễn sau một năm vận hành cho thấy những "điểm nghẽn" lớn nhất không nằm ở việc thay đổi tên gọi hay địa giới hành chính. Vướng mắc cốt lõi nằm ở khả năng vận hành bộ máy sau sắp xếp, thể hiện qua sự khác biệt về quy trình xử lý công việc, việc tiếp nhận, chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan. Cơ quan quản lý cũng ghi nhận sự chênh lệch về năng lực đội ngũ cán bộ giữa các địa phương. Điều này đặt ra đòi hỏi cán bộ phải nhanh chóng thích ứng với yêu cầu mới; đồng thời, cần hoàn thiện cơ chế phân cấp, phân quyền gắn với quyết định phân bổ nguồn lực tương xứng.

Kiến nghị bổ sung biên chế phù hợp với khối lượng công việc thực tế

Nhận diện rõ những khó khăn trong vận hành, thời gian qua, tỉnh Quảng Ninh xác định giai đoạn 2026-2030 là tiếp tục tăng cường sự lãnh đạo toàn diện của cấp ủy, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý của chính quyền các cấp. Tỉnh đồng thời phát huy vai trò giám sát, phản biện của Ủy ban MTTQ và các tổ chức chính trị - xã hội nhằm tạo sự đồng thuận trong Nhân dân.

Cụ thể hóa định hướng này, phường Cẩm Phả đã hoàn thành sắp xếp bộ máy theo hướng tinh gọn, thành lập các cơ quan chuyên môn, đơn vị sự nghiệp theo quy định. Phường tiến hành sắp xếp 16 trường học còn 8 trường, giảm 50% đầu mối; đối với khu dân cư, sắp xếp 50 khu phố xuống còn 20 khu phố, giảm 60% đầu mối.
Việc chủ động tinh gọn bộ máy giúp các nhiệm vụ chuyển giao được thực hiện kịp thời, không để xảy ra khoảng trống trong quản lý nhà nước. Trung tâm Phục vụ hành chính công phường Cẩm Phả hoạt động ổn định với tỷ lệ giải quyết thủ tục hành chính đúng và trước hạn đạt 99,95%. Tỷ lệ hồ sơ trực tuyến toàn trình tại địa phương này đạt 90,25%, góp phần nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp. Tương tự tại phường Hiệp Hòa, công tác đẩy mạnh cải cách hành chính, chuyển đổi số, nâng cao hiệu quả hoạt động của Trung tâm Phục vụ hành chính công, giúp hiệu lực, hiệu quả quản lý, điều hành từng bước được nâng lên.

Bên cạnh các kết quả đạt được, nhiều địa phương cũng kiến nghị Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Ninh có ý kiến đến Quốc hội, Chính phủ, các bộ, ngành Trung ương tiếp tục hoàn thiện hệ thống văn bản hướng dẫn thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Các địa phương mong muốn, cấp có thẩm quyền nghiên cứu bổ sung biên chế phù hợp với khối lượng công việc thực tế đang tiếp nhận. Cùng với đó, cơ sở kiến nghị đẩy nhanh việc hoàn thiện, kết nối đồng bộ các phần mềm, cơ sở dữ liệu chuyên ngành. Đồng thời, cần ban hành cơ chế đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.

Tại các buổi làm việc, Phó trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Ninh Nguyễn Thị Thu Hà đánh giá cao tinh thần chủ động của cấp ủy, chính quyền địa phương trong việc nhanh chóng ổn định tổ chức bộ máy, bảo đảm hoạt động thông suốt. Đoàn khảo sát đề nghị các địa phương tiếp tục rà soát, đánh giá toàn diện quá trình triển khai, làm rõ thuận lợi, khó khăn, vướng mắc, nguyên nhân. Cơ sở cần đưa ra giải pháp hữu hiệu về phân cấp, phân quyền, tổ chức bộ máy, nguồn nhân lực, hạ tầng công nghệ thông tin, cơ sở vật chất; làm tốt công tác hậu kiểm, giải quyết thủ tục hành chính, đảm bảo an ninh trật tự, vệ sinh môi trường. Kết quả khảo sát là cơ sở để Đoàn ĐBQH tỉnh tổng hợp, kiến nghị cấp có thẩm quyền hoàn thiện quy định pháp luật, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.