Cắt giảm thủ tục phải đi cùng hậu kiểm, không chuyển rủi ro sang người sản xuất

Tháo gỡ "điểm nghẽn" phải gắn với khả năng thực thi

- Khép lại đợt 1 Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, điều gì để lại ấn tượng sâu sắc nhất với đại biểu, nhất là trong yêu cầu tháo gỡ điểm nghẽn, cắt giảm thủ tục và đẩy mạnh phân cấp, phân quyền?

- Qua đợt 1, điều tôi ấn tượng nhất là Quốc hội đặt yêu cầu cải cách gắn chặt với khả năng tổ chức thực hiện. Qua các phiên thảo luận, vấn đề không chỉ dừng ở việc cắt giảm bao nhiêu thủ tục, bãi bỏ bao nhiêu điều kiện kinh doanh hay chuyển giao thêm bao nhiêu thẩm quyền, mà đi sâu vào những câu hỏi rất cụ thể: Sau khi cắt giảm thì quản lý bằng phương thức nào? Cấp được giao quyền có đủ điều kiện để thực hiện hay không? Trách nhiệm thuộc về ai? Và quyền, lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp được bảo đảm như thế nào?

Tôi cho rằng, đây là cách tiếp cận rất tích cực. Đẩy mạnh phân cấp, phân quyền sẽ tăng tính chủ động của các cấp, các ngành và địa phương; đồng thời, đơn giản hóa thủ tục hành chính, giảm chi phí tuân thủ sẽ tạo thuận lợi hơn cho người dân và doanh nghiệp... Tuy nhiên, đi cùng với phân cấp, phân quyền phải là cơ chế kiểm tra, giám sát, hậu kiểm và quy định rõ trách nhiệm của từng chủ thể, bảo đảm cải cách không làm suy giảm hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước.

Khi chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm, điều quan trọng là phải thiết kế phương thức quản lý phù hợp với mức độ rủi ro; vừa tránh tạo thêm gánh nặng đối với những tổ chức, cá nhân chấp hành tốt, vừa bảo đảm đủ năng lực phát hiện và xử lý kịp thời các hành vi vi phạm.

Theo tôi, điểm đáng ghi nhận qua đợt 1 là tinh thần tháo gỡ điểm nghẽn luôn được đặt trong mối quan hệ chặt chẽ với yêu cầu bảo đảm tính khả thi. Cải cách không chỉ nhằm làm cho quy định thông thoáng hơn, mà quan trọng hơn là phải giúp công việc được giải quyết thuận lợi hơn, trách nhiệm được phân định rõ hơn và quyền, lợi ích hợp pháp của người dân được bảo đảm tốt hơn.

- Khi góp ý sửa đổi Luật Trồng trọt, đại biểu cho rằng, cắt giảm thủ tục, điều kiện kinh doanh phải bảo đảm không làm giảm khả năng kiểm soát chất lượng hoặc chuyển rủi ro sang người sản xuất, nhất là ở vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào DTTS. Từ thực tiễn công tác, theo đại biểu, những vấn đề nào cần đặc biệt lưu ý?

- Theo tôi, trước hết cần phân định rõ những thủ tục, điều kiện kinh doanh có thể cắt giảm với những nghĩa vụ cần tiếp tục duy trì nhằm kiểm soát chất lượng hàng hóa và bảo vệ người sản xuất.

Đối với giống cây trồng, có thể xem xét bãi bỏ yêu cầu về địa điểm giao dịch hợp pháp, nhưng cần duy trì nghĩa vụ lưu giữ và cung cấp thông tin phục vụ truy xuất nguồn gốc lô giống... Đây là cơ sở để xác định trách nhiệm, tổ chức thu hồi và xử lý khi phát hiện giống giả, giống không đúng chủng loại, phẩm cấp hoặc không bảo đảm chất lượng.

Đối với phân bón, nếu bãi bỏ Giấy chứng nhận đủ điều kiện buôn bán thì cần đồng thời xác định rõ phương thức quản lý thay thế. Việc bãi bỏ giấy chứng nhận không đồng nghĩa với việc loại bỏ trách nhiệm về chất lượng, nguồn gốc, nhãn hàng hóa, hóa đơn, chứng từ và nghĩa vụ cung cấp thông tin khi cơ quan có thẩm quyền kiểm tra.

Vấn đề này có ý nghĩa thực tiễn trực tiếp đối với Lâm Đồng, địa phương có thế mạnh về các vùng chuyên canh rau, hoa, cà phê và nhiều loại cây trồng có giá trị kinh tế cao. Chi phí đầu tư sản xuất lớn; nếu sử dụng giống không đúng phẩm cấp hoặc phân bón không bảo đảm chất lượng, thiệt hại đối với người sản xuất có thể rất lớn và khó khắc phục.

Đặc biệt, tại vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào DTTS, người dân chủ yếu mua vật tư nông nghiệp qua các đại lý nhỏ, trong khi khả năng kiểm tra nguồn gốc và nhận biết chất lượng còn hạn chế... Vì vậy, việc cắt giảm điều kiện kinh doanh phải bảo đảm không làm giảm khả năng kiểm soát chất lượng và không chuyển rủi ro từ chủ thể kinh doanh sang người sản xuất.

Hậu kiểm có trọng tâm, phù hợp điều kiện cơ sở

- Sau đợt 1, các dự án luật, nghị quyết sẽ tiếp tục được tiếp thu, chỉnh lý trước khi Quốc hội xem xét, quyết định. Đại biểu kỳ vọng những vấn đề nào sẽ tiếp tục được làm rõ để chính sách vừa thông thoáng, vừa có cơ chế hậu kiểm hiệu quả và phù hợp với điều kiện thực hiện tại cơ sở?

- Theo tôi, trong quá trình tiếp thu, chỉnh lý các dự án luật, nghị quyết, cùng với tháo gỡ điểm nghẽn, cắt giảm thủ tục và đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, cần tiếp tục rà soát kỹ trách nhiệm của từng chủ thể, cơ chế kiểm tra, giám sát và các điều kiện tổ chức thực hiện, bảo đảm quy định sau khi ban hành thực sự khả thi, không tạo khoảng trống trong quản lý nhà nước.

Tôi kỳ vọng các dự án luật, nghị quyết sau khi được tiếp thu, hoàn thiện sẽ vừa tạo thuận lợi hơn cho người dân, doanh nghiệp và địa phương, vừa bảo đảm hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước... Đặc biệt, đối với những chính sách tác động trực tiếp đến đời sống và sản xuất của người dân, cần tính đầy đủ đến điều kiện tổ chức thực hiện ở cơ sở và sự khác biệt giữa các vùng, địa bàn, để chính sách sau khi ban hành thực sự đi vào cuộc sống.

Cụ thể, đối với nội dung sửa đổi Luật Trồng trọt, trước hết cần tiếp tục làm rõ cơ chế tự công bố lưu hành giống cây trồng. Tự công bố là hướng cải cách nhằm đơn giản hóa thủ tục, rút ngắn thời gian và giảm chi phí cho tổ chức, cá nhân; tuy nhiên, phải gắn với trách nhiệm bảo đảm tính đầy đủ, chính xác của thông tin đã công bố và cơ chế hậu kiểm phù hợp.

Cần làm rõ trách nhiệm lưu giữ hồ sơ, cập nhật thông tin khi có thay đổi; thẩm quyền kiểm tra, đình chỉ hoặc hủy bỏ thông tin tự công bố khi phát hiện nội dung không chính xác hoặc giống cây trồng không đáp ứng yêu cầu. Đối với việc công khai thông tin trên Cổng thông tin điện tử của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, cần có phương thức thực hiện thay thế khi hệ thống chưa hoàn thiện hoặc gặp sự cố, bảo đảm việc tự công bố và lưu hành giống cây trồng không bị gián đoạn.

Về hậu kiểm, cần thực hiện có trọng tâm, tập trung vào các thông tin do tổ chức, cá nhân tự công bố; sản phẩm có nguy cơ không bảo đảm chất lượng; cơ sở đã từng vi phạm, có dấu hiệu vi phạm hoặc có phản ánh của người dân... Đồng thời, cần quy định rõ trách nhiệm tiếp nhận, xác minh và xử lý phản ánh; tổ chức thu hồi sản phẩm và xử lý vi phạm khi phát hiện giống cây trồng, phân bón không bảo đảm chất lượng hoặc không rõ nguồn gốc. Công tác kiểm tra cần tránh dàn trải, không làm phát sinh thêm thủ tục đối với những tổ chức, cá nhân chấp hành tốt.

Bên cạnh đó, cần bảo đảm đầy đủ các điều kiện để tổ chức thực hiện tại địa phương, nhất là về nhân lực chuyên môn, năng lực kiểm nghiệm, cơ sở dữ liệu và khả năng kết nối, chia sẻ thông tin giữa cơ quan Trung ương và địa phương. Đối với miền núi, vùng sâu, vùng xa và vùng đồng bào dân tộc thiểu số, cần có phương thức thực hiện phù hợp với điều kiện hạ tầng, trình độ và khả năng tiếp cận công nghệ của người dân, tổ chức, cá nhân.

“

Đợt 1 Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất diễn ra từ ngày 3/8 đến sáng 13/8. Quốc hội xem xét 31 nội dung, trong đó có 26 nội dung về xây dựng pháp luật; các dự thảo tiếp tục được tiếp thu, chỉnh lý trước khi bước vào đợt 2 từ ngày 19/8.
Qua đợt 1, điều tôi ấn tượng nhất là Quốc hội đặt yêu cầu cải cách gắn chặt với khả năng tổ chức thực hiện... Điểm đáng ghi nhận là tinh thần tháo gỡ điểm nghẽn luôn được đặt trong mối quan hệ chặt chẽ với yêu cầu bảo đảm tính khả thi.

Đại biểu Quốc hội Cil Bri (Lâm Đồng)

- Xin cảm ơn đại biểu!