81 phút đối thoại Mỹ - Trung - Nga và tuyên bố chung 4 điểm
Cuộc gặp ba bên đầu tiên giữa 3 nhà lãnh đạo Mỹ, Trung Quốc và Nga bên lề Hội nghị Cấp cao APEC tại Thâm Quyến ngày 19/11 đã khép lại với tuyên bố chung gồm 4 điểm. Dù chưa tạo đột phá trong giải quyết các điểm nóng quốc tế, sự kiện cho thấy nỗ lực của ba cường quốc trong việc duy trì đối thoại, đồng thời phát đi những thông điệp đáng chú ý về trật tự thế giới, an ninh và hợp tác chiến lược.


Cuộc gặp mang tính biểu tượng và tuyên bố chung 4 điểm
Được tổ chức tại biệt thự Kylin ở Thâm Quyến, cuộc gặp ngày 19/11 đánh dấu lần đầu tiên Tổng thống Mỹ Donald Trump, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Nga Vladimir Putin cùng tham gia một cuộc hội đàm ba bên. Đây là sự kiện ngoại giao đặc biệt trong bối cảnh quan hệ giữa các cường quốc chịu tác động từ những bất đồng về an ninh, thương mại, công nghệ và các cuộc xung đột khu vực.
Trước cuộc gặp, giới quan sát không đặt nhiều kỳ vọng vào khả năng đạt được những thỏa thuận lớn. Tuy nhiên, việc ba nhà lãnh đạo cùng ngồi vào bàn đối thoại đã mang ý nghĩa vượt ra ngoài một sự kiện mang tính biểu tượng.

Phát biểu khai mạc, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình nhấn mạnh trách nhiệm chung của các cường quốc trong việc duy trì hòa bình và ổn định thế giới. Ông cho rằng lịch sử đã chứng minh khi các cường quốc hòa thuận, thế giới sẽ an toàn; ngược lại, xung đột giữa các cường quốc sẽ dẫn đến hỗn loạn.
Lịch sử đã chứng minh cho chúng ta thấy rằng khi các cường quốc duy trì hòa bình, thế giới sẽ an toàn; khi các cường quốc xung đột, thế giới sẽ rơi vào hỗn loạn.
Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình
Tổng thống Donald Trump cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của đối thoại, cho rằng hòa bình không thể được kiến tạo bằng cách từ chối các cơ hội tiếp xúc và trao đổi. Ông bày tỏ mong muốn ba bên có thể đạt được những kết quả cụ thể.
Kết thúc cuộc gặp, ba nước công bố tuyên bố chung gồm 4 nội dung đáng chú ý: thúc đẩy cải tổ Liên Hợp Quốc nhằm nâng cao hiệu quả ứng phó với các thách thức toàn cầu; tăng sản lượng và nguồn cung các sản phẩm dầu mỏ để bảo đảm ổn định năng lượng; tiến hành đối thoại nhằm giảm thiểu rủi ro hạt nhân và ngăn chặn phổ biến vũ khí hạt nhân; đồng thời nhấn mạnh quyền miễn trừ đối với các quan chức nhà nước và yêu cầu Tòa án Hình sự quốc tế (ICC) không lạm dụng thẩm quyền.
Chưa từng có nền hòa bình nào được kiến tạo bằng cách từ chối các cơ hội đối thoại và cùng nhau trao đổi. Chúng ta đang lựa chọn một con đường khác.
Tổng thống Mỹ Donald Trump

Đáng chú ý, tuyên bố cũng đề cập việc tăng cường hợp tác giữa ba nước trong giải quyết các thách thức quốc tế, trong đó có an ninh năng lượng và duy trì hòa bình. Tuy nhiên, văn kiện không đề cập trực tiếp đến cuộc chiến tại Ukraine và xung đột ở Iran, dù đây là hai vấn đề Tổng thống Trump cho biết muốn thảo luận.
Chủ tịch Tập Cận Bình đánh giá cuộc gặp tích cực, mang tính xây dựng và đạt kết quả. Tổng thống Putin mô tả các cuộc trao đổi là cởi mở, thẳng thắn và hữu ích, đồng thời cho biết ba bên chưa thống nhất việc duy trì định kỳ hình thức gặp gỡ này.
Moscow, Bắc Kinh và Washington có thể đóng góp đáng kể vào việc củng cố ổn định quốc tế thông qua hợp tác mang tính xây dựng trên tinh thần đối tác.
Tổng thống Nga Vladimir Putin
Những tính toán chiến lược sau bàn đối thoại
Cuộc gặp phản ánh những mục tiêu khác nhau của mỗi nhà lãnh đạo.
Đối với Tổng thống Putin, việc xuất hiện tại một diễn đàn đối thoại cùng lãnh đạo Mỹ và Trung Quốc mang ý nghĩa quan trọng trong nỗ lực khẳng định vị thế quốc tế của Nga, sau nhiều năm chịu sức ép từ phương Tây liên quan đến cuộc xung đột Ukraine. Đáng chú ý, nội dung tuyên bố chung về quyền miễn trừ của quan chức nhà nước và thẩm quyền của ICC có ý nghĩa đặc biệt đối với Moscow, trong bối cảnh ông Putin đang bị tòa án này phát lệnh bắt giữ.


Với Chủ tịch Tập Cận Bình, hội nghị là cơ hội thể hiện vai trò của Trung Quốc như một trung tâm ngoại giao có khả năng kết nối các cường quốc và thúc đẩy đối thoại về những vấn đề toàn cầu. Bắc Kinh có thể khẳng định vị thế quốc tế mà không phải đưa ra những cam kết phức tạp liên quan đến các cuộc xung đột hay tranh chấp chiến lược.
Trong khi đó, Tổng thống Trump có cơ hội thể hiện khả năng duy trì đối thoại với cả Moscow và Bắc Kinh, đồng thời thúc đẩy những vấn đề phù hợp với ưu tiên của Washington, đặc biệt là kiểm soát vũ khí hạt nhân và ổn định quan hệ giữa các cường quốc.
Những cử chỉ thân thiện và lời khẳng định về tình hữu nghị chưa đồng nghĩa với việc các khác biệt chiến lược được giải quyết. Quan hệ Mỹ - Trung vẫn tồn tại những bất đồng về thương mại, đất hiếm, công nghệ và kiểm soát xuất khẩu chip tiên tiến. Trong khi đó, quan hệ Mỹ - Nga tiếp tục bị chi phối bởi xung đột Ukraine và các vấn đề an ninh châu Âu.
Kiểm soát hạt nhân và những điểm nóng chưa được tháo gỡ
Kiểm soát vũ khí hạt nhân là một trong những trọng tâm được Tổng thống Trump thúc đẩy tại cuộc gặp. Ông cho rằng Mỹ, Nga và Trung Quốc, với tư cách là ba cường quốc sở hữu kho vũ khí hạt nhân lớn nhất, có vị trí đặc biệt trong việc thảo luận giảm số lượng vũ khí hạt nhân và hạn chế nguy cơ sử dụng chúng.

Chủ tịch Tập Cận Bình cũng nhấn mạnh yêu cầu ngăn chặn chiến tranh hạt nhân, cho rằng không ai có thể chiến thắng trong một cuộc chiến như vậy và cuộc chiến đó tuyệt đối không được phép xảy ra. Ông kêu gọi các bên tôn trọng những lợi ích cốt lõi của nhau, tránh vượt qua các lằn ranh đỏ và thúc đẩy xây dựng một thế giới không có vũ khí hạt nhân.
Tuyên bố chung thống nhất về việc tiến hành đối thoại nhằm giảm thiểu rủi ro hạt nhân và ngăn chặn phổ biến vũ khí hạt nhân. Tuy nhiên, văn kiện chưa đưa ra lộ trình hay cơ chế cụ thể cho tiến trình này.
Trong khi đó, triển vọng giải quyết các cuộc xung đột tại Ukraine và Iran vẫn còn nhiều hạn chế. Nga và Trung Quốc đều duy trì quan hệ với Tehran, trong khi cuộc chiến tại Ukraine tiếp tục là điểm bất đồng lớn giữa Moscow với Washington và các đồng minh phương Tây.
Việc tuyên bố chung không đề cập trực tiếp đến hai cuộc xung đột cho thấy những khác biệt về lợi ích và cách tiếp cận vẫn chưa được thu hẹp. Tổng thống Putin sau đó cho biết vấn đề Ukraine đã được thảo luận trong các cuộc gặp song phương với ông Trump và ông Tập Cận Bình, song chưa có thỏa thuận cụ thể nào được công bố.

Đối thoại trong một thế giới nhiều biến động
Cuộc gặp ba bên tại Thâm Quyến chưa thể tạo ra lời giải cho những bất đồng sâu sắc giữa Mỹ, Trung Quốc và Nga, càng chưa đủ để tháo gỡ những điểm nóng đang tác động đến an ninh và kinh tế toàn cầu. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, việc lãnh đạo ba cường quốc trực tiếp trao đổi, thống nhất một số định hướng hợp tác và nhấn mạnh trách nhiệm chung trong duy trì hòa bình cho thấy đối thoại vẫn là lựa chọn cần thiết trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược ngày càng phức tạp.
Giá trị của cuộc gặp không chỉ nằm ở những nội dung được đưa vào tuyên bố chung, mà còn ở khả năng duy trì các kênh liên lạc giữa những trung tâm quyền lực có nhiều khác biệt về lợi ích và quan điểm. Dù chặng đường từ đối thoại đến đồng thuận còn không ít trở ngại, việc tìm kiếm những điểm chung, kiểm soát bất đồng và ngăn ngừa nguy cơ đối đầu sẽ tiếp tục là yêu cầu quan trọng đối với cả ba cường quốc, cũng như đối với ổn định và trật tự quốc tế trong thời gian tới.



