Xử lý thực phẩm lưu thông sau hạn “best before”: Cần thêm góc nhìn về chống lãng phí thực phẩm

Điều 56, dự thảo Luật quy định 8 trường hợp thực phẩm phải thu hồi, 2 hình thức thu hồi (tự nguyện, bắt buộc) và 4 biện pháp xử lý (Khắc phục lỗi của sản phẩm, lỗi ghi nhãn; Chuyển mục đích sử dụng; Tái xuất; Tiêu hủy). Các nội dung sửa đổi đã tiếp tục hoàn thiện cơ chế kiểm soát chặt chẽ thực phẩm không bảo đảm an toàn, bảo vệ sức khỏe và tính mạng người tiêu dùng.

Tuy nhiên, đại biểu Phạm Trọng Cường cho rằng, các biện pháp thu hồi, tiêu hủy cần mở rộng cách tiếp cận thêm khía cạnh thực hành tiết kiệm, chống lãng phí trong hoạt động sản xuất, kinh doanh và tiêu dùng để những thực phẩm vẫn bảo đảm an toàn, còn giá trị sử dụng không bị loại bỏ một cách không cần thiết. Đại biểu đề nghị phân biệt rõ thực phẩm không bảo đảm an toàn với thực phẩm không còn đáp ứng yêu cầu về chất lượng thương mại hoặc thời hạn duy trì chất lượng tốt nhất.

Điểm a, khoản 1, Điều 56 thể hiện cách tiếp cận mới khi bên cạnh thực phẩm hết hạn sử dụng đã bổ sung trường hợp thực phẩm lưu thông sau thời hạn “sử dụng tốt nhất trước ngày (Best before ...)” và đặt ra yêu cầu về hồ sơ, dữ liệu chứng minh chất lượng sản phẩm trong trường hợp này. Như vậy, thực phẩm sau thời hạn “Best before” nếu đáp ứng yêu cầu chứng minh về chất lượng sản phẩm sẽ không thuộc diện thực phẩm không bảo đảm an toàn.

“Đây là tư duy rất mới, đáp ứng yêu cầu thực tiễn, bởi thời hạn "Best before" mang ý nghĩa phản ánh khoảng thời gian thực phẩm duy trì chất lượng tốt nhất, không mang ý nghĩa thực phẩm đương nhiên trở nên mất an toàn sau thời điểm này”, đại biểu phân tích.

Bởi vậy, cần phân hóa chính sách và có quy định rõ hơn việc áp dụng biện pháp xử lý “chuyển mục đích sử dụng” hoặc “tiêu hủy” đối với nhóm thực phẩm sau thời hạn “Best before”.

Cụ thể, đại biểu đề xuất, đối với đối với thực phẩm không còn đủ điều kiện sử dụng cho con người thì tùy loại thực phẩm căn cứ vào nguy cơ đối với sức khỏe cộng đồng mà có thể áp dụng biện pháp tiêu hủy hoặc sử dụng cho mục đích khác như sản xuất thức ăn gia súc, chế biến phân bón hữu cơ, khí sinh học…

Ngược lại, với thực phẩm tồn kho, gần hết hạn sử dụng hoặc không đáp ứng yêu cầu thương mại về hình thức nhưng vẫn đủ căn cứ chứng minh an toàn để sử dụng làm thực phẩm cho con người thì cần có quy định mang tính nguyên tắc cho phép doanh nghiệp, các tổ chức xã hội thiện nguyện được thu gom, tiếp nhận, chế biến và phân phối lại.

Theo đại biểu Phạm Trọng Cường, việc bổ sung cơ chế này trong Luật An toàn thực phẩm là cần thiết để đồng bộ với quy định về khuyến khích tiết kiệm, chống lãng phí trong sản xuất, kinh doanh và tiêu dùng tại Điều 21, Luật Tiết kiệm, chống lãng phí. Đồng thời, đây cũng là biện pháp thiết thực nhằm thực hiện mục tiêu phát triển bền vững của Liên Hợp Quốc về xóa bỏ nạn đói, bảo đảm an ninh lương thực, cải thiện dinh dưỡng; chống lãng phí thực phẩm, tiêu dùng và sản xuất mà Việt Nam đã cam kết.