Xử lý dứt điểm vi phạm, bảo đảm quyền lợi người dân

Có giải pháp phù hợp, bảo đảm quyền lợi của người dân

Trình bày tờ trình dự thảo Nghị quyết, Phó Chủ tịch Thường trực UBND thành phố Hà Nội Dương Đức Tuấn cho biết, tình trạng vi phạm pháp luật về đất đai, trật tự xây dựng tại một số dự án trên địa bàn thành phố kéo dài nhiều năm nhưng chưa được xử lý dứt điểm. Điển hình là các dự án do doanh nghiệp thuộc Tập đoàn Mường Thanh làm chủ đầu tư, với nhiều sai phạm liên quan đến đầu tư, đất đai, quy hoạch và trật tự xây dựng. Qua rà soát, thành phố xác định 14 dự án có vi phạm nghiêm trọng, gồm CT6 Kiến Hưng, CT5 Tân Triều, các tòa VP3, VP5, VP6, HH1, HH2, HH3, HH4 Linh Đàm, CT8 và CT10 Đại Thanh, CT11 và CT12 Kim Văn Kim Lũ, Khu nhà ở Xa La.

Các vi phạm chủ yếu là xây dựng sai quy hoạch, tăng diện tích sàn, chia nhỏ căn hộ, làm gia tăng quy mô dân số. Tổng số căn hộ theo quy hoạch hoặc giấy phép xây dựng là 6.759 căn, nhưng thực tế đã tăng lên 24.943 căn, vượt 18.184 căn, gây áp lực lớn lên hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội và ảnh hưởng chất lượng sống của người dân. Tình trạng này cũng phát sinh nhiều hệ lụy, trong đó có khiếu kiện kéo dài do một số người mua nhà chưa được cấp giấy chứng nhận.

Tuy nhiên, các dự án đã được xây dựng từ lâu, cư dân sinh sống ổn định, một số căn hộ đã được cấp giấy chứng nhận. Vì vậy, việc tháo dỡ công trình vi phạm và di dời số lượng lớn cư dân có thể ảnh hưởng đến trật tự, an sinh xã hội. Thực tế này đặt ra yêu cầu xử lý nghiêm vi phạm, đồng thời có giải pháp phù hợp để bảo đảm quyền lợi hợp pháp của người dân.

Theo ông Dương Đức Tuấn, mọi vi phạm đều phải được xử lý nhằm bảo đảm tính thượng tôn pháp luật, song cần tính đến yêu cầu giữ vững trật tự, an toàn và an sinh xã hội. Do đó, việc xây dựng Nghị quyết về cơ chế, chính sách đặc thù và biện pháp khắc phục hậu quả đối với các vi phạm tại một số dự án là cần thiết, cấp bách, tạo cơ sở áp dụng thống nhất trên cơ sở đánh giá cụ thể từng trường hợp.

Theo dự thảo, công trình đã hoàn thành có thể được xem xét tồn tại có điều kiện nếu bảo đảm an toàn chịu lực, phòng cháy, chữa cháy, không ảnh hưởng đến công trình lân cận và đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật hoặc có phương án khắc phục khả thi. Những công trình, phần công trình không bảo đảm an toàn, không có phương án khắc phục hoặc vi phạm chức năng quy hoạch hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội thì bắt buộc phải phá dỡ.

Chủ đầu tư phải chịu chi phí di dời, phá dỡ, cải tạo hạ tầng

Đáng chú ý, đối với các dự án được phép tồn tại có điều kiện, ông Dương Đức Tuấn chủ đầu tư phải nộp lại khoản lợi bất hợp pháp từ xây dựng vi phạm, được tính bằng diện tích sàn vi phạm nhân với suất vốn đầu tư tại thời điểm đưa công trình vào sử dụng và hệ số 50%. Chủ đầu tư đồng thời phải chịu toàn bộ chi phí di dời, phá dỡ, cải tạo hạ tầng; ngân sách nhà nước không chi trả thay cho các vi phạm này.

Để bảo đảm quyền lợi người dân thuộc diện phải di dời do công trình bị phá dỡ hoặc chuyển đổi công năng, dự thảo quy định việc bồi thường và ưu tiên mua nhà ở tại các dự án do chủ đầu tư thực hiện hoặc mua, thuê mua nhà ở xã hội không qua bốc thăm. Cư dân có nguồn thu nhập duy nhất từ hoạt động kinh doanh tại phần khối đế phải chuyển đổi công năng cũng được hỗ trợ ổn định sản xuất, kinh doanh với mức tương đương 6 tháng lương tối thiểu vùng, chi trả một lần.

Các cơ chế, chính sách được đề xuất nhằm xử lý dứt điểm những tồn tại, vi phạm kéo dài, đề cao trách nhiệm của chủ đầu tư, đồng thời hạn chế tác động tiêu cực đến đời sống người dân và bảo đảm trật tự, an sinh xã hội.

Báo cáo thẩm tra của Ban Đô thị, HĐND thành phố Hà Nội nhận định, để có cơ chế, chính sách đặc thù xử lý vi phạm pháp luật về đất đai, trật tự xây dựng và tháo gỡ khó khăn, vướng mắc gắn với tái thiết đô thị cho các dự án sai phạm trên, việc ban hành Nghị quyết của HĐND thành phố nhằm bảo đảm trật tự, an toàn, an sinh xã hội. Các giải pháp xử lý linh hoạt trên cơ sở nghiên cứu, đánh giá từng nội dung vi phạm, xây dựng nguyên tắc áp dụng thống nhất để triển khai thực hiện trong quá trình xử lý vi phạm tại các dự án là cần thiết, phù hợp với chủ trương chỉ đạo của các cấp có thẩm quyền.

Nhằm bảo đảm quyền lợi của người dân và tính khả thi trong tổ chức thực hiện, Ban Đô thị HĐND thành phố Hà Nội cũng đề nghị UBND thành phố đánh giá cụ thể khả năng huy động, cân đối nguồn lực, năng lực thực hiện của chủ đầu tư và trách nhiệm bố trí nguồn lực của các cơ quan liên quan.

UBND thành phố làm rõ nhiệm vụ, thẩm quyền và cơ chế phối hợp giữa các cấp, các ngành, bảo đảm phù hợp với quy định về phân cấp, phân quyền; công khai thông tin phục vụ kiểm tra, giám sát, bảo đảm khả thi, minh bạch và hiệu quả trong quá trình triển khai.

Tháo gỡ điểm nghẽn, bảo vệ quyền và lợi ích của người mua nhà

Thảo luận về dự thảo Nghị quyết, các đại biểu HĐND thành phố cơ bản thống nhất với sự cần thiết ban hành cơ chế đặc thù để xử lý các dự án vi phạm kéo dài, góp phần tháo gỡ điểm nghẽn, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người mua nhà, bảo đảm an sinh xã hội và giữ nghiêm kỷ cương pháp luật. Bên cạnh đó, các đại biểu đề nghị làm rõ cơ chế, giải pháp xử lý đối với từng nhóm dự án; xác định chính xác nghĩa vụ tài chính về đất đai, xây dựng, tránh thất thu ngân sách và ảnh hưởng đến quyền lợi người dân. Đồng thời, cần có hướng dẫn chuyên môn cụ thể, cơ chế hỗ trợ chính quyền cấp xã và phương án tạm cư phù hợp trong quá trình phá dỡ, cưỡng chế di dời, nhất là tại những dự án có hồ sơ pháp lý thất lạc hoặc không đầy đủ, nhằm hạn chế khiếu kiện và rủi ro pháp lý trong tổ chức thực hiện.

Làm rõ các ý kiến của đại biểu, Phó Chủ tịch Thường trực UBND thành phố Hà Nội Dương Đức Tuấn cho biết, thành phố sẽ xây dựng 12 phương án khắc phục hậu quả đối với các công trình vi phạm, làm cơ sở tổ chức triển khai. Theo nguyên tắc phân cấp, phân quyền, chủ tịch UBND cấp xã được giao trực tiếp thực hiện; UBND thành phố cùng các sở, ngành sẽ hướng dẫn, hỗ trợ và kiểm soát quá trình triển khai, bảo đảm các phương án được thực hiện thống nhất, cụ thể.

Đối với khó khăn về hồ sơ pháp lý, UBND thành phố xác định đây là một trong những vấn đề cần tập trung giải quyết khi xây dựng phương án xử lý. Trách nhiệm quản lý, lưu giữ hồ sơ liên quan thuộc về chủ đầu tư, chính quyền cơ sở và các sở, ngành theo chức năng, nhiệm vụ; việc rà soát, xác định vi phạm tại từng công trình, dự án sẽ được xem xét trong quá trình xây dựng và thực hiện phương án khắc phục hậu quả.

Việc ban hành Nghị quyết được kỳ vọng tạo cơ sở pháp lý để xử lý các dự án tồn đọng, vi phạm kéo dài, cụ thể hóa Luật Thủ đô năm 2026. Qua đó, thành phố vừa bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật, đề cao trách nhiệm của chủ đầu tư, vừa chú trọng bảo vệ quyền lợi chính đáng của người dân, góp phần tháo gỡ những vướng mắc trong quản lý đô thị và thúc đẩy phát triển Thủ đô bền vững.