Xây dựng Nông thôn mới ở TP. Hà NộiPhát huy lợi thế làng nghề, tạo sức bật cho Chuyên Mỹ

Làng nghề tạo việc làm, nâng cao thu nhập

Với lợi thế nhiều làng nghề truyền thống lâu đời, nổi bật là khảm trai – sơn mài cùng các nghề may mặc, da giày, mộc mỹ nghệ, xã Chuyên Mỹ, TP. Hà Nội xác định phát triển làng nghề là hướng đi quan trọng để thúc đẩy kinh tế nông thôn. Không chỉ tạo việc làm, nâng cao thu nhập, các làng nghề còn góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế, giữ gìn bản sắc văn hóa địa phương và hạn chế tình trạng lao động phải đi làm ăn xa.

Phó Chủ tịch UBND xã Chuyên Mỹ Nguyễn Thị Thùy Hương cho biết, làng nghề góp phần tạo việc làm tại chỗ khi các hộ gia đình, cơ sở sản xuất, doanh nghiệp, hợp tác xã và các nghệ nhân tham gia vào nhiều công đoạn từ thiết kế, chế tác, hoàn thiện, đóng gói đến tiêu thụ sản phẩm. Qua đó, tạo việc làm thường xuyên và việc làm thời vụ cho người dân, nhất là lao động nông thôn.

Năm 2025, tổng giá trị sản xuất của Chuyên Mỹ được thông tin đạt khoảng 6.900 tỷ đồng, thu nhập bình quân khoảng 78 triệu đồng/người/năm; riêng giá trị sản xuất công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp đạt hơn 2.400 tỷ đồng.

Bên cạnh tạo việc làm và nâng cao thu nhập, làng nghề còn thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn. Từ sản xuất nông nghiệp thuần túy, người dân chuyển sang mô hình kết hợp nông nghiệp - tiểu thủ công nghiệp - thương mại - dịch vụ - du lịch. Đây là hướng phù hợp với yêu cầu phát triển kinh tế nông thôn hiện đại.

Giai đoạn 2026-2030, định hướng xây dựng nông thôn mới của TP. Hà Nội ngày càng chú trọng các yếu tố hiện đại, chuyển đổi số, kinh tế xanh, bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng đời sống người dân.

Trong đó, Chuyên Mỹ đang hướng tới mục tiêu đến năm 2027 đạt chuẩn nông thôn mới hiện đại và đã đăng ký với Thành phố. Theo đó, phát triển làng nghề gắn với tạo việc làm, nâng cao thu nhập, cải thiện môi trường, bảo tồn văn hóa và đẩy mạnh chuyển đổi số được xác định là một trong những hướng đi quan trọng để địa phương xây dựng nông thôn mới hiện đại.

Với Chuyên Mỹ, phát triển làng nghề cần được xác định là một trong những trụ cột của kinh tế nông thôn, gắn chặt với các tiêu chí về thu nhập, việc làm, tổ chức sản xuất, văn hóa, môi trường, chuyển đổi số và phát triển du lịch.

Đặc biệt, việc làng nghề khảm trai - sơn mài Chuyên Mỹ được công nhận là thành viên Mạng lưới các Thành phố thủ công sáng tạo thế giới năm 2025 tạo thêm cơ hội để địa phương mở rộng giao lưu, quảng bá sản phẩm, đổi mới thiết kế, phát triển du lịch và nâng cao giá trị thương hiệu làng nghề.

Xã Chuyên Mỹ đã ban hành Đề án bảo tồn và phát triển làng nghề truyền thống gắn với du lịch trải nghiệm và công nghiệp văn hóa giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến 2045. Đề án xác định phát triển làng nghề theo hướng hiện đại, xanh, số hóa, có thương hiệu, có thị trường và gắn với du lịch, qua đó góp phần thực hiện mục tiêu xây dựng nông thôn mới hiện đại.

Trong thời gian tới, xã xác định xây dựng mô hình làng nghề gắn với nông thôn mới hiện đại, trong đó phát triển làng nghề phải đồng thời tạo ra thu nhập cao hơn cho người dân.

Chuyên Mỹ định hướng phát triển làng nghề theo hướng hiện đại, xanh, số hóa và hội nhập; lấy người dân, nghệ nhân và doanh nghiệp làm chủ thể; lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, OCOP và du lịch làng nghề làm động lực.

Địa phương hướng tới nâng cao năng suất, chất lượng, giá trị sản phẩm, tạo việc làm, tăng thu nhập và nâng cao chất lượng đời sống nhân dân, góp phần xây dựng xã Chuyên Mỹ đạt chuẩn nông thôn mới hiện đại.

Bảo tồn giá trị truyền thống, nâng cao sức cạnh tranh

Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Nguyễn Đình Hoa cho biết, Hà Nội hiện có hơn 1.350 làng nghề và làng có nghề, hội tụ 47/52 nghề truyền thống của cả nước. Trong đó, 337 làng nghề, nghề truyền thống và làng nghề truyền thống được UBND thành phố công nhận, gồm 269 làng nghề, 61 làng nghề truyền thống và 7 nghề truyền thống.

Các làng nghề đóng góp tích cực vào phát triển kinh tế nông thôn, tạo việc làm, nâng cao thu nhập và bảo đảm an sinh xã hội. Thu nhập của lao động phổ thông tại các làng nghề dao động từ 70–130 triệu đồng/người/năm, bình quân 7–8 triệu đồng/người/tháng. Một số làng nghề có mức thu nhập cao hơn, như gốm sứ Bát Tràng, làng nghề sinh vật cảnh Hồng Vân (xã Duyên Thái), đạt bình quân 180 triệu đồng/người/năm, tương đương 12 triệu đồng/người/tháng.

Đáng chú ý, Hà Nội có 4 làng nghề được Hội đồng Thủ công thế giới công nhận, gồm dệt lụa Vạn Phúc, gốm sứ Bát Tràng, khảm trai – sơn mài Chuyên Mỹ và điêu khắc sơn mỹ nghệ Sơn Đồng. Theo ông Nguyễn Đình Hoa, sự công nhận này mở ra cơ hội hợp tác quốc tế, tạo điều kiện để các làng nghề thủ công mỹ nghệ Thủ đô bảo tồn giá trị truyền thống, phát triển sản xuất và hội nhập sâu rộng hơn.

Bên cạnh giá trị kinh tế, làng nghề còn tạo điều kiện phát triển du lịch làng nghề, du lịch trải nghiệm và du lịch nông thôn, góp phần đa dạng hóa sinh kế, thay đổi tư duy sản xuất và diện mạo khu vực nông thôn.

Tuy nhiên, theo ông Nguyễn Đình Hoa, dù hoạt động sản xuất, kinh doanh tại các làng nghề đã có nhiều chuyển biến tích cực, sức ép cạnh tranh trên thị trường, đặc biệt là thị trường quốc tế, ngày càng lớn. Điều này đặt ra yêu cầu nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, cải tiến sản phẩm và tăng khả năng thích ứng với nhu cầu thị trường.

Trước yêu cầu đó, Hà Nội chú trọng đào tạo nghề thông qua truyền nghề, nhân cấy nghề; xây dựng cơ chế, chính sách khuyến khích nghệ nhân, thợ giỏi tham gia đào tạo, truyền dạy kỹ năng, nhất là đối với các nghề truyền thống, cổ truyền. Cùng với đó, các làng nghề cần đẩy mạnh đổi mới sáng tạo, cải tiến hình thức, mẫu mã sản phẩm, bảo đảm vừa giữ gìn bản sắc văn hóa, vừa đáp ứng thị hiếu và xu hướng tiêu dùng hiện đại.

Trong xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2026–2030, kết hợp bảo tồn giá trị truyền thống với đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, bảo vệ môi trường, phát triển du lịch và mở rộng thị trường là yêu cầu quan trọng để làng nghề Hà Nội phát huy lợi thế, nâng cao sức cạnh tranh, tạo sinh kế bền vững cho người dân, thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn theo hướng hiện đại.