Xác lập chỉ tiêu theo hướng chú trọng chất lượng, hiệu quả

Chuyển tư duy sang giao đúng chỉ tiêu

Cho rằng, việc ban hành Nghị quyết mới thay thế Nghị quyết số 96/2019/QH14 là thời điểm thích hợp để chuyển từ tư duy giao nhiều chỉ tiêu sang giao đúng chỉ tiêu, đồng thời đổi mới phương pháp xác lập chỉ tiêu theo hướng chú trọng chất lượng, hiệu quả, kết quả thực chất và trách nhiệm giải trình, ĐBQH Phan Thị Mỹ Dung (Tây Ninh) đề nghị cần có đột phá trong cách tiếp cận xây dựng các chỉ tiêu của Nghị quyết mới.

“Đột phá ở đây không phải là bỏ chỉ tiêu mà định nghĩa lại chỉ tiêu. Việc đề xuất rà soát, phân loại lại các chỉ tiêu nhằm giảm áp lực nhưng không hạ thấp yêu cầu đối với các cơ quan thực hiện nghị quyết”, đại biểu nhấn mạnh và cho biết, mục tiêu là nâng chất lượng các hệ thống chỉ tiêu để Quốc hội chỉ giao những chỉ tiêu nào thực sự cần Quốc hội giao; những gì pháp luật đã bắt buộc thì phải thực hiện đầy đủ; những gì cần phấn đấu, cần cải thiện và có thể lượng hóa thì Quốc hội xác lập thành chỉ tiêu để giám sát.

Theo đó, đại biểu cho rằng, cần phân biệt giữa nghĩa vụ pháp lý và xác định chỉ tiêu trong nghị quyết. Những nội dung như tuân thủ trình tự thủ tục, thực hiện đúng thời hạn luật định, đảm bảo quyền của người tham gia tố tụng, xác minh điều kiện thi hành án theo quy định... Nếu pháp luật đã quy định là nghĩa vụ bắt buộc thì phải thực hiện đầy đủ, tránh việc biến nghị quyết thành sự lặp lại các nghĩa vụ pháp luật đã quy định.

Đại biểu cũng lưu ý, dự thảo Nghị quyết cần bổ sung các điều, khoản quy định về nguyên tắc áp dụng và thực hiện Nghị quyết, nhằm bảo đảm kỹ thuật lập pháp; đồng thời, tránh bệnh thành tích, bởi dự thảo Nghị quyết đặt ra nhiều chỉ tiêu định lượng, nếu không xác định rõ đây là mục tiêu phấn đấu bảo đảm chất lượng có thể làm phát sinh tâm lý chạy theo tỷ lệ, bỏ qua chất lượng.

Đại biểu Phan Thị Mỹ Dung đề xuất, dự thảo Nghị quyết cần bảo đảm nguyên tắc của công tác cải cách tư pháp, theo đó, việc hoàn thành các chỉ tiêu không ảnh hưởng đến tính độc lập của tòa án, trách nhiệm thực hành quyền công tố của Viện Kiểm sát và tính khách quan của hoạt động điều tra, thi hành án. Tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số, công khai minh bạch, trách nhiệm giải trình và phối hợp liên thông, trong tổ chức thực hiện, đảm bảo các số liệu thống kê thống nhất phục vụ công tác giám sát của Quốc hội được hiệu quả.

ĐBQH Lê Văn Đông (TP. Hồ Chí Minh) cũng đề nghị, khi đặt ra các chỉ tiêu nhiệm vụ mới với yêu cầu mới, dự thảo Nghị quyết cần tính đến việc tăng cường các điều kiện bảo đảm, đơn giản hóa quy trình báo cáo, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số, liên thông dữ liệu điện tử của các cơ quan tư pháp theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại. Các nội dung này là xu thế tất yếu, góp phần giảm tải áp lực công việc, rút ngắn thời gian xử lý công việc, nâng cao tính công khai, minh bạch và hoạt động hiệu quả.

Rõ căn cứ pháp lý, dữ liệu, phương pháp, lộ trình thực hiện

Trước yêu cầu công việc ngày càng tăng, tính chất các vụ việc ngày càng phức tạp, ĐBQH Nguyễn Xuân Kỳ (TP. Hà Nội) chỉ rõ, một số tỷ lệ trong Nghị quyết không chỉ là chỉ tiêu nghiệp vụ mà còn là căn cứ để đánh giá kết quả, trách nhiệm của từng cơ quan. Vì vậy, mỗi chỉ tiêu tăng, giảm hay được bổ sung mới đều cần có những căn cứ đủ rõ về pháp lý, dữ liệu thực hiện, phương pháp, lộ trình thực hiện trong phạm vi cả nước.

Dẫn tỷ lệ giải quyết xét xử các vụ án hình sự, vụ việc dân sự, vụ án hành chính quy định tại điểm a, khoản 1, Điều 4, dự thảo Nghị quyết, đại biểu đề nghị, cân nhắc khi quy định chỉ tiêu mang tính định lượng; nên đánh giá hoạt động của Tòa án trên cơ sở chất lượng xét xử và việc tuân thủ thời hạn giải quyết theo quy định của pháp luật.

Từ thực tiễn công tác tại ngành tòa án, đại biểu phân tích, pháp luật tố tụng đã quy định chặt chẽ về thời hạn giải quyết của từng vụ án. Nếu đồng thời quy định tỷ lệ giải quyết về số lượng, nhất là vào thời điểm cuối kỳ báo cáo, có thể tạo áp lực giải quyết theo chỉ tiêu, ảnh hưởng đến thời gian nghiên cứu và chất lượng bản án, quyết định.

Mặt khác, khối lượng công việc của Tòa án hiện nay đã tăng rất lớn, thậm chí tăng gần gấp đôi trong khi biên chế không tăng. Vì vậy, việc tiếp tục tăng chỉ tiêu cần được cân nhắc phù hợp với điều kiện của thực tế. Đại biểu cũng cho biết, có nhiều vụ án kéo dài do nguyên nhân khách quan như chờ định giá tài sản, cũng như các yếu tố nước ngoài, cho nên sự chủ động của Tòa án bị ảnh hưởng về thời gian trong vụ việc.

Cũng từ năm nay, thời điểm báo cáo công tác của ngành tòa án và kiểm sát cùng kết thúc vào ngày 31/12, việc này dẫn đến cuối kỳ báo cáo, khi kiểm sát kết thúc công việc thì hồ sơ chuyển sang Tòa án. Nêu vấn đề trên, đại biểu Nguyễn Xuân Kỳ thẳng thắn, “nếu chúng ta cùng báo cáo số lượng về giải quyết thì sẽ đẩy lên tỷ lệ giải quyết của tòa án và từ đó sẽ ảnh hưởng đến thời gian tố tụng cần thiết để chuẩn bị xét xử, còn không sẽ không đảm bảo chỉ tiêu định lượng”.

Đại biểu đề nghị hết sức cân nhắc quy định chỉ tiêu mang tính định lượng. Trường hợp Quốc hội quyết định lựa chọn đề nghị bổ sung cụm từ “trừ trường hợp do nguyên nhân khách quan” vào chỉ tiêu tỷ lệ giải quyết án để bảo đảm tính khả thi và phản ánh thực chất.

Kết luận nội dung này, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định nhấn mạnh, “dự thảo Nghị quyết không đặt ra các chỉ tiêu khác với Nghị quyết của Đảng, không đặt ra các chỉ tiêu thấp hơn luật giao và không giao các chỉ tiêu quá cao không thực hiện được, không giao các chỉ tiêu ở mức thấp, ở mức không hoàn thành nhiệm vụ”.