Vừa kiểm soát rủi ro, vừa cập nhật công nghệ bảo vệ tốt nhất, toàn vẹn nhất

Bảo vệ hệ thống số, yếu tố quyết định sự vận hành của công trình

ĐBQH Trần Mạnh Huy (TP. Đà Nẵng) đặt câu hỏi, khi công trình quan trọng phụ thuộc vào nhiều hệ thống số liên kết với nhau, ai chịu trách nhiệm phối hợp để công trình không bị gián đoạn?

Theo đại biểu Trần Mạnh Huy, dự thảo Luật đã đề cập đến tấn công mạng, gián đoạn hoạt động và mất quyền kiểm soát công trình. Đó là tiến bộ cần ghi nhận. Nhưng cần đi thêm một bước, bảo vệ không chỉ nơi đặt công trình mà cả những hệ thống số quyết định công trình có vận hành được hay không.

Từ quan điểm trên, đại biểu đề nghị tại Điều 2, Điều 7, dự thảo Luật xác định mức độ quan trọng của công trình theo hậu quả khi bị gián đoạn, không chỉ theo quy mô hay địa điểm. Một trung tâm điều khiển chỉ rộng bằng một căn phòng có thể quyết định hoạt động của cả mạng lưới. Nếu ngừng hoạt động thì dịch vụ nào bị ảnh hưởng; có hệ thống nào thay thế được không và mất bao lâu để khôi phục. Tại điểm b, khoản 1, Điều 35, đại biểu đề nghị cần làm rõ nâng cấp công nghệ nào phải được chấp thuận, việc nào chỉ là bảo trì, cập nhật thông thường.

Đại biểu đồng tình với quy định của dự thảo Luật: Khi thay đổi quy hoạch, thiết kế hoặc cải tạo, nâng cấp công trình mà phải thay đổi phương án bảo vệ thì phải có đề án và được người có thẩm quyền cho phép. Song phần mềm muốn an toàn phải được cập nhật thường xuyên.

"Vá một lỗ hổng bảo mật không giống với thay toàn bộ hệ thống điều khiển hay đổi cách kết nối. Nếu không phân biệt rõ, đơn vị vận hành có thể ngại cập nhật vì sợ thủ tục, còn thay đổi lớn lại có nguy cơ chưa được đánh giá đầy đủ".

Lưu ý vấn đề trên, đại biểu Trần Mạnh Huy đề nghị, nên quy định chi tiết Điều 35 theo hướng: cập nhật, bảo trì thông thường không làm thay đổi phương án bảo vệ thì thực hiện theo quy trình kỹ thuật, không phát sinh chấp thuận độc lập.

Đối với thay đổi làm thay đổi phương án bảo vệ thì phải được đánh giá, quyết định đúng thẩm quyền và có thời hạn xử lý rõ ràng. Phương án bảo vệ cũng cần tính tới hệ thống dự phòng, người điều phối và thời gian khôi phục khi có sự cố. Không chỉ hỏi “có ngăn được tấn công không”, mà còn phải hỏi “nếu sự cố xảy ra, người dân và doanh nghiệp có phải ngừng dùng dịch vụ thiết yếu quá lâu không”.

Nghị quyết số 57-NQ/TW yêu cầu phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số gắn với bảo đảm an ninh, an toàn cho chủ thể áp dụng. Tinh thần ấy cần được thể hiện bằng quy định vừa kiểm soát đúng rủi ro, vừa để công trình được kịp thời cập nhật công nghệ bảo vệ tốt nhất, và toàn vẹn nhất.

“Trong thời đại số, bảo vệ công trình quan trọng không chỉ là giữ an toàn cho tòa nhà và máy móc, mà còn là giữ cho những dịch vụ thiết yếu hoạt động an toàn, liên tục và sớm phục hồi khi gặp sự cố”, đại biểu Trần Mạnh Huy nhấn mạnh.

Xác định lực lượng chủ trì, nghĩa vụ thông báo khi có đe dọa, sự cố

Cũng liên quan đến Điều 35, ĐBQH Nguyễn Thị Thu Hà (Quảng Ninh) lưu ý, dự thảo Luật mới quy định phối hợp trong giai đoạn đầu tư, vận hành và ứng phó tấn công mạng, tàu bay không người lái, chưa có quy định đối với công trình ở khu vực biên giới, biển, đảo và công trình lưỡng dụng như cảng biển, sân bay, công trình viễn thông dùng chung, nơi có nhiều lực lượng cùng hoạt động: Công an, Bộ đội Biên phòng, Cảnh sát biển, cơ quan quân sự địa phương và chính quyền cơ sở.

Thống nhất với cơ quan soạn thảo đề nghị không luật hóa theo nguyên tắc Nghị quyết số 66-NQ/TW, giao các lực lượng xây dựng quy chế phối hợp; công trình lưỡng dụng thực hiện theo Luật Quản lý, bảo vệ công trình quốc phòng và khu quân sự, đại biểu cho rằng, việc xác định lực lượng chủ trì, nghĩa vụ thông báo khi có đe dọa, sự cố và yêu cầu diễn tập chung là vấn đề khung, cần có căn cứ trong luật để tránh mỗi địa bàn một cách làm, nhất là khi xảy ra tình huống khẩn cấp.

Do vậy, đại biểu Nguyễn Thị Thu Hà đề nghị, bổ sung một khoản vào Điều 35: “Đối với công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia ở khu vực biên giới, biển, đảo và công trình lưỡng dụng, lực lượng bảo vệ của Bộ Công an chủ trì, phối hợp với Bộ đội Biên phòng, Cảnh sát biển, cơ quan quân sự địa phương và UBND các cấp xây dựng phương án phối hợp bảo vệ, trao đổi thông tin, xử lý tình huống và tổ chức diễn tập”. Nội dung chi tiết thực hiện theo khoản 4 Điều 35.

ĐBQH Phạm Thị Phương (Lào Cai) đề nghị, cần cụ thể hoá cơ chế phối hợp tại khu vực biên giới giữa công an, các lực lượng thuộc Bộ Quốc phòng, trong đó có Bộ đội Biên phòng, chính quyền địa phương và đơn vị vận hành công trình. Cần xác định rõ đầu mối điều phối, thẩm quyền chỉ huy khi xảy ra sự cố, trách nhiệm trao đổi thông tin và huy động lực lượng hỗ trợ. Đối với công trình đi qua nhiều xã, nhiều tỉnh thì cần có phương án phối hợp thống nhất để kịp thời xử lý các tình huống phát sinh.

Giải trình ý kiến của ĐBQH về trách nhiệm của lực lượng bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia, đặc biệt là lực lượng trực tiếp bảo vệ ở cơ sở, trách nhiệm của chính quyền địa phương các cấp và lực lượng của Bộ Quốc phòng, Bộ trưởng Bộ Công an, Đại tướng Lương Tam Quang nêu rõ, quán triệt quan điểm chỉ đạo tại Nghị quyết số 66 - NQ/TW của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng pháp luật và thi hành pháp luật, dự thảo Luật chỉ quy định những vấn đề khung, những vấn đề có tính nguyên tắc thuộc thẩm quyền của Quốc hội, còn những vấn đề thực tiễn thường xuyên biến động giao Chính phủ quy định để đảm bảo linh hoạt, phù hợp với thực tiễn.

Theo đó, dự thảo Luật giao Chính phủ quy định chi tiết về lực lượng bảo vệ công trình, quan hệ phối hợp giữa các lực lượng bảo vệ công trình, trách nhiệm quản lý nhà nước về bảo vệ công trình của các bộ, ngành, UBND các cấp. Bộ trưởng cũng cho biết, cơ quan soạn thảo đang xây dựng dự thảo Nghị định của Chính phủ quy định chi tiết luật, trong đó có đề xuất quy định cụ thể các nội dung này.