Tuân thủ các nguyên tắc quản trị rủi ro
Sáng 17/8, tiếp tục Phiên họp thứ 5, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã cho ý kiến về việc giải trình, tiếp thu, chỉnh lý đối với dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Luật Phòng, chống rửa tiền và Luật Các tổ chức tín dụng.
Tiếp tục hoàn thiện văn bản hướng dẫn thi hành Luật
Báo cáo tiếp thu, giải trình ý kiến của các ĐBQH thảo luận tại tổ và hội trường, tiếp thu, giải trình ý kiến thẩm tra của Ủy ban Kinh tế và Tài chính đối với dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Luật Phòng, chống rửa tiền và Luật Các tổ chức tín dụng do Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Đức Ấn trình bày và nêu rõ, Chính phủ đã tiếp thu, chỉnh lý một số nội dung của dự thảo Luật.
Trước hết, đối với quy định về nguyên tắc sử dụng ngoại hối trên lãnh thổ Việt Nam, để bảo đảm bao quát các trường hợp sử dụng ngoại hối trên lãnh thổ Việt Nam đã được quy định tại Luật, Nghị quyết của Quốc hội, Chính phủ điều chỉnh khoản 3, Điều 1 dự thảo Luật theo hướng bổ sung các trường hợp ngoại lệ được phép sử dụng ngoại hối “theo quy định của Luật, Nghị quyết của Quốc hội”.
Cùng với đó, Chính phủ bổ sung quy định để bãi bỏ Điều 22 Pháp lệnh Ngoại hối tại Điều 4 dự thảo Luật do nội dung này đã được luật hóa tại dự thảo Luật.
Đối với quy định về thu, chi tài chính của Ngân hàng Nhà nước, Chính phủ bổ sung nội dung giao Chính phủ quy định cơ chế trích lập dự phòng rủi ro của Ngân hàng Nhà nước tại khoản 6, Điều 1, dự thảo Luật...
Theo Báo cáo ý kiến về việc tiếp thu, giải trình, chỉnh lý dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Ngân hàng Nhà nước, Luật Phòng, chống rửa tiền và Luật Các tổ chức tín dụng do Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Đoàn Thị Thanh Mai trình bày, Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính cơ bản tán thành các phương án chỉnh lý dự thảo luật theo đề xuất của Chính phủ.
Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo: tiếp tục rà soát, nghiên cứu, tiếp thu tối đa các ý kiến hợp lý, giải trình đầy đủ, thuyết phục; bảo đảm tính thống nhất trong nội tại Luật Ngân hàng Nhà nước, Luật Phòng, chống rửa tiền, Luật Các tổ chức tín dụng; đồng thời, rà soát các nội dung sửa đổi, bổ sung trong dự thảo Luật với các luật khác có liên quan, các dự thảo Luật đang trình Quốc hội; khẩn trương hoàn thiện và ban hành các văn bản quy định chi tiết hoặc hướng dẫn thi hành Luật.
Về sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Ngân hàng Nhà nước, Thường trực Ủy ban đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục hoàn thiện văn bản hướng dẫn thi hành Luật, quy định cụ thể các trường hợp được sử dụng ngoại hối trên lãnh thổ Việt Nam; rà soát các quy định về thu, chi tài chính; kết quả tài chính và các quỹ, bảo đảm phù hợp với pháp luật về ngân sách nhà nước. Nghiên cứu nguyên tắc bù đắp chênh lệch chi lớn hơn thu bằng Quỹ dự phòng tài chính và các khoản dự phòng rủi ro; khi Quỹ dự phòng tài chính và các khoản dự phòng rủi ro không còn, Chính phủ có cơ chế bù đắp phần chênh lệch chi lớn hơn thu của ngân hàng nhà nước.
Về việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống rửa tiền, Thường trực Ủy ban đề nghị có quy định chi tiết và hướng dẫn việc thực hiện các nội dung được sửa đổi, bổ sung trong Luật, đặc biệt là các dấu hiệu đáng ngờ trong lĩnh vực tài sản mã hóa; phân định rõ trách nhiệm của cơ quan thực hiện chức năng phòng, chống rửa tiền và đối tượng báo cáo; rà soát quy định về trách nhiệm của Thanh tra Chính phủ, các bộ, ngành trong thanh tra hoạt động phòng, chống rửa tiền; thể hiện rõ cơ quan nào có trách nhiệm thanh tra hoạt động phòng, chống rửa tiền đối với đối tượng báo cáo thuộc lĩnh vực tài sản mã hóa, không để xảy ra khoảng trống hoặc chồng chéo trách nhiệm giữa các cơ quan.
Về sửa đổi, bổ sung Điều 114 Luật Các tổ chức tín dụng liên quan đến hoạt động “đại lý quản lý tài sản bảo đảm của trái phiếu doanh nghiệp”, Thường trực Ủy ban đề nghị có quy định chi tiết về địa vị pháp lý, quyền hạn, trách nhiệm và nghĩa vụ của ngân hàng khi thực hiện hoạt động đại lý quản lý tài sản bảo đảm của trái phiếu doanh nghiệp, trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước, quyền và nghĩa vụ của các bên liên quan; điều kiện, phạm vi thực hiện đại lý quản lý tài sản bảo đảm của trái phiếu doanh nghiệp, bảo đảm công khai, minh bạch, có cơ chế kiểm soát xung đột lợi ích, bảo đảm an toàn hoạt động ngân hàng.
Quan trọng là phải có cơ chế giám sát, kiểm soát rủi ro
Đánh giá cao tinh thần trách nhiệm, nghiêm túc, cầu thị của cơ quan chủ trì soạn thảo, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn lưu ý, thời gian trình Quốc hội xem xét thông qua không còn nhiều, do vậy, cần tiếp tục rà soát, những ý kiến nào đã tiếp thu, những ý kiến nào chưa tiếp thu thì giải trình cho rõ, dù một ý kiến cũng phải giải trình cho ĐBQH.
Đối với việc cho phép áp dụng một hoặc một số tỷ lệ đảm bảo an toàn khác so với mức quy định, Chủ tịch Quốc hội đề nghị, có hướng dẫn tiêu chí xác định trường hợp để thực hiện yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội, tránh bị lạm dụng, giới hạn phạm vi, điều kiện và thời hạn áp dụng, xác định lộ trình đưa tỷ lệ về ngưỡng quy định. Quan trọng là phải có cơ chế giám sát, kiểm soát rủi ro.
Đối với các chuẩn mực quốc tế về chủ sở hữu hưởng lợi, xác định thông tin báo cáo giao dịch đáng ngờ, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh, khi luật hoá phải đi kèm hướng dẫn cụ thể định lượng về tiêu chí, cách thức thu thập, sử dụng thông tin, dữ liệu, để đối tượng báo cáo có thể thực hiện, tránh phát sinh vướng mắc do cách hiểu không thống nhất…
Chủ tịch Quốc hội lưu ý, phải rà soát trách nhiệm của các bộ, ngành, cơ quan, đối tượng báo cáo, đảm bảo đúng thẩm quyền, rõ trách nhiệm và khả thi trong thực hiện.
Với việc bổ sung hoạt động đại lý quản lý tài sản bảo đảm trái phiếu doanh nghiệp đối với ngân hàng thương mại, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu: “Quy định rõ quyền hạn, nghĩa vụ các bên, cơ chế kiểm soát xung đột lợi ích, quan trọng hơn hết là phải tuân thủ các nguyên tắc quản trị rủi ro. Không biến hoạt động đại lý quản lý của ngân hàng thương mại thành chứng nhận an toàn cho trái phiếu doanh nghiệp.”
Sau khi Quốc hội thông qua luật, Chủ tịch Quốc hội đề nghị Chính phủ phải chỉ đạo hoàn thiện, ban hành các văn bản chi tiết hoặc hướng dẫn thi hành luật. Ngân hàng Nhà nước tổng rà soát văn bản quy phạm pháp luật trong lĩnh vực tiền tệ, ngân hàng theo Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, xem nội dung nào cần điều chỉnh, bổ sung nhằm xây dựng một chỉnh thể pháp lý thống nhất, đảm bảo an toàn cho tổ chức tín dụng, dư địa cho tăng trưởng phù hợp với chuẩn mực quốc tế.
Kết luận nội dung thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng nêu rõ, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị Chính phủ chỉ đạo Ngân hàng Nhà nước Việt Nam tiếp tục nghiên cứu tiếp thu đầy đủ các ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, phối hợp chặt chẽ với Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính, các cơ quan liên quan để hoàn thiện; lưu ý ý kiến của Chủ tịch Quốc hội về việc phải giải trình đầy đủ với tất cả các ý kiến.
Đối với các nội dung sửa đổi, bổ sung Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam: về cơ chế tài chính của Ngân hàng Nhà nước, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị tiếp tục rà soát các nguyên tắc xử lý chênh lệch thu chi, đảm bảo với tính chất đặc thù của Ngân hàng Trung ương và phù hợp với quy định của Luật Ngân sách Nhà nước hiện hành cũng như dự thảo định hướng của Luật Ngân sách Nhà nước hợp nhất.
Đối với quy định về việc áp dụng một hoặc một số tỷ lệ đảm bảo an toàn khác so với mức quy định, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị, rà soát đảm bảo quy định rõ ràng, chặt chẽ như Chủ tịch Quốc hội đã chỉ đạo là: cần có tiêu chí thực hiện rõ ràng, có cơ chế kiểm soát rủi ro phù hợp, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội, nhưng không ảnh hưởng đến an toàn hoạt động của tổ chức tín dụng và hệ thống ngân hàng, trên cơ sở phải có lộ trình đưa về ngưỡng theo quy định.
Đối với việc bãi bỏ trách nhiệm kiểm tra của Bộ Tài chính trong việc thực hiện nghiệp vụ in đúc, tiền, hủy tiền và quản lý dự trữ ngoại hối nhà nước, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cơ bản thống nhất, nhưng đề nghị Chính phủ phải đảm bảo có cơ chế kiểm soát phù hợp, không để phát sinh khoảng trống trong quản lý và kiểm tra.
Đối với nội dung sửa đổi bổ sung Luật Phòng chống rửa tiền, Chính phủ tiếp tục rà soát, thống nhất các quy định về dấu hiệu đáng ngờ, nguồn dữ liệu và trách nhiệm của đối tượng báo cáo, nhất là trong lĩnh vực tài sản mã hóa. Đồng thời làm rõ trách nhiệm thanh tra, cơ chế phối hợp giữa các cơ quan liên quan, không để chồng chéo hoặc bỏ trống trách nhiệm.
Đối với nội dung sửa đổi, bổ sung Luật Các tổ chức tín dụng, về hoạt động đại lý quản lý tài sản đảm bảo của trái phiếu doanh nghiệp, tiếp tục rà soát hoàn thiện theo hướng phân định rõ ràng về địa vị pháp lý, quyền, nghĩa vụ, trách nhiệm của ngân hàng thương mại và cơ chế kiểm soát xung đột lợi ích, bảo đảm phân định rõ hoạt động đại lý quản lý tài sản đảm bảo với hoạt động bảo lãnh, bảo đảm an toàn hoạt động của ngân hàng và thống nhất với pháp luật có liên quan.
