Trợ cấp thất nghiệp ở Nghệ An: Hỗ trợ thu nhập và giúp người lao động ổn định cuộc sống

Cùng với bảo đảm quyền lợi cho người lao động mất việc, việc rà soát, thu hồi trợ cấp và kết nối việc làm cho thấy yêu cầu thực hiện chính sách không chỉ dừng ở khâu chi trả mà còn phải gắn với trách nhiệm của người hưởng.

Không bỏ lỡ quyền lợi vì thiếu thông tin, chậm thủ tục

Khi mất việc làm, trợ cấp thất nghiệp là nguồn hỗ trợ quan trọng giúp người lao động bù đắp một phần thu nhập, trang trải cuộc sống trong thời gian tìm kiếm công việc mới. Tuy nhiên, để được hưởng chế độ, người lao động cần đáp ứng các điều kiện theo quy định, đồng thời chủ động thực hiện đúng thời hạn và thủ tục. Chỉ một khâu bị bỏ sót hoặc chậm trễ cũng có thể ảnh hưởng đến quyền lợi.

Tại Nghệ An, nhu cầu giải quyết chính sách bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) tiếp tục ở mức cao. Theo số liệu của Trung tâm Dịch vụ việc làm tỉnh, trong 9 tháng đầu năm 2026, đơn vị tiếp nhận hồ sơ đề nghị hưởng trợ cấp thất nghiệp của 12.833 người, giảm 7,6% so với cùng kỳ năm 2025. Trên cơ sở hồ sơ tiếp nhận, Trung tâm tham mưu ban hành quyết định hưởng trợ cấp cho 12.319 người, với tổng số tiền chi trả hơn 305,9 tỷ đồng.

Khối lượng hồ sơ lớn đặt ra yêu cầu giải quyết chế độ kịp thời, chính xác, đồng thời giúp người lao động hiểu rõ các bước cần thực hiện. Từ tháng 4/2026, Nghệ An triển khai 6 thủ tục hành chính về BHTN trên Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính của Bộ Nội vụ và Bộ công cụ BHTN. Trong tổng số 12.833 người nộp hồ sơ đề nghị hưởng, có 6.783 người thực hiện qua Cổng Dịch vụ công Quốc gia, chiếm 53%.

Việc tiếp nhận hồ sơ trực tuyến góp phần giảm thời gian đi lại, tạo thuận lợi trong tra cứu và theo dõi quá trình giải quyết. Tuy nhiên, với những người lao động chưa quen sử dụng dịch vụ công hoặc còn hạn chế về kỹ năng số, hướng dẫn trực tiếp vẫn rất cần thiết. Bởi vậy, trung tâm kết hợp tuyên truyền trên website, zalo OA với hỗ trợ người lao động hoàn thiện hồ sơ, tiếp cận thông tin và sử dụng các nền tảng trực tuyến.

Theo quy định của Luật Việc làm năm 2025 và Nghị định số 374/2025/NĐ-CP, người lao động muốn hưởng trợ cấp thất nghiệp phải đáp ứng các điều kiện về chấm dứt hợp đồng lao động, thời gian đóng BHTN và nộp hồ sơ đúng thời hạn. Một mốc quan trọng cần ghi nhớ là thời hạn 3 tháng kể từ ngày chấm dứt hợp đồng để nộp hồ sơ đề nghị hưởng trợ cấp. Vì vậy, ngay khi nghỉ việc, người lao động nên kiểm tra quá trình tham gia BHTN, chuẩn bị giấy tờ liên quan và liên hệ Trung tâm Dịch vụ việc làm để được hướng dẫn.

Mức trợ cấp hàng tháng được xác định bằng 60% mức bình quân tiền lương tháng đóng BHTN của 6 tháng đã đóng gần nhất trước khi chấm dứt hợp đồng, trong giới hạn tối đa theo quy định. Thời gian hưởng phụ thuộc vào thời gian đã đóng BHTN, tối thiểu 3 tháng và tối đa 12 tháng. Việc nắm rõ cách tính giúp người lao động chủ động hơn trong kế hoạch tài chính, tránh nhầm lẫn giữa thời gian đã đóng và thời gian được hưởng.

Một nội dung khác thường dễ bị xem nhẹ là trách nhiệm thông báo tìm kiếm việc làm hàng tháng trong thời gian hưởng trợ cấp, trừ những trường hợp được miễn theo quy định. Người lao động cần theo dõi lịch thông báo được hướng dẫn trong quyết định hưởng, thực hiện đúng thời điểm và cung cấp thông tin trung thực về tình trạng việc làm. Đây không chỉ là thủ tục hành chính mà còn là căn cứ để cơ quan chức năng cập nhật tình trạng của người hưởng, đồng thời hỗ trợ tư vấn, giới thiệu việc làm phù hợp.

Tăng cường rà soát, gắn trợ cấp với cơ hội quay lại làm việc

Thực tiễn tại Nghệ An cho thấy việc quản lý quá trình hưởng trợ cấp cần được thực hiện thường xuyên, nhất là khi người lao động có việc làm mới trong thời gian đang nhận trợ cấp. Trong 9 tháng đầu năm 2026, có 817 người chấm dứt hưởng trợ cấp thất nghiệp do có việc làm. Trung tâm Dịch vụ việc làm tỉnh đã thực hiện thu hồi trợ cấp đối với 153 trường hợp, với số tiền hơn 691,7 triệu đồng, tăng 59,3% so với cùng kỳ năm trước. Kết quả trên cho thấy việc rà soát, đối chiếu thông tin và thực hiện thủ tục chấm dứt hưởng khi người lao động có việc làm mới là khâu cần được chú trọng.

Người lao động khi tìm được việc làm mới thuộc trường hợp chấm dứt hưởng trợ cấp cần chủ động thông báo với Trung tâm Dịch vụ việc làm để được hướng dẫn thực hiện thủ tục theo quy định. Việc thông báo kịp thời giúp tránh phát sinh khoản trợ cấp phải thu hồi, đồng thời bảo đảm quyền lợi đối với thời gian đóng BHTN chưa sử dụng hết trong những trường hợp được bảo lưu.

Ở chiều ngược lại, cơ quan thực hiện chính sách cần tiếp tục phối hợp với cơ quan Bảo hiểm xã hội, doanh nghiệp và chính quyền địa phương để cập nhật thông tin, xác minh tình trạng việc làm, hạn chế chi trả không đúng đối tượng. Quá trình rà soát cần đi cùng hướng dẫn rõ ràng, giúp người lao động hiểu trách nhiệm của mình thay vì chỉ tập trung vào khâu thu hồi sau khi phát sinh sai lệch.

Cùng với quản lý việc hưởng trợ cấp, Nghệ An chú trọng kết nối cung – cầu lao động, tạo điều kiện để người thất nghiệp sớm quay lại thị trường. Trong 9 tháng đầu năm 2026, Trung tâm đã tư vấn nghề và việc làm cho 32.012 lượt người, tăng 24,2% so với cùng kỳ năm trước. Số lao động được giới thiệu việc làm và cung ứng đạt 3.445 người; trong đó, 2.629 người được giới thiệu, cung ứng lao động trong nước và 816 người được giới thiệu đi làm việc ở nước ngoài.

Đáng chú ý, Trung tâm tổ chức 164 sự kiện giao dịch việc làm, thu hút 393 lượt doanh nghiệp và 16.376 lượt người lao động tham gia. Các hoạt động được triển khai theo hình thức định kỳ, lưu động, trực tuyến và chuyên đề; đồng thời phối hợp với chính quyền địa phương, Ban Quản lý Khu kinh tế Đông Nam và doanh nghiệp tổ chức tuyển dụng tại nhiều địa bàn.

Một hoạt động có ý nghĩa thiết thực là tổ chức phiên giao dịch việc làm dành cho người đang hưởng trợ cấp thất nghiệp ngay tại doanh nghiệp.

Ngày 7/8/2026, Trung tâm tổ chức phiên giao dịch việc làm tại Khu công nghiệp WHA, dành cho gần 200 lao động đang hưởng trợ cấp. Người lao động được tư vấn chính sách, giới thiệu việc làm, học nghề và nâng cao kỹ năng. Cách làm này giúp rút ngắn khoảng cách giữa người tìm việc và nhà tuyển dụng, đồng thời đưa hoạt động hỗ trợ việc làm đến gần hơn với nhóm lao động đang cần chuyển đổi công việc.

Tuy vậy, kết quả tư vấn và giới thiệu việc làm cần tiếp tục được gắn với khả năng tuyển dụng thực tế, trình độ và nguyện vọng của từng nhóm lao động. Đối với người chưa có bằng cấp, chứng chỉ hoặc đã làm việc lâu năm trong một ngành nghề nhất định, tư vấn cần chỉ rõ cơ hội việc làm phù hợp, yêu cầu kỹ năng và hướng đào tạo bổ sung. Khi đó, trợ cấp thất nghiệp không chỉ giúp người lao động vượt qua khó khăn trước mắt mà còn trở thành khoảng thời gian để chuẩn bị cho một công việc mới.

Từ thực tiễn Nghệ An, có thể thấy hiệu quả chính sách BHTN cần được nhìn nhận trên cả ba phương diện: giải quyết trợ cấp đúng, đủ và kịp thời; hướng dẫn người lao động thực hiện đầy đủ quyền, trách nhiệm; đồng thời kết nối tư vấn, đào tạo và tuyển dụng để rút ngắn thời gian thất nghiệp. Khi các khâu này được triển khai đồng bộ, chính sách mới phát huy tốt vai trò hỗ trợ thu nhập và giúp người lao động sớm ổn định cuộc sống.