Trái đất nóng lên, virus nguy hiểm từ dơi đang tiến gần con người
Nắng nóng cực đoan, phá rừng và suy giảm đa dạng sinh học đang làm thay đổi môi trường sống của loài dơi, gia tăng khả năng tiếp xúc giữa loài vật này với con người và vật nuôi, qua đó làm tăng nguy cơ lây truyền những bệnh truyền nhiễm nguy hiểm.

Một nghiên cứu mới của Đại học Adelaide (Australia), được công bố trên tạp chí y khoa The BMJ, cảnh báo biến đổi khí hậu và tình trạng suy thoái môi trường tự nhiên có thể làm gia tăng nguy cơ lây lan các bệnh truyền nhiễm từ dơi sang người.
Trong nghiên cứu, các nhà khoa học đã tổng quan về cơ chế lây truyền, biện pháp phòng ngừa và quản lý một số bệnh nguy hiểm có nguồn gốc từ dơi, trong đó có Ebola, Marburg, Nipah, Hendra và bệnh do virus Australian bat lyssavirus gây ra.
Theo nhóm nghiên cứu, nhiệt độ gia tăng, nạn phá rừng và suy giảm đa dạng sinh học đang làm xáo trộn các hệ sinh thái tự nhiên, thu hẹp môi trường sống và thay đổi nguồn thức ăn của loài dơi. Những biến động này khiến dơi có xu hướng dịch chuyển đến các khu vực gần con người hơn, đồng thời gia tăng cơ hội tiếp xúc với vật nuôi và gia súc.
Tác giả chính của nghiên cứu, bà Jessica Stanhope thuộc Đại học Adelaide, nhận định biến đổi khí hậu và mất môi trường sống đang tạo ra áp lực ngày càng lớn đối với các quần thể dơi, “buộc chúng phải thích nghi với những môi trường sống tự nhiên ngày càng thu hẹp và có khả năng khiến chúng tiếp xúc gần hơn với con người”.
Các nhà khoa học cho rằng hoạt động chặt bỏ cây xanh tại đô thị và mở rộng diện tích đất nông nghiệp là những yếu tố có thể làm gia tăng tương tác giữa dơi, con người và vật nuôi, tạo thêm điều kiện cho mầm bệnh lây truyền giữa các loài.
Đáng chú ý, nắng nóng cực đoan cũng có thể làm tăng lượng virus được dơi phát tán ra môi trường. Các đợt nắng nóng kéo dài còn có thể khiến dơi mắc bệnh hoặc chết do kiệt sức vì nhiệt, qua đó làm tăng khả năng con người tiếp xúc với những cá thể mang mầm bệnh.
Nghiên cứu được công bố trong bối cảnh loài cáo bay (một nhóm dơi ăn quả cỡ lớn) đang chết hàng loạt tại các bang miền Đông Australia. Theo các nhà nghiên cứu, nguyên nhân nhiều khả năng liên quan đến tình trạng thiếu thức ăn và các điều kiện thời tiết gắn với mất môi trường sống cũng như biến đổi khí hậu.
Trước những nguy cơ trên, nhóm nghiên cứu nhấn mạnh sự cần thiết của các biện pháp phòng ngừa chủ động, trong đó có bảo vệ và phục hồi môi trường sống tự nhiên, hạn chế tiếp xúc với động vật nhiễm bệnh, đồng thời đẩy mạnh phát triển vaccine và các phương pháp điều trị hiệu quả hơn.
Các nhà khoa học cho rằng việc bảo vệ hệ sinh thái không chỉ có ý nghĩa đối với bảo tồn đa dạng sinh học mà còn là một phần quan trọng trong chiến lược phòng ngừa dịch bệnh, giảm thiểu nguy cơ những mầm bệnh có nguồn gốc từ động vật lây lan sang người trong bối cảnh khí hậu toàn cầu tiếp tục biến đổi.



