TP. Hồ Chí Minh: Tinh gọn bộ máy, đưa chính quyền đến gần dân hơn

Tinh gọn bộ máy gắn với nâng hiệu quả phục vụ

Sau hơn một năm triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, bộ máy tại TP. Hồ Chí Minh đã cơ bản đi vào ổn định, hoạt động thông suốt. Từ nền tảng ban đầu này, yêu cầu đặt ra không chỉ là duy trì hoạt động liên tục sau sắp xếp mà từng bước phát huy hiệu quả của mô hình quản trị mới.

Theo Sở Nội vụ TP. Hồ Chí Minh, một trong những kết quả nổi bật là tổ chức bộ máy được tinh gọn, giảm tầng nấc trung gian, qua đó rút ngắn quy trình xử lý công việc và nâng cao tính chủ động của chính quyền cấp cơ sở. Cùng với quá trình sắp xếp tổ chức, việc phân cấp, phân quyền được thực hiện mạnh hơn, giúp nhiều nhiệm vụ được giải quyết ngay tại địa phương.

Đây là thay đổi có ý nghĩa đối với một đô thị có quy mô dân số, địa bàn và khối lượng công việc lớn như TP. Hồ Chí Minh. Khi không còn cấp chính quyền trung gian, cấp xã không chỉ là nơi tiếp nhận, chuyển hồ sơ mà phải trực tiếp thực hiện nhiều nhiệm vụ, thẩm quyền hơn. Vì vậy, hiệu quả của phân cấp phụ thuộc vào khả năng đưa thẩm quyền giải quyết công việc đến gần địa bàn phát sinh và gắn quyền hạn với trách nhiệm thực thi.

Quá trình chuyển đổi sang mô hình mới cũng phát sinh những vấn đề cần tiếp tục hoàn thiện. Trong thời gian đầu, thành phố gặp khó khăn liên quan đến kiện toàn tổ chức, nhân sự sau sáp nhập; số lượng Phó Chủ tịch UBND cấp xã, số phòng chuyên môn cũng như việc thành lập Ban Quản lý dự án, Trung tâm Cung ứng dịch vụ công thiết yếu. Những vướng mắc này đã được thành phố báo cáo Trung ương để kịp thời hướng dẫn, xử lý trong quá trình vận hành.

Thực tiễn đó cho thấy, sắp xếp bộ máy mới chỉ là bước đầu. Khi thẩm quyền được chuyển mạnh về cơ sở, yêu cầu tiếp theo là phải bảo đảm tổ chức, nhân sự và năng lực thực thi tương ứng, để phân cấp thực sự rút ngắn thời gian xử lý công việc thay vì hình thành những điểm nghẽn mới.

Vì vậy, cùng với kiện toàn tổ chức, thành phố chú trọng đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức, viên chức, nhất là nghiệp vụ, kỹ năng thực thi công vụ và kỹ năng số. Việc tiếp tục sắp xếp nhân sự theo vị trí việc làm cũng được đặt ra theo yêu cầu đúng người, đúng việc, phù hợp năng lực.

Điểm đáng chú ý là cách tiếp cận này đang từng bước chuyển trọng tâm cải cách từ “sắp xếp tổ chức” sang “nâng năng lực vận hành”. Bộ máy tinh gọn chỉ thực sự tạo ra giá trị khi cán bộ ở cấp gần dân nhất đủ khả năng thực hiện thẩm quyền được giao và giải quyết công việc nhanh, đúng quy định.

Đo hiệu quả cải cách từ chất lượng phục vụ

Cùng với tổ chức lại bộ máy, cải cách hành chính và chuyển đổi số được TP. Hồ Chí Minh đẩy mạnh nhằm tạo thuận lợi hơn cho người dân, doanh nghiệp trong thực hiện thủ tục hành chính.

Theo Sở Nội vụ thành phố, hiện 100% thủ tục hành chính của thành phố đủ điều kiện đã được thực hiện trực tuyến toàn trình và không phụ thuộc địa giới hành chính. Tỷ lệ hồ sơ giải quyết đúng hạn đạt 98%, trong khi mức độ hài lòng của người dân, doanh nghiệp đạt 95%.

Những chỉ số này phản ánh một yêu cầu quan trọng của cải cách bộ máy: hiệu quả cuối cùng phải được thể hiện ở chất lượng giải quyết công việc. Việc giảm một tầng chính quyền chỉ thực sự có ý nghĩa khi đồng thời giảm được các tầng nấc trong quy trình, hạn chế việc người dân phải đi lại nhiều nơi và rút ngắn khoảng cách giữa cơ quan có thẩm quyền với người cần được phục vụ.

Đặc biệt, việc giải quyết thủ tục không phụ thuộc địa giới hành chính tạo điều kiện để người dân, doanh nghiệp tiếp cận dịch vụ công thuận tiện hơn. Trong không gian đô thị rộng sau sắp xếp, đây là hướng đi cần thiết để ranh giới quản lý hành chính không trở thành rào cản đối với việc tiếp cận dịch vụ.

Chuyển đổi số vì vậy không đơn thuần là đưa hồ sơ từ giấy lên môi trường điện tử. Giá trị lớn hơn nằm ở khả năng tổ chức lại quy trình xử lý công việc, tăng tính minh bạch và tạo điều kiện để các cơ quan phối hợp, xử lý thủ tục nhanh hơn.

Những kết quả bước đầu trong vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đã góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, đồng thời tạo tác động tích cực đối với phát triển kinh tế - xã hội và củng cố niềm tin của cộng đồng doanh nghiệp, nhà đầu tư.

Tuy nhiên, với đặc thù của một siêu đô thị, việc bộ máy đã vận hành ổn định không đồng nghĩa quá trình hoàn thiện đã kết thúc. Khối lượng công việc lớn, yêu cầu quản lý đa lĩnh vực và mức độ phức tạp tại từng địa bàn tiếp tục đòi hỏi phân cấp phải rõ hơn, năng lực cơ sở phải được củng cố và phương thức điều hành phải linh hoạt hơn.

Trong giai đoạn tới, thành phố xác định tiếp tục rà soát chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và mối quan hệ công tác giữa cấp thành phố với cấp cơ sở; bảo đảm phân định rõ thẩm quyền, không chồng chéo, không bỏ sót nhiệm vụ. Phân cấp, ủy quyền tiếp tục được thực hiện theo hướng rõ trách nhiệm, rõ kết quả, đồng thời gắn với kiểm tra, giám sát và kiểm soát quyền lực.

Đây cũng là bước chuyển cần thiết sau hơn một năm vận hành mô hình mới. Nếu giai đoạn đầu đặt trọng tâm vào việc bảo đảm bộ máy không bị gián đoạn, thì giai đoạn tiếp theo phải hướng đến yêu cầu cao hơn là bộ máy hoạt động hiệu lực, hiệu quả và phục vụ tốt hơn.

Với cách tiếp cận đó, những tỷ lệ về hồ sơ đúng hạn hay mức độ hài lòng không chỉ là kết quả của cải cách hành chính, mà còn là thước đo đối với chất lượng vận hành chính quyền 2 cấp. Đích đến của tinh gọn bộ máy và phân cấp, phân quyền cuối cùng vẫn phải được thể hiện bằng khả năng giải quyết công việc nhanh hơn, minh bạch hơn và thuận tiện hơn cho người dân, doanh nghiệp.