TP. Hồ Chí Minh: Khơi thông nguồn lực từ sắp xếp, khai thác nhà, đất công
TP. Hồ Chí Minh đã rà soát hơn 10.000 cơ sở nhà, đất công, xác định phương án sắp xếp, xử lý nhằm sử dụng hiệu quả tài sản sau sáp nhập. Thành phố ưu tiên chuyển đổi công năng phục vụ người dân, thu hồi cơ sở dôi dư, tăng cường quản lý, khai thác, không để nguồn lực Nhà nước thất thoát, lãng phí.
Xác định phương án xử lý từng nhóm tài sản

Thực hiện chủ trương tinh gọn bộ máy, vận hành chính quyền địa phương hai cấp, UBND TP. Hồ Chí Minh tập trung rà soát, sắp xếp nhà, đất công trên toàn địa bàn. Đây là nhiệm vụ có quy mô lớn, liên quan nhiều cơ quan, đơn vị, đòi hỏi vừa bảo đảm điều kiện hoạt động của bộ máy mới, vừa khai thác hiệu quả tài sản sau sáp nhập.
Theo kết quả thống kê đến ngày 25/9/2026, thành phố có 10.257 cơ sở nhà, đất thuộc diện rà soát, sắp xếp. Trong đó, khối UBND cấp xã quản lý 8.626 cơ sở, chiếm tỷ trọng lớn nhất; khối sở, ban, ngành có 947 cơ sở; cơ quan Đảng 333 cơ sở; Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội, hội được giao nhiệm vụ 93 cơ sở; đơn vị sự nghiệp công lập thành phố 129 cơ sở và 129 cơ sở do Trung ương chuyển giao.
Trên cơ sở đánh giá hiện trạng, hồ sơ pháp lý, chức năng và nhu cầu sử dụng, UBND thành phố đã báo cáo cấp có thẩm quyền về nguyên tắc, định hướng sắp xếp, xử lý tài sản công.
Ngày 17/11/2026, UBND thành phố ban hành Quyết định số 7645/QĐ-UBND phê duyệt phương án và kế hoạch tổ chức thực hiện sắp xếp, xử lý nhà, đất công theo bốn nhóm.
Theo đó, 9.849 cơ sở được giữ lại tiếp tục sử dụng làm trụ sở, cơ sở hoạt động sự nghiệp, trong đó có 44 cơ sở tiếp nhận từ Trung ương.
Đáng chú ý, 70 cơ sở được định hướng chuyển đổi công năng phục vụ những lĩnh vực thiết yếu, gồm 32 cơ sở văn hóa, 31 cơ sở giáo dục, 6 cơ sở y tế và 1 cơ sở khoa học, công nghệ.
Bên cạnh đó, 320 cơ sở thuộc diện thu hồi, gồm 258 cơ sở của thành phố và 62 cơ sở do Trung ương chuyển giao. Có 12 cơ sở tiếp tục được nghiên cứu, đề xuất phương án xử lý theo quy định.
Việc phân loại cụ thể từng nhóm tài sản tạo cơ sở để thành phố chủ động bố trí trụ sở, chuyển đổi công năng hoặc thu hồi những cơ sở không còn nhu cầu sử dụng, hạn chế tình trạng nhà, đất công bị bỏ trống, xuống cấp sau sắp xếp bộ máy.
Đưa nhà, đất công vào sử dụng hiệu quả

Điểm đáng chú ý trong phương án của TP. Hồ Chí Minh là không dừng ở việc bố trí lại trụ sở mà hướng đến quản lý, khai thác tài sản công phù hợp nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội.
Đối với các cơ sở dôi dư, thành phố căn cứ vị trí, hiện trạng, hồ sơ pháp lý để xem xét chuyển đổi công năng hoặc thu hồi, giao đơn vị có chức năng quản lý, khai thác theo quy định.
Trong đó, việc chuyển đổi 70 cơ sở sang phục vụ văn hóa, giáo dục, y tế và khoa học, công nghệ thể hiện định hướng ưu tiên sử dụng tài sản công cho những lĩnh vực thiết yếu, trực tiếp đáp ứng nhu cầu người dân.
Đối với 129 cơ sở do Trung ương chuyển giao, thành phố đã xây dựng phương án xử lý theo từng trường hợp.
Trong 117 cơ sở đã tiếp nhận, 44 cơ sở được bố trí tiếp tục sử dụng; 7 cơ sở chuyển đổi công năng; 62 cơ sở giao Trung tâm Quản lý nhà và Giám định xây dựng quản lý, khai thác; 2 cơ sở giao Trung tâm Phát triển quỹ đất và 2 cơ sở tiếp tục được tham mưu phương án xử lý.
Với 12 cơ sở chưa hoàn tất thủ tục, thành phố tiếp tục phối hợp các cơ quan Trung ương để thực hiện bàn giao theo quy định.
Để bảo đảm tiến độ, UBND thành phố giao Sở Tài chính chủ trì, phối hợp các sở, ngành, đơn vị liên quan và UBND cấp xã tổ chức triển khai phương án đã được phê duyệt.
Trọng tâm là đẩy nhanh bàn giao, tiếp nhận tài sản dôi dư sau sắp xếp chính quyền địa phương hai cấp; hoàn thiện hồ sơ pháp lý, ban hành quyết định giao tài sản và xác định rõ trách nhiệm quản lý, sử dụng của từng cơ quan, đơn vị.
Cùng với đó, việc kiểm tra, giám sát cần được thực hiện thường xuyên nhằm kịp thời phát hiện, xử lý những trường hợp sử dụng sai mục đích, để tài sản xuống cấp hoặc chậm đưa vào khai thác.
Việc thu hồi, tập trung quản lý các cơ sở không còn nhu cầu sử dụng cũng tạo điều kiện rà soát, bố trí lại quỹ nhà, đất phù hợp quy hoạch, nhu cầu phát triển hạ tầng và cung cấp dịch vụ công.
Trong bối cảnh thành phố mở rộng không gian phát triển, nhu cầu về cơ sở giáo dục, y tế, thiết chế văn hóa và hạ tầng phục vụ cộng đồng ngày càng lớn, khai thác hiệu quả quỹ nhà, đất hiện có sẽ góp phần tiết kiệm nguồn lực đầu tư mới.
Tuy nhiên, hiệu quả của phương án không chỉ nằm ở số lượng cơ sở được phân loại, thu hồi hay chuyển đổi công năng mà còn phụ thuộc tiến độ bàn giao, hoàn thiện pháp lý và khả năng đưa tài sản vào sử dụng thực tế.
Vì vậy, việc gắn trách nhiệm từng cơ quan, đơn vị với tiến độ xử lý, đồng thời công khai, minh bạch quá trình quản lý, khai thác là yêu cầu quan trọng để bảo đảm phương án sắp xếp nhà, đất công được triển khai hiệu quả, tránh thất thoát, lãng phí.
Quan điểm xuyên suốt của TP. Hồ Chí Minh là quản lý chặt chẽ, sử dụng đúng mục đích, khai thác hiệu quả tài sản công; kiên quyết không để nhà, đất công bị bỏ hoang, sử dụng kém hiệu quả. Mỗi cơ sở sau sắp xếp phải được bố trí, khai thác phù hợp, từng bước trở thành nguồn lực phục vụ người dân, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội nhanh, bền vững.

