Tọa đàm “Từ lời cam kết đến nghị trường”

Phát biểu khai mạc Tọa đàm, Phó Tổng Biên tập Báo Đại biểu Nhân dân, TS. Lê Thanh Kim cho biết, trong tiến trình xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền XHCN, mỗi kỳ bầu cử ĐBQH và đại biểu HĐND các cấp đều là đợt sinh hoạt chính trị sâu rộng của toàn dân. Đó là thời điểm quyền làm chủ của nhân dân được thể hiện trực tiếp và rõ nét nhất. Tại thời khắc lịch sử ấy, mỗi lá phiếu không chỉ là sự lựa chọn một cá nhân cụ thể, mà chính là sự ủy thác quyền lực, là sự gửi gắm niềm tin và kỳ vọng vào tương lai phát triển của đất nước.

Phó Tổng biên tập Báo Đại biểu Nhân dân nêu rõ, một chương trình hành động dù được soạn thảo công phu đến đâu, vẫn sẽ chỉ là văn bản nằm trên giấy nếu thiếu "tâm" và "tầm" của người đại biểu dân cử. Nói cách khác, cử tri không cần những bản "văn mẫu" hào nhoáng, họ cần những giải pháp thiết thực, hành động cụ thể để giải quyết tận gốc những nút thắt của đời sống dân sinh.

Chia sẻ tại Tọa đàm, ĐBQH khóa XIII, PGS.TS Bùi Thị An cho rằng, chương trình hành động thực chất đã xác lập mối quan hệ ủy thác chính trị giữa cử tri và người đại diện. Điều này được quy định rõ trong Hiến pháp, khi ĐBQH được xác định là người đại diện cho ý chí, nguyện vọng của nhân dân và phải chịu trách nhiệm trước cử tri.

Theo bà An, chương trình hành động có thể được xem như một dạng “khế ước đại diện” mang tính chính trị giữa cử tri và ĐBQH. Nhờ có chương trình hành động, cử tri có cơ sở để theo dõi, đối chiếu và giám sát trong suốt nhiệm kỳ. Do đó, chương trình hành động cần được xây dựng thực chất, sát với điều kiện và năng lực của từng đại biểu, đồng thời phải khả thi và có thể kiểm chứng. Chỉ khi đó, cử tri mới có thể giám sát một cách hiệu quả và ĐBQH mới có thể thực hiện trọn vẹn trách nhiệm, danh dự của mình trước nhân dân - những người đã tin tưởng trao quyền đại diện cho mình.

Cùng quan điểm, Phó Giám đốc Văn phòng Ban Nghiên cứu phát triển kinh tế tư nhân, TS. Bùi Thanh Minh cho rằng, chương trình hành động của ứng cử viên cần được xây dựng một cách thực chất và khoa học. Chương trình hành động không thể là một “bài văn mẫu” mang tính hình thức, rập khuôn mà phải có tính thực tế. Một chương trình hành động thực chất cần đáp ứng nhiều tiêu chí: có lộ trình và nguồn lực rõ ràng trong nhiệm kỳ 5 năm; các đề xuất dựa trên bằng chứng khoa học; phù hợp với khuôn khổ pháp lý và thẩm quyền của cơ quan dân cử; đồng thời có thể đo lường bằng các chỉ tiêu cụ thể.

Ở góc độ khác, ĐBQH khóa XV, Ủy viên Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam Nguyễn Quang Huân nhấn mạnh, chương trình hành động cần được xây dựng dựa trên chức năng, nhiệm vụ của đại biểu và năng lực thực tế của ứng cử viên. Khi đã trình bày trước cử tri, đó chính là cam kết chính trị mà đại biểu phải có trách nhiệm thực hiện.

Hiện nay, MTTQ các cấp đang theo dõi khá chặt chẽ việc thực hiện chương trình hành động của đại biểu. Hàng năm, các đại biểu phải báo cáo kết quả triển khai các cam kết đã đưa ra, đồng thời tổng kết, đánh giá vào cuối nhiệm kỳ. Bên cạnh đó, cử tri cũng là chủ thể giám sát quan trọng. Theo quy định, ĐBQH phải tiếp xúc cử tri ít nhất 2 lần mỗi năm trước và sau mỗi kỳ họp Quốc hội. Đây là dịp để cử tri trực tiếp đặt câu hỏi, đánh giá và theo dõi việc thực hiện các lời hứa của đại biểu.

Là một trong những người ứng cử đại biểu HĐND TP. Hà Nội nhiệm kỳ 2026 - 2031, GS.TS Tô Trung Thành cho rằng, chương trình hành động phải xuất phát từ năng lực của chính người ứng cử: từ cơ quan công tác, năng lực thực tiễn, kiến thức và kinh nghiệm chuyên môn của ứng cử viên. Các nội dung trong chương trình cần gắn với những vấn đề thực tiễn của địa bàn, đặc biệt là các vấn đề phát triển kinh tế - xã hội, dân sinh ở khu vực ứng cử và những nội dung mà cử tri quan tâm. Đồng thời, đại biểu phải làm tốt vai trò cầu nối giữa cử tri và các cơ quan nhà nước, thường xuyên lắng nghe, phản ánh kiến nghị của người dân và theo dõi việc giải quyết các vấn đề mà cử tri quan tâm.