Tìm lời giải căn cơ cho các bất cập về hạ tầng, đô thị

Áp lực lớn từ gia tăng dân số, phương tiện

Thủ đô Hà Nội hiện đang phải đối mặt với áp lực khổng lồ từ sự gia tăng dân số và phương tiện cá nhân. Đặc biệt, khu vực nội thành chịu sức ép cực lớn khi đô thị hóa diễn ra nhanh chóng với tốc độ gia tăng cơ học trung bình hàng năm là 1,4%. Toàn thành phố hiện có khoảng 9,38 triệu phương tiện giao thông, trong đó xe máy chiếm đến hơn 86%. Tốc độ phát triển kết cấu hạ tầng giao thông chỉ đạt mức 0,35%/năm, trong khi tốc độ gia tăng phương tiện từ 4-5%/năm.

Chênh lệch này đã dẫn đến tình trạng ùn tắc giao thông nghiêm trọng, nhất là vào các khung giờ cao điểm. Các số liệu thống kê qua khảo sát cho thấy, lưu lượng phương tiện thực tế trên nhiều tuyến đường đã vượt xa thiết kế ban đầu, điển hình như đường Vành đai 3 trên cao và cầu Thanh Trì đều vượt mức thiết kế tới 8,1 lần... Giao thông công cộng mới chỉ đáp ứng được khoảng 19,7% nhu cầu đi lại.

Bên cạnh áp lực về giao thông, công tác duy trì trật tự đô thị cũng bộc lộ nhiều thách thức. Tình trạng lấn chiếm lòng đường, vỉa hè, đỗ xe sai quy định vẫn thường xuyên tái diễn tại các tuyến phố và khu vực đông dân cư. Sự thiếu hụt các không gian sinh hoạt công cộng trong nội đô cùng với ý thức chấp hành pháp luật chưa cao của một bộ phận người dân đã làm nảy sinh các vi phạm kéo dài. Đáng chú ý, việc ứng dụng công nghệ đã mang lại hiệu quả khi có tới 545 trường hợp bị xử lý qua hình thức "phạt nguội" bằng camera.

Ở khía cạnh vệ sinh môi trường, thành phố đang phải giải quyết khối lượng rác thải ngày càng lớn trong khi hạ tầng xử lý chưa đồng bộ. Các nhà máy điện rác chậm tiến độ khiến công suất xử lý bằng công nghệ hiện đại mới chỉ đáp ứng được khoảng hơn 80%, còn lại vẫn phải phụ thuộc vào phương pháp chôn lấp truyền thống. Điều này tạo áp lực rất lớn lên các khu xử lý chất thải tập trung như Nam Sơn và Xuân Sơn. Tình trạng đổ trộm rác thải sinh hoạt sai quy định, khói bụi từ các công trình xây dựng và ô nhiễm nguồn nước tại các con sông nội đô tiếp tục là những vấn đề gây bức xúc, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng sống của người dân.

Cần cơ chế đặc thù, giám sát chuyên đề

Để từng bước tháo gỡ khó khăn, báo cáo khảo sát của Ban Đô thị HĐND thành phố kiến nghị, UBND thành phố và các sở, ngành liên quan khẩn trương ban hành hướng dẫn thống nhất về quy trình xử lý vi phạm trật tự đô thị; phân định rõ thẩm quyền của chính quyền cấp xã, phường trong việc xử phạt và cưỡng chế các vi phạm lấn chiếm không gian công cộng. Thành phố cũng cần nghiên cứu cơ chế hỗ trợ để 100% xã, phường xây dựng, vận hành Trung tâm Camera giám sát trật tự đô thị, thay vì mới chỉ có 21 đơn vị thực hiện như hiện nay. Hệ thống này cần được tích hợp đồng bộ với dữ liệu camera trí tuệ nhân tạo của Công an thành phố để nâng cao hiệu quả giám sát trực tuyến.

Đối với “bài toán” giao thông, thành phố cần rà soát tổng thể mạng lưới bãi đỗ xe công cộng, bến xe khách và các điểm trung chuyển trên địa bàn. Ưu tiên đầu tư xây dựng các bãi đỗ xe ngầm hoặc các điểm đỗ tập trung quy mô lớn tại khu vực cửa ngõ và trung tâm để góp phần giải quyết tình trạng thiếu quỹ đất cho giao thông tĩnh. Song song đó, Sở Xây dựng và Công an thành phố tiếp tục rà soát các nút giao có tiềm ẩn nguy cơ ùn tắc để kịp thời điều chỉnh phân luồng, bổ sung hệ thống biển báo, sơn kẻ vạch và đẩy nhanh tiến độ thu hẹp rào chắn tại các công trình đang thi công.

Về môi trường, cần tập trung đẩy nhanh tiến độ khởi công và đưa vào vận hành các dự án xử lý chất thải rắn trọng điểm, như: Nhà máy điện rác Sóc Sơn và Nhà máy đốt rác Thành Công. Đồng thời, ban hành các quy định thống nhất về khung giờ và tần suất thu gom rác thải sinh hoạt; nhất là, các khu vực đặc thù đông dân cư. Triển khai đồng bộ việc phân loại rác tại nguồn, áp dụng tối đa phương tiện cơ giới vào khâu thu gom và áp dụng công nghệ thông tin vào quản lý dữ liệu chất thải rắn…

Đáng chú ý, theo kiến nghị của Ban, Thường trực HĐND cần tổ chức các đợt khảo sát và giám sát chuyên đề đi sâu vào từng "điểm nghẽn" cụ thể. Từ những đánh giá chuyên sâu có sự tham vấn của các chuyên gia, HĐND thành phố sẽ cụ thể hóa các giải pháp bằng việc ban hành các nghị quyết riêng biệt; chuyển từ việc xử lý tình huống sang kiến tạo các chính sách căn cơ, tạo tiền đề vững chắc để Hà Nội giải quyết triệt để những bất cập về hạ tầng và trật tự đô thị trong tương lai.