Thực hiện Chương trình OCOP Hà Nội: Nâng tầm giá trị sản phẩm OCOP Thủ đô

Khơi dậy lợi thế từ những sản phẩm đặc trưng

Điểm đáng chú ý trong triển khai Chương trình OCOP của Hà Nội là nhiều địa phương đã từng bước chuyển từ khai thác lợi thế sản phẩm truyền thống sang chú trọng chất lượng, thương hiệu và khả năng cạnh tranh trên thị trường. Những sản vật vốn quen thuộc của mỗi vùng quê, qua quá trình chuẩn hóa, tổ chức lại sản xuất và xây dựng thương hiệu, đang có thêm cơ hội nâng cao giá trị kinh tế.

Tại xã Bát Tràng, chương trình OCOP trở thành động lực để các cơ sở gốm sứ đổi mới sản xuất, phát huy giá trị văn hóa làng nghề. Theo Trưởng phòng Kinh tế xã Bát Tràng Phạm Văn Quang, địa phương hiện có 70 sản phẩm OCOP được công nhận từ 3 đến 5 sao, trong đó khoảng 50 sản phẩm thuộc nhóm gốm sứ. Riêng năm 2026, xã đặt mục tiêu phát triển thêm 15 - 20 sản phẩm; đến nay đã hoàn thiện hồ sơ cho 17 sản phẩm để tham gia đánh giá, phân hạng.

Một trong những điển hình là Hợp tác xã Sản xuất kinh doanh gốm sứ Tân Thịnh với dòng sản phẩm men suối ngọc đạt OCOP 5 sao, hiện được tiêu thụ tại nhiều tỉnh, thành phố và xuất khẩu sang Ấn Độ. Việc được công nhận OCOP không chỉ giúp khẳng định chất lượng mà còn tạo thuận lợi để sản phẩm tiếp cận đối tác, mở rộng thị trường.

Tuy nhiên, định hướng của Bát Tràng không dừng ở việc gia tăng số lượng sản phẩm đạt sao. Theo Bí thư Đảng ủy xã Trần Anh Tuấn, địa phương đang khuyến khích các nghệ nhân phát triển những sản phẩm có thiết kế sáng tạo, mang dấu ấn riêng và chứa đựng câu chuyện văn hóa làng nghề. Đó có thể là những tác phẩm gốm độc bản có giá trị nghệ thuật cao hoặc những sản phẩm lưu niệm nhỏ gọn, tinh xảo, đáp ứng nhu cầu của du khách.

Không riêng lĩnh vực thủ công mỹ nghệ, OCOP cũng đang góp phần thay đổi tư duy sản xuất nông nghiệp tại các vùng ngoại thành. Ở xã Hòa Phú, Hợp tác xã Nông nghiệp hữu cơ Đồng Phú đã xây dựng thành công sản phẩm gạo hữu cơ và đậu tương hữu cơ đạt OCOP 4 sao. Từ mô hình hình thành năm 2012, đến nay diện tích sản xuất theo hướng hữu cơ của hợp tác xã đạt khoảng 65ha, trong đó khoảng 30ha được tổ chức sản xuất theo giống tập trung.

Đáng chú ý, hợp tác xã đã liên kết với doanh nghiệp để tổ chức sản xuất theo nhu cầu thị trường, thu mua thóc tươi ngay sau thu hoạch, giúp nông dân giảm áp lực tiêu thụ. Đây là yếu tố quan trọng để duy trì vùng nguyên liệu, tạo nền tảng phát triển sản phẩm OCOP theo hướng ổn định, bền vững.

Trong khi đó, tại xã Thư Lâm, sản phẩm nếp cái hoa vàng Thụy Lâm đã được công nhận OCOP 3 sao và được cấp nhãn hiệu tập thể. Nhờ áp dụng kỹ thuật canh tác cải tiến, năng suất đạt khoảng 1,8 tạ/sào, giá bán từ 30.000 - 35.000 đồng/kg thóc, mang lại thu nhập cho người trồng cao gấp 2 - 3 lần so với các giống lúa nếp thông thường.

Những kết quả này cho thấy, giá trị của Chương trình OCOP không chỉ được thể hiện qua số lượng sản phẩm đạt chuẩn, mà quan trọng hơn là khả năng phát huy thế mạnh bản địa, tổ chức sản xuất hiệu quả và nâng cao thu nhập cho người dân. Đây cũng là hướng đi phù hợp với mục tiêu phát triển kinh tế nông thôn gắn với xây dựng nông thôn mới theo chiều sâu.

Mở rộng thị trường, tạo sức bật từ chuyển đổi số

Cùng với nâng cao chất lượng, Hà Nội đang đẩy mạnh đổi mới phương thức quảng bá, tiêu thụ sản phẩm OCOP thông qua các nền tảng số. Thay vì phụ thuộc chủ yếu vào phương thức kinh doanh truyền thống, nhiều hợp tác xã, doanh nghiệp và cơ sở sản xuất đã bắt đầu tiếp cận người tiêu dùng trực tiếp trên môi trường trực tuyến.

Thực hiện kế hoạch cao điểm 100 ngày về chuyển đổi số, thành phố đặt mục tiêu đưa tối thiểu 2.000 sản phẩm, dịch vụ lên các nền tảng số. Theo đó, 126 xã, phường đã triển khai các phiên livestream giới thiệu sản phẩm OCOP, nông sản đặc trưng, sản phẩm làng nghề và các giá trị văn hóa, du lịch của địa phương.

Tại xã Thường Tín, chỉ trong tháng 8/2026, bốn phiên livestream quảng bá các sản phẩm làng nghề như chăn, ga, gối, đệm Trát Cầu; đồ mộc điêu khắc, lược sừng Thụy Ứng và đồ gỗ Nhị Khê đã ghi nhận khoảng 150 đơn hàng, doanh thu gần 200 triệu đồng. Trong khi đó, một phiên livestream tại làng nghề Thượng Phúc thu hút gần 600 đơn hàng, đạt doanh thu khoảng 400 triệu đồng.

Ở xã Hoài Đức, nhiều sản phẩm OCOP 4 sao thuộc nhóm miến dong, miến khoai lang, miến khoai tây và bún gạo cũng được giới thiệu thông qua các phiên phát trực tiếp. Tại xã Mê Linh, địa phương triển khai quảng bá hoa hồng, cây giống, bưởi đỏ Đông Cao và nhiều sản phẩm đặc trưng trên Facebook, TikTok, YouTube, Zalo cùng các sàn thương mại điện tử.

Đáng chú ý, tại một số địa phương, lãnh đạo chính quyền trực tiếp đồng hành cùng các chủ thể sản xuất trong hoạt động quảng bá, giới thiệu sản phẩm. Cách làm này không chỉ tạo thêm sự quan tâm của người tiêu dùng mà còn cho thấy vai trò chủ động của chính quyền cơ sở trong hỗ trợ phát triển kinh tế địa phương.

Tuy nhiên, mở rộng thị trường trên không gian số cũng đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với các chủ thể OCOP. Bên cạnh chất lượng, mẫu mã, khả năng truy xuất nguồn gốc, các cơ sở sản xuất cần nâng cao kỹ năng kinh doanh trực tuyến, xây dựng nội dung quảng bá và tổ chức hệ thống phân phối phù hợp.

Đối với những địa phương có thế mạnh làng nghề như Bát Tràng, việc kết hợp sản phẩm OCOP với du lịch trải nghiệm, phát triển sản phẩm quà tặng và ứng dụng mã QR giới thiệu câu chuyện văn hóa là hướng đi đáng chú ý. Khi đó, sản phẩm không chỉ mang giá trị thương mại mà còn trở thành phương tiện quảng bá hình ảnh, con người và bản sắc văn hóa Thủ đô.

Thực tiễn triển khai cho thấy, phát triển OCOP cần chuyển mạnh từ chú trọng công nhận sản phẩm sang nâng cao giá trị và hiệu quả tiêu thụ sau công nhận. Muốn vậy, bên cạnh sự chủ động của doanh nghiệp, hợp tác xã và người dân, cần tiếp tục tăng cường hỗ trợ xây dựng thương hiệu, bảo hộ sở hữu trí tuệ, phát triển vùng nguyên liệu, kết nối cung cầu và ứng dụng công nghệ số.

Khi chất lượng sản phẩm được bảo đảm, giá trị bản địa được phát huy và thị trường tiêu thụ ngày càng mở rộng, Chương trình OCOP sẽ tiếp tục tạo động lực thúc đẩy kinh tế nông thôn Hà Nội phát triển theo hướng hiện đại, bền vững, đồng thời góp phần gìn giữ những giá trị đặc sắc của các làng nghề và vùng quê Thủ đô.

Bài viết có sự phối hợp của Văn phòng Điều phối các chương trình mục tiêu quốc gia thành phố Hà Nội