Thông điệp của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn trước thềm Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất:Mở ra những động lực phát triển mới từ mỗi quyết sách của Kỳ họp

Thông điệp của Bí thư Đảng ủy Quốc hội, Chủ tịch Quốc hội ngay trước thềm Kỳ họp khai mạc sáng mai không chỉ là mục tiêu của một kỳ họp, mà còn là thước đo đối với Quốc hội Khóa XVI trong bối cảnh đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới với những yêu cầu ngày càng cao về chất lượng thể chế và năng lực thực thi.

Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI diễn ra ngay sau Hội nghị Trung ương 3, khóa XIV, khi nhiều chủ trương lớn của Đảng đang cần phải được thể chế hóa khẩn trương, đồng bộ và với chất lượng cao nhất. Bởi vậy, ý nghĩa của kỳ họp không nằm ở việc hoàn thành một chương trình nghị sự với khối lượng công việc rất lớn, mà ở việc chuyển hóa các chủ trương của Đảng thành những quyết sách đủ sức tháo gỡ điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực và tạo nền tảng pháp lý cho một giai đoạn phát triển mới. Mỗi đạo luật, mỗi nghị quyết được thông qua vì thế không chỉ giải quyết yêu cầu trước mắt, mà còn phải góp phần mở rộng không gian phát triển trong những năm tới.

Đó cũng là lý do Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh một thông điệp có ý nghĩa xuyên suốt: "Quốc hội không xây dựng luật để hoàn thành chương trình; Quốc hội xây dựng luật để mở đường cho phát triển." Thông điệp này không chỉ định hướng cho Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất mà còn cho thấy bước chuyển rõ nét trong tư duy lập pháp của Quốc hội. Nếu trước đây, kết quả hoạt động lập pháp thường được nhìn qua số lượng các luật, nghị quyết được ban hành hay tiến độ hoàn thành chương trình xây dựng luật, thì nay giá trị của hoạt động lập pháp phải được đo bằng khả năng giải quyết những điểm nghẽn của thể chế, khơi thông các nguồn lực và tạo ra những động lực mới cho phát triển.

Muốn đạt được mục tiêu đó, chất lượng của luật phải được quyết định ngay từ quá trình xây dựng luật. Chính vì vậy, Chủ tịch Quốc hội đề nghị các đại biểu tập trung nghiên cứu sâu những vấn đề lớn của thể chế, đi thẳng vào những chính sách còn có ý kiến khác nhau, tránh sa vào những vấn đề kỹ thuật hoặc lặp lại hồ sơ. Điều Quốc hội cần không phải là nhiều ý kiến, mà là những ý kiến đúng, trúng, có căn cứ và thực sự góp phần hoàn thiện chính sách. Đó cũng là yêu cầu về một phương thức hoạt động nghị trường ngày càng chuyên nghiệp hơn, nơi chất lượng tranh luận được phản ánh bằng chất lượng của quyết sách cuối cùng.

Từ yêu cầu nâng cao chất lượng thảo luận, Chủ tịch Quốc hội tiếp tục đặt ra yêu cầu cao hơn đối với toàn bộ quy trình lập pháp. Tinh thần "khẩn trương nhưng không chủ quan; quyết định nhanh nhưng không giản đơn; đổi mới mạnh mẽ nhưng không đánh đổi chất lượng" không chỉ là yêu cầu về tiến độ, mà còn là nguyên tắc xuyên suốt trong xây dựng pháp luật. Một đạo luật chỉ thực sự hoàn thành sứ mệnh khi có thể đi ngay vào cuộc sống từ ngày đầu có hiệu lực, được tổ chức thực hiện hiệu quả và tạo ra những chuyển biến tích cực trong thực tiễn. Vì thế, chất lượng của luật không chỉ được quyết định trong nghị trường, mà còn được kiểm chứng bằng hiệu quả thực thi sau khi luật được ban hành.

Đó cũng là cơ sở để Chủ tịch Quốc hội yêu cầu phải xử lý hài hòa mối quan hệ giữa đổi mới và sự thận trọng trong xây dựng pháp luật. Không hợp thức hóa những bất cập của thực tiễn bằng pháp luật, nhưng cũng không cầu toàn đến mức làm chậm đổi mới và phát triển. Trong bối cảnh đất nước đang đứng trước nhiều cơ hội mới, thể chế không thể trở thành lực cản, nhưng cũng không thể chỉ chạy theo thực tiễn. Mỗi chính sách phải được cân nhắc trên cơ sở đánh giá đầy đủ tác động, bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp, tính thống nhất của hệ thống pháp luật, đồng thời mở rộng không gian cho đổi mới sáng tạo và phát triển.

Nhìn rộng hơn, điều cử tri và Nhân dân kỳ vọng ở Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất không chỉ là việc Quốc hội thông qua thêm nhiều dự án luật hay nghị quyết quan trọng. Điều được chờ đợi hơn là những quyết sách có thể tạo chuyển biến thực chất trong quản trị quốc gia, nâng cao năng lực thực thi, cải thiện môi trường đầu tư, giải phóng các nguồn lực và tạo thêm động lực phát triển. Thành công của kỳ họp vì thế sẽ được đo bằng những thay đổi mà các quyết sách mang lại trong đời sống kinh tế - xã hội, chứ không chỉ bằng số lượng văn bản được ban hành.

"Kỳ họp này cần được ghi dấu không chỉ bằng những đạo luật được thông qua, mà bằng niềm tin được củng cố, thể chế được hoàn thiện và những động lực phát triển mới được mở ra cho đất nước."

Thông điệp trên của Chủ tịch Quốc hội còn mở ra yêu cầu đối với cả nhiệm kỳ Quốc hội Khóa XVI: tiếp tục đổi mới tư duy lập pháp, lấy chất lượng thể chế làm nền tảng, lấy hiệu quả thực thi làm thước đo và lấy sự phát triển của đất nước cùng niềm tin của Nhân dân làm mục tiêu cao nhất của mỗi quyết sách. Chỉ khi đó, mỗi đạo luật được ban hành mới thực sự trở thành một bước tiến của thể chế và một động lực cho phát triển.