"Thôn số" điều hành, hỗ trợ người dân tiếp cận dịch vụ công thuận lợi hơn
Tháo gỡ vướng mắc để các thôn sau sắp xếp hoạt động hiệu quả cần xây dựng đội ngũ cán bộ thôn đủ năng lực, uy tín và trách nhiệm; nghiên cứu điều chỉnh chế độ phụ cấp phù hợp. Đặc biệt, đẩy mạnh xây dựng mô hình "thôn số" giúp truyền tải thông tin, điều hành công việc và hỗ trợ người dân tiếp cận dịch vụ công thuận lợi hơn. Đồng thời, coi trọng công tác dân vận và xây dựng khối đại đoàn kết ở khu dân cư.
Thực tiễn tại xã Lục Nam (Bắc Ninh) cho thấy, sau kết quả bước đầu hình thành các cộng đồng dân cư có quy mô hợp lý, đủ điều kiện tự quản, yêu cầu giải quyết toàn diện các vấn đề về tổ chức bộ máy, nhân sự, thiết chế văn hóa… hết sức cấp bách nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị ở cơ sở.
Thách thức quản trị từ áp lực quy mô mới
Đối với xã Lục Nam, sau khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính và tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp, quy mô quản lý của địa phương có sự thay đổi rất lớn. HĐND xã đã họp, thông qua Nghị quyết về việc sắp xếp tổ chức lại các thôn, giảm từ 55 thôn xuống còn 26 thôn.
Thực tiễn triển khai cho thấy, việc sắp xếp thôn mới chỉ là bước khởi đầu, điều quan trọng hơn là làm thế nào để mô hình mới hoạt động hiệu quả, khi địa phương đang phải đối mặt với nhiều áp lực lớn. Trước hết, vấn đề đáng quan tâm nhất là về tổ chức bộ máy và đội ngũ cán bộ. Sau sắp xếp, quy mô dân số tăng, địa bàn rộng hơn nhưng số người hoạt động không chuyên trách lại giảm theo chủ trương tinh gọn bộ máy. Nhiều Bí thư chi bộ và Trưởng thôn hiện phải quản lý địa bàn lớn gấp hai đến ba lần trước đây, khối lượng công việc tăng lên đáng kể.
Song song đó là thách thức về cơ sở vật chất và thiết chế văn hóa. Nhiều nhà văn hóa cũ không còn là trung tâm sinh hoạt, trong khi nhà văn hóa của thôn mới chưa đáp ứng yêu cầu về quy mô. Phần lớn các công trình được xây dựng từ nhiều năm trước chỉ đủ phục vụ khoảng 100 - 150 người, không đáp ứng các cuộc họp toàn dân của thôn mới; đồng thời, nhiều công trình thiếu khuôn viên, bãi đỗ xe, các hạng mục phụ trợ, ảnh hưởng trực tiếp đến việc tổ chức sinh hoạt cộng đồng và triển khai nhiệm vụ chính trị.
Việc hợp nhất các thôn cũng gặp thách thức lớn trong xây dựng cộng đồng dân cư và đổi mới phương thức hoạt động của hệ thống chính trị ở cơ sở. Sau sắp xếp, nhiều người dân vẫn giữ tâm lý gắn bó với tên gọi và không gian sinh hoạt cũ, thậm chí còn có sự so sánh giữa các khu dân cư, khiến việc xây dựng sự đoàn kết, thống nhất trở thành nhiệm vụ lâu dài...
Hình thành bản sắc chung, củng cố sự đồng thuận xã hội
Để các thôn sau sắp xếp hoạt động hiệu quả, giải pháp đầu tiên là phải xây dựng đội ngũ cán bộ thôn đủ năng lực, uy tín và trách nhiệm. Cần lựa chọn Bí thư chi bộ, Trưởng thôn thực sự tiêu biểu, có khả năng quy tụ nhân dân; đồng thời, tăng cường bồi dưỡng kỹ năng quản trị cộng đồng, kỹ năng số và kỹ năng dân vận. Cùng với đó, nghiên cứu điều chỉnh chế độ phụ cấp phù hợp với quy mô dân số; khối lượng công việc của các thôn sau sắp xếp; phân công nhiệm vụ rõ ràng cho Ban công tác Mặt trận và các đoàn thể để giảm áp lực cho Bí thư chi bộ, Trưởng thôn.
Một giải pháp khác là rà soát, quy hoạch lại hệ thống thiết chế văn hóa theo quy mô mới. Nhà văn hóa trung tâm cần được ưu tiên đầu tư nâng cấp; các nhà văn hóa không còn là trung tâm nên được chuyển đổi thành điểm sinh hoạt cộng đồng, câu lạc bộ văn hóa, thể thao hoặc điểm sinh hoạt của từng cụm dân cư nhằm phát huy hiệu quả tài sản công, tránh tình trạng sử dụng chưa hiệu quả hoặc lãng phí công trình cũ.
Đặc biệt, địa phương đẩy mạnh xây dựng mô hình "thôn số". Việc khai thác hiệu quả cơ sở dữ liệu dân cư, nhóm Zalo cộng đồng, chữ ký số, phần mềm quản lý văn bản và các nền tảng số sẽ giúp truyền tải thông tin, điều hành công việc, giảm giấy tờ, giảm hội họp trực tiếp và hỗ trợ người dân tiếp cận dịch vụ công thuận lợi hơn.
Bên cạnh giải pháp công nghệ, công tác dân vận và xây dựng khối đại đoàn kết ở khu dân cư phải được coi trọng. Cần phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể trong việc tổ chức các hoạt động giao lưu văn hóa, thể thao, Ngày hội Đại đoàn kết, xây dựng hương ước mới, phát động các phong trào thi đua để từng bước xóa bỏ khoảng cách giữa các thôn cũ, hình thành bản sắc chung và củng cố sự đồng thuận xã hội.
Thực tiễn ở xã Lục Nam chứng minh, sắp xếp tổ chức lại thôn là điểm khởi đầu của quá trình đổi mới quản trị ở cơ sở. Thành công của chủ trương lớn này phải được đo bằng chất lượng hoạt động của hệ thống chính trị được nâng lên, hiệu quả phục vụ nhân dân được cải thiện và cộng đồng dân cư ngày càng đoàn kết, phát triển.
