Thành phố Hồ Chí Minh cần tiên phong đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai
Trong chương trình khảo sát tại Thành phố Hồ Chí Minh về việc triển khai các nghị quyết của Đảng, Quốc hội về phát triển giáo dục và đào tạo, các ĐBQH đề nghị thành phố phát huy vai trò tiên phong trong thực hiện chủ trương đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học; đồng thời, tháo gỡ các điểm nghẽn về cơ chế, đội ngũ giáo viên, phát huy nguồn lực xã hội, đẩy mạnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo và xây dựng hệ sinh thái sử dụng tiếng Anh trong và ngoài nhà trường.
ĐBQH hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Văn hóa và Xã hội Phan Thị Thùy Linh:
Phát huy "sứ mệnh kép" của Thành phố Hồ Chí Minh
Thành phố Hồ Chí Minh có vai trò, sứ mệnh đặc biệt trong triển khai chủ trương đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học. Với "sứ mệnh kép": một là, đi đầu trong triển khai và chứng minh hiệu quả của chủ trương; hai là, trở thành "phòng thí nghiệm chính sách" của cả nước, tổng kết những mô hình hiệu quả để nhân rộng, đồng thời nhận diện những khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện làm cơ sở hoàn thiện chính sách và tháo gỡ các điểm nghẽn chung.
Một trong những thách thức lớn nhất hiện nay là đội ngũ giáo viên. Cần phân biệt giáo viên dạy tiếng Anh với giáo viên giảng dạy các môn học bằng tiếng Anh. Hiện cả nước thiếu khoảng 2.200 giáo viên tiếng Anh nhưng thiếu tới hơn 200.000 giáo viên có khả năng giảng dạy các môn học khác bằng tiếng Anh. Thành phố Hồ Chí Minh cũng không nằm ngoài thực trạng này.
Trong khi đầu tư cơ sở vật chất có thể thực hiện trong thời gian tương đối ngắn, việc xây dựng đội ngũ giáo viên đủ năng lực và hình thành môi trường sử dụng tiếng Anh trong nhà trường đòi hỏi nhiều năm. Vì vậy, Thành phố Hồ Chí Minh cần phát huy vai trò của các trường đại học, nhất là các cơ sở đào tạo chất lượng cao, trong đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ giáo viên.
Bên cạnh đó, ứng dụng trí tuệ nhân tạo là xu thế tất yếu. Thành phố Hồ Chí Minh cần đi đầu trong ứng dụng AI để từng bước bù đắp tình trạng thiếu giáo viên; đồng thời, mở rộng cơ hội tiếp cận chương trình học bằng tiếng Anh chất lượng cao cho học sinh, nhất là học sinh có hoàn cảnh khó khăn.
ĐBQH hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Văn hóa và Xã hội Đỗ Chí Nghĩa:
Xây dựng hệ sinh thái sử dụng tiếng Anh trong và ngoài nhà trường
Qua khảo sát thực tế, nhiều địa phương đã có những cách làm hay nhằm mở rộng môi trường sử dụng tiếng Anh cho học sinh thông qua các hoạt động trải nghiệm gắn với điều kiện thực tiễn. Từ thực tiễn đó, đề nghị Thành phố Hồ Chí Minh làm rõ giải pháp tạo thêm nhiều không gian sử dụng tiếng Anh cho học sinh trong bối cảnh thời lượng chương trình giáo dục phổ thông đã được quy định chặt chẽ, không thể kéo dài thời gian học nhưng vẫn phải bảo đảm yêu cầu về kiến thức, kỹ năng của các môn học khác. Với lợi thế về du lịch, đối ngoại, văn hóa và dịch vụ, TP. Hồ Chí Minh có nhiều điều kiện để xây dựng môi trường học tập, giao tiếp bằng tiếng Anh ngay trong đời sống hằng ngày, thay vì chỉ giới hạn trong phạm vi nhà trường.
Đồng thời, cần phát huy mạnh mẽ vai trò của gia đình và các tổ chức xã hội. Nếu tiếng Anh chỉ hiện diện trong nhà trường mà không tiếp tục được sử dụng trong gia đình và cộng đồng thì hiệu quả sẽ rất hạn chế. Trong khi đó, ngoài nguồn đầu tư của Nhà nước, phần lớn chi phí học ngoại ngữ của học sinh vẫn do các gia đình đảm nhận. Vì vậy, thành phố cần có cơ chế khuyến khích gia đình, doanh nghiệp và các tổ chức xã hội cùng tham gia xây dựng môi trường sử dụng tiếng Anh cho học sinh. Mục tiêu không chỉ dừng lại ở việc trang bị kiến thức ngoại ngữ mà còn phải hình thành cho học sinh sự tự tin, chủ động và năng lực hội nhập. Tiếng Anh cần trở thành công cụ để học tập, giao tiếp và phát triển bản thân, thay vì chỉ là một môn học.
Thành phố Hồ Chí Minh cũng cần phát huy những lợi thế sẵn có như Đường sách và văn hóa đọc, lồng ghép tiếng Anh vào các hoạt động đọc sách, giao lưu, trải nghiệm và sinh hoạt cộng đồng để tạo thêm cơ hội sử dụng ngôn ngữ một cách tự nhiên, bền vững. Điều quan trọng là phải khơi dậy và huy động các nguồn lực xã hội, phát huy vai trò của gia đình, cộng đồng, doanh nghiệp và các thiết chế văn hóa để hình thành hệ sinh thái học tập và sử dụng tiếng Anh.
ĐBQH hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Thanh Cầm:
Tháo gỡ các điểm nghẽn về cơ chế, nhân lực
Qua khảo sát, làm việc thực tế tại các địa phương, đề nghị thành phố Hồ Chí Minh làm rõ cách thức phát huy hiệu quả vai trò chỉ đạo, điều hành trong triển khai chủ trương đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học. Từ thực tiễn nhiều địa phương đã có những cách làm sáng tạo, đề nghị thành phố cho biết các giải pháp phát huy vai trò điều phối, tăng cường liên kết giữa các cơ sở giáo dục, huy động hiệu quả các nguồn lực xã hội và sự tham gia của cả hệ thống chính trị, gia đình để triển khai hiệu quả chủ trương.
Thành phố Hồ Chí Minh đã thành lập Tổ công tác đầu tư cho ngành Giáo dục, song hiện tổ công tác hiện chủ yếu tập trung tháo gỡ các vướng mắc về đầu tư xây dựng, trong khi cơ sở vật chất mới chỉ là "phần cứng". Những vấn đề thuộc "phần mềm" như đội ngũ giáo viên, cơ chế quản lý, hệ thống quản trị và phương thức tổ chức thực hiện cũng đang đặt ra nhiều khó khăn, vướng mắc. Đề nghị thành phố Hồ Chí Minh cho biết đã có hoặc dự kiến xây dựng những cơ chế tương tự để tháo gỡ các điểm nghẽn này, bảo đảm triển khai chủ trương đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học theo đúng lộ trình. Đồng thời, thông tin thêm về các chính sách phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, nhất là giải pháp khuyến khích học sinh, sinh viên theo học các ngành STEM và hỗ trợ học sinh, sinh viên nữ tham gia nhiều hơn vào lĩnh vực này, từng bước thu hẹp khoảng cách giới.
