Thanh Hóa: Lấy hiệu quả chính sách và sự hài lòng của cử tri làm thước đo hoạt động HĐND

Đổi mới theo hướng thực chất, hiệu quả

Ngày 22/10/2026, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Thanh Hóa ban hành Nghị quyết số 09-NQ/TU về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với việc đổi mới, nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của HĐND các cấp tỉnh Thanh Hóa, nhiệm kỳ 2026 - 2031.

Đây là bước cụ thể hóa chủ trương tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động của cơ quan dân cử địa phương trong bối cảnh vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và chuyển đổi số. Nghị quyết đặt ra yêu cầu đổi mới toàn diện từ phương thức lãnh đạo, tổ chức bộ máy, chất lượng đại biểu đến hoạt động quyết định, giám sát, chất vấn, giải trình và công tác dân nguyện.

Đánh giá thực tiễn thời gian qua, Ban Thường vụ Tỉnh ủy ghi nhận hoạt động của HĐND các cấp trong tỉnh đã có nhiều chuyển biến tích cực. Chất lượng kỳ họp, hoạt động quyết định các vấn đề quan trọng của địa phương, giám sát, chất vấn, giải trình, tiếp xúc cử tri và tiếp công dân từng bước được đổi mới theo hướng dân chủ, thực chất, hiệu quả. Nhiều cơ chế, chính sách được ban hành kịp thời, góp phần tháo gỡ khó khăn, huy động nguồn lực cho phát triển kinh tế - xã hội.

Tuy nhiên, chất lượng, hiệu quả hoạt động của HĐND các cấp vẫn chưa đồng đều. Việc đánh giá tác động trước khi ban hành và theo dõi hiệu quả chính sách sau ban hành chưa được quan tâm đúng mức; giám sát, chất vấn ở một số nơi còn hình thức; việc thực hiện kết luận, kiến nghị sau giám sát còn chậm. Vai trò của đại biểu, Tổ đại biểu giữa hai kỳ họp có nơi chưa rõ nét; một số kiến nghị của cử tri, đơn thư của công dân giải quyết kéo dài. Chuyển đổi số trong hoạt động HĐND còn hạn chế, thiếu đồng bộ.

Từ thực tiễn đó, Nghị quyết xác định tăng cường sự lãnh đạo của cấp ủy đảng đối với hoạt động HĐND là nhiệm vụ chính trị quan trọng, thường xuyên. Việc lãnh đạo phải bảo đảm toàn diện nhưng không bao biện, làm thay hoặc buông lỏng; đồng thời phát huy tính chủ động, sáng tạo và trách nhiệm của HĐND, Thường trực HĐND, các Ban và đại biểu HĐND theo quy định của pháp luật.

Một trong những định hướng đáng chú ý là đổi mới hoạt động HĐND theo hướng nâng cao năng lực kiến tạo thể chế, quyết định chính sách dựa trên thực tiễn và dữ liệu, giám sát theo kết quả thực thi, gắn với phân cấp, phân quyền và kiểm soát quyền lực. Người dân, doanh nghiệp được xác định là trung tâm phục vụ; hiệu quả chính sách, kết quả giải quyết kiến nghị và sự hài lòng của cử tri là thước đo chất lượng hoạt động của cơ quan dân cử.

Để hiện thực hóa định hướng này, Nghị quyết đề ra những chỉ tiêu cụ thể, có thể theo dõi và đánh giá. Đến năm 2031, Thanh Hóa phấn đấu từ 70% trở lên kiến nghị cử tri đủ điều kiện, thuộc thẩm quyền được giải quyết dứt điểm; những nội dung chưa giải quyết phải xác định rõ nguyên nhân, trách nhiệm và lộ trình.

Đồng thời, phấn đấu trên 90% đơn thư do Thường trực HĐND chuyển đã đến hạn được giải quyết dứt điểm, không để kéo dài hoặc chuyển đơn nhiều lần. Đối với hoạt động giám sát, mục tiêu đặt ra là 100% kết luận, kiến nghị sau giám sát, chất vấn, giải trình được theo dõi, đôn đốc đến khi có kết quả; từ 85% trở lên nội dung đến hạn được thực hiện đạt kết quả.

Đặc biệt, đến năm 2031, phấn đấu từ 80% trở lên dự thảo nghị quyết về cơ chế, chính sách của HĐND tỉnh được khảo sát thực tiễn, tham vấn chuyên gia hoặc lấy ý kiến trực tiếp đối tượng chịu tác động; đồng thời thực hiện đầy đủ việc đánh giá tác động đối với những trường hợp pháp luật quy định bắt buộc.

Đây là những mục tiêu gắn trực tiếp hoạt động của HĐND với kết quả giải quyết các vấn đề thực tiễn, thay vì chỉ đánh giá thông qua số lượng kỳ họp, nghị quyết được thông qua hay số cuộc giám sát đã tổ chức.

Cùng với đó, Nghị quyết yêu cầu đổi mới mạnh mẽ hoạt động giám sát, tập trung vào các vấn đề trọng tâm, những “điểm nghẽn” trong phát triển kinh tế - xã hội, nhất là đất đai, tài nguyên, tài sản công, đầu tư công, giải phóng mặt bằng, dự án chậm tiến độ, an sinh xã hội, cải cách hành chính và phân cấp, phân quyền.

Các kết luận, kiến nghị giám sát phải cụ thể, khả thi, xác định rõ trách nhiệm, thẩm quyền và thời hạn thực hiện. Đáng chú ý, kết quả thực hiện kết luận giám sát được xác định là một trong những căn cứ đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của cơ quan, đơn vị, người đứng đầu và xếp loại tổ chức đảng.

Đối với hoạt động chất vấn, Nghị quyết yêu cầu tập trung vào những vấn đề bức xúc, được cử tri quan tâm. Người bị chất vấn phải trả lời trực tiếp, làm rõ trách nhiệm, giải pháp, thời hạn thực hiện; kết quả thực hiện cam kết sau chất vấn phải được theo dõi và báo cáo tại kỳ họp tiếp theo.

Cách tiếp cận này hướng tới khắc phục tình trạng giám sát dừng ở kiến nghị, chất vấn dừng ở trả lời, qua đó nâng cao trách nhiệm giải trình và hiệu lực thực thi các quyết định của cơ quan dân cử.

Xây dựng “HĐND số Thanh Hóa”, nâng cao năng lực đại biểu và hiệu quả hoạt động cấp xã

Cùng với đổi mới hoạt động quyết định và giám sát, Nghị quyết số 09-NQ/TU xác định công tác cán bộ là khâu then chốt, chuyển đổi số là động lực thúc đẩy đổi mới phương thức hoạt động của HĐND các cấp.

Theo đó, Thanh Hóa đặt mục tiêu xây dựng HĐND hoạt động dân chủ, thực chất, chuyên nghiệp, hiện đại; phát huy đầy đủ vai trò cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương, đại diện cho ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của Nhân dân. Tỉnh phấn đấu đưa HĐND tỉnh vào nhóm dẫn đầu cả nước về đổi mới hoạt động của cơ quan dân cử.

Một điểm mới đáng chú ý là việc xây dựng Bộ chỉ số tự đánh giá chất lượng hoạt động của HĐND tỉnh và HĐND cấp xã. Theo lộ trình, năm 2026 hoàn thành xây dựng Bộ chỉ số; từ năm 2027, HĐND tỉnh và HĐND cấp xã thực hiện tự đánh giá chất lượng hoạt động hằng năm.

Bộ chỉ số phải có phương pháp đánh giá và minh chứng cụ thể, phù hợp với đặc điểm hoạt động của HĐND từng cấp. Kết quả tự đánh giá được tổng hợp, công khai và là một trong những căn cứ để cơ quan có thẩm quyền xem xét đánh giá cán bộ, thi đua, khen thưởng.

Việc xây dựng Bộ chỉ số được kỳ vọng tạo cơ sở để lượng hóa kết quả hoạt động của cơ quan dân cử, nhận diện những hạn chế cần khắc phục và thúc đẩy đổi mới thường xuyên, liên tục.

Về chuyển đổi số, Nghị quyết xác định xây dựng Hệ thống “HĐND số Thanh Hóa” thống nhất từ tỉnh đến xã, gắn với chuẩn hóa quy trình kỳ họp, thẩm tra, giám sát, dân nguyện và báo cáo. Hệ thống được định hướng quản lý hồ sơ, theo dõi kết luận giám sát, kiến nghị cử tri trên môi trường số, kế thừa hạ tầng và kết nối cơ sở dữ liệu dùng chung của tỉnh.

Lộ trình được xác định rõ: năm 2027 vận hành Hệ thống “HĐND số Thanh Hóa” tại HĐND tỉnh; năm 2028 triển khai công cụ dùng chung đến 100% HĐND cấp xã; năm 2029 thực hiện kết nối, khai thác dữ liệu dùng chung theo phân quyền.

Nghị quyết cũng đặt ra yêu cầu ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để hỗ trợ tra cứu, tổng hợp, phân tích thông tin, nhưng không thay thế quyết định thuộc thẩm quyền của con người. Việc chuyển đổi số phải bảo đảm an toàn thông tin, bảo vệ bí mật nhà nước, dữ liệu cá nhân, đồng thời tránh đầu tư trùng lặp và phát sinh thêm thủ tục, báo cáo hình thức.

Đối với hoạt động của HĐND cấp xã, Nghị quyết đặc biệt chú trọng nâng cao năng lực đội ngũ và bảo đảm điều kiện thực hiện nhiệm vụ trong mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Theo đó, trong giai đoạn 2026 - 2027, tỉnh hoàn thành bồi dưỡng kỹ năng hoạt động của đại biểu HĐND các cấp; hằng năm, 100% đại biểu được cập nhật kiến thức pháp luật và kỹ năng chuyên sâu về thẩm tra, giám sát, chất vấn, tiếp xúc cử tri, phân tích chính sách và kỹ năng số. Từ năm 2027, 100% xã, phường có công chức được phân công chuyên trách hoặc chủ yếu tham mưu, phục vụ HĐND trong biên chế được giao.

Cũng trong năm 2027, Thanh Hóa đặt mục tiêu hoàn thành rà soát toàn diện nhiệm vụ, quyền hạn của HĐND tỉnh và xem xét, quyết định phân cấp cho HĐND cấp xã đối với những nội dung phù hợp. Việc phân cấp phải rõ thẩm quyền, trách nhiệm, gắn với nguồn lực, năng lực thực hiện và cơ chế kiểm tra, giám sát.

Nghị quyết đồng thời yêu cầu nâng cao chất lượng kỳ họp, giảm thời gian trình bày, tăng thảo luận, tranh luận, chất vấn và thực hiện kỳ họp không giấy. Hồ sơ trình HĐND phải làm rõ sự cần thiết, căn cứ pháp lý, đối tượng chịu tác động, nguồn lực và tính khả thi; các Ban của HĐND phải nâng cao chất lượng thẩm tra, thể hiện rõ chính kiến.

Bên cạnh hình thức tiếp xúc truyền thống, tỉnh định hướng tăng cường tiếp xúc cử tri theo chuyên đề, lĩnh vực, nhóm đối tượng và địa bàn có nhiều vấn đề bức xúc; kết hợp tiếp xúc trực tiếp với trực tuyến, mở rộng kênh tiếp nhận ý kiến trên môi trường số. Đáng chú ý, Nghị quyết yêu cầu việc giải quyết kiến nghị cử tri không dừng lại ở trả lời mà phải theo dõi, đôn đốc đến khi được giải quyết dứt điểm; công khai kết quả và lộ trình thực hiện, khắc phục tình trạng trả lời chung chung, né tránh hoặc chuyển đơn nhiều lần.

Để tổ chức thực hiện, Ban Thường vụ Tỉnh ủy giao Đảng ủy HĐND tỉnh lãnh đạo, chỉ đạo cụ thể hóa Nghị quyết thành các mục tiêu, nhiệm vụ, kế hoạch và cơ chế, chính sách cụ thể. Ngay trong quý IV/2026 phải ban hành Kế hoạch thực hiện Nghị quyết toàn nhiệm kỳ; Bộ chỉ số, phương pháp, kế hoạch và hướng dẫn tự đánh giá kết quả hoạt động áp dụng thống nhất cho HĐND tỉnh và HĐND cấp xã.

Các cấp ủy đảng, cơ quan, đơn vị liên quan được phân công trách nhiệm trong kiện toàn tổ chức, cán bộ, bảo đảm nguồn lực, tăng cường phối hợp, kiểm tra, giám sát và nâng cao chất lượng thực thi.

Với những mục tiêu, chỉ tiêu và lộ trình cụ thể, Nghị quyết số 09-NQ/TU thể hiện quyết tâm của Ban Thường vụ Tỉnh ủy Thanh Hóa trong tạo chuyển biến về chất lượng hoạt động của HĐND các cấp. Trong đó, yêu cầu xuyên suốt là nâng cao hiệu quả quyết định chính sách, tăng cường giám sát đến cùng, giải quyết thực chất kiến nghị của cử tri và phát huy vai trò của cơ quan dân cử trong vận hành chính quyền địa phương 2 cấp.