Thẩm tra sơ bộ dự án Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi)
Sáng 16/7, tại Nhà Quốc hội, Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp tổ chức Phiên họp thẩm tra sơ bộ dự án Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi). Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Nguyễn Thị Thủy chủ trì Phiên họp.
Tham dự có: Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp; Phó Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân tối cao (VKSNDTC) Nguyễn Duy Giảng; đại diện Thường trực Hội đồng Dân tộc và các Ủy ban của Quốc hội; đại diện lãnh đạo các cơ quan liên quan.
Trình bày Tờ trình tóm tắt về dự án Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi), Phó Viện trưởng VKSNDTC Nguyễn Duy Giảng nhấn mạnh, dự án Bộ luật xây dựng với tinh thần thận trọng, dân chủ, khách quan.
Dự thảo Bộ luật có 499 điều, được bố cục thành 9 phần, 36 chương. So với Bộ luật Tố tụng hình sự hiện hành, dự thảo tăng 7 điều. Trong đó, bổ sung 12 điều mới, sửa đổi, bổ sung 79 điều, giữ nguyên nội dung 408 điều và bãi bỏ 5 điều.
Phó Viện trưởng VKSNDTC cho biết, dự thảo Bộ luật bổ sung thủ tục rút gọn đối với các vụ án có bị can, bị cáo tự nguyện nhận tội, chấp nhận hình phạt để hưởng khoan hồng.
Đồng thời, hoàn thiện thủ tục xét xử phúc thẩm rút gọn, thể chế hóa chủ trương của Đảng về cải cách tư pháp, phân hóa xử lý tội phạm và khuyến khích người phạm tội thành khẩn khắc phục hậu quả. Rút ngắn thời gian giải quyết vụ án, giảm chi phí tố tụng nhưng vẫn bảo đảm quyền con người và yêu cầu đấu tranh phòng chống tội phạm.
Dự thảo Bộ luật cũng bổ sung thủ tục tố tụng trong trường hợp người bị buộc tội được tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự nhằm bảo đảm đồng bộ với dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi), tạo cơ chế khuyến khích người phạm tội chủ động khắc phục hậu quả, nâng cao hiệu quả thu hồi tài sản, giảm chi phí và nguồn lực tố tụng...
Tại phiên họp, Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp tán thành sự cần thiết ban hành Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi). Các ý kiến cho rằng, nội dung của dự thảo Bộ luật đã thể chế hóa chủ trương, đường lối của Đảng về xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa; cải cách tư pháp; bảo vệ quyền con người, quyền công dân; kiểm soát quyền lực trong hoạt động điều tra, truy tố, xét xử, thi hành án.
Các ý kiến trong Thường trực Ủy ban cũng nhận thấy, dự thảo Bộ luật cùng với việc tiếp tục kế thừa các quy định phù hợp của Bộ luật hiện hành, đã sửa đổi nhiều nội dung liên quan đến thủ tục rút gọn (gồm 12 điều, từ Điều 442 đến Điều 453).
Cụ thể, dự thảo bổ sung các nguyên tắc áp dụng thủ tục rút gọn. Đối với thủ tục rút gọn thông thường thì mở rộng điều kiện áp dụng đối với người đầu thú và loại tội nghiêm trọng, bỏ điều kiện người phạm tội có nơi cư trú, lý lịch rõ ràng. Bổ sung thủ tục rút gọn đối với trường hợp bị can, bị cáo tự nguyện nhận tội, chấp nhận hình phạt, biện pháp tư pháp, bồi thường thiệt hại, khắc phục hậu quả để được hưởng khoan hồng.
Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cơ bản tán thành việc mở rộng các trường hợp áp dụng thủ tục rút gọn theo thủ tục thông thường nhằm đẩy nhanh tiến độ giải quyết vụ án đối với các trường hợp sự việc phạm tội đơn giản, chứng cứ rõ ràng, tội phạm được thực hiện là tội phạm ít nghiêm trọng, nghiêm trọng.
Đồng thời, đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục rà soát, cân nhắc điều chỉnh một số điều kiện được áp dụng thủ tục rút gọn để phù hợp với sự phát triển của kinh tế - xã hội, khoa học công nghệ hiện nay, nhằm mở rộng phạm vi các vụ án được áp dụng thủ tục rút gọn.
Bên cạnh đó, Thường trực Ủy ban đề nghị cân nhắc việc sửa đổi, bổ sung các nguyên tắc về: suy đoán vô tội; hoạt động tố tụng điện tử; thủ tục đối với trường hợp người phạm tội tự nguyện nhận tội, chấp nhận hình phạt.
