Thái Nguyên: Ứng dụng công nghệ số giữ màu xanh cho rừng

Hiện đại hóa quản lý, bảo vệ rừng

Sau sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh, Thái Nguyên là một trong những địa phương có tỷ lệ che phủ rừng cao của cả nước, đạt trên 62%. Toàn tỉnh hiện có hơn 557.500ha rừng tự nhiên và trên 223.900ha rừng trồng. Kinh tế rừng được coi là nguồn sinh kế quan trọng, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân.

Ứng dụng công nghệ đã từng bước thay đổi phương thức quản lý truyền thống. Các dữ liệu của ngành được đồng bộ lên hệ thống, giúp công tác theo dõi diễn biến rừng trở nên khoa học, minh bạch và hiệu quả hơn, đặc biệt là rút ngắn thời gian trong chữa cháy rừng.

Thời điểm tháng 6 - 7 là giai đoạn cao điểm nắng nóng kéo dài, làm gia tăng nguy cơ cháy rừng trên địa bàn tỉnh. Các hạt kiểm lâm đã phối hợp với chính quyền địa phương hướng dẫn người dân, chủ rừng ký cam kết bảo vệ rừng, xây dựng và triển khai phương án PCCC rừng phù hợp với điều kiện thực tế của từng địa bàn.

Hạt Kiểm lâm số 10 hiện quản lý 46.518ha rừng tại các xã Chợ Mới, Thanh Thịnh, Yên Bình, Tân Kỳ và Thanh Mai. Trong đó có 29.148ha rừng tự nhiên, còn lại là rừng sản xuất và rừng phòng hộ. Địa bàn rộng, địa hình phức tạp, trong khi lực lượng Kiểm lâm còn mỏng khiến công tác quản lý, bảo vệ rừng và PCCC rừng gặp không ít khó khăn.

Xác định rõ nguy cơ trong mùa khô, lực lượng Kiểm lâm đã xây dựng kế hoạch cao điểm tuần tra, kiểm soát tại các khu vực rừng tự nhiên, rừng đặc dụng, rừng phòng hộ; tăng cường nắm tình hình tại cơ sở; xử lý nghiêm các hành vi phá rừng, khai thác, mua bán, vận chuyển lâm sản trái phép.

Theo ngành Kiểm lâm, nhận thức của người dân về bảo vệ rừng đã có chuyển biến tích cực. Tuy nhiên, vào thời điểm xử lý thực bì, nếu thiếu giám sát chặt chẽ và hướng dẫn kỹ thuật an toàn, nguy cơ cháy rừng vẫn hiện hữu. Do đó, các địa phương tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, hướng dẫn quy trình xử lý thực bì an toàn, rà soát khu vực có nguy cơ cao để chủ động phương án phòng ngừa.

Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm số 10, Chi cục Kiểm lâm tỉnh Thái Nguyên Hoàng Văn Trường, cho biết: Ngoài việc tăng cường ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số trong công tác PCCCR, chúng tôi xác định phải bám sát địa bàn, dựa vào chính quyền và người dân. Công tác tuyên truyền, hướng dẫn người dân thực hiện đúng các quy định trong lĩnh vực lâm nghiệp, nhất là phòng cháy, chữa cháy rừng trong mùa khô luôn được đặt lên hàng đầu”

UBND tỉnh Thái Nguyên cũng ban hành văn bản chỉ đạo các ngành, địa phương tuyệt đối không chủ quan, lơ là, mất cảnh giác, nhất là trong thời kỳ cao điểm về nắng, nóng; tăng cường công tác kiểm tra, giám sát về phòng cháy, chữa cháy rừng từ sớm, từ xa, ngay từ cơ sở; thường xuyên theo dõi thông tin về dự báo, cảnh báo nguy cơ nắng nóng, nguy cơ cháy rừng và phát hiện sớm cháy rừng; bố trí lực lượng, phương tiện, vật tư, kinh phí phục vụ công tác phòng cháy, chữa cháy rừng; Phân công lực lượng ứng trực 24/24 giờ trong suốt mùa khô; Tăng cường tuyên truyền, giáo dục nâng cao ý thức, trách nhiệm của người dân trong công tác phòng cháy, chữa cháy rừng..

Với đặc thù diện tích tự nhiên rộng, địa hình phức tạp, tỷ lệ che phủ rừng lớn, công tác PCCCR trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên luôn gặp nhiều khó khăn. Do đó, việc đẩy mạnh đưa công nghệ, ứng dụng chuyển đổi số vào quản lý, bảo vệ và PCCCR luôn được lực lượng kiểm lâm tỉnh Thái Nguyên chú trọng thực hiện.

Những năm qua, Chi cục Kiểm lâm tỉnh Thái Nguyên đã đưa vào khai thác, vận hành, sử dụng có hiệu quả các phần mềm như theo dõi diễn biến tài nguyên rừng được thực hiện trên phần mềm FRMS của Bộ Nông nghiệp và Môi trường; phần mềm quản lý cơ sở nuôi động vật hoang dã (CWFM); phần mềm cơ sở dữ liệu mùa vụ trồng rừng; hệ thống thông tin địa lý và ảnh viễn thám để phát hiện sớm và cảnh báo cháy rừng từ ảnh vệ tinh; phần mềm giám sát và phát hiện sớm mất rừng, suy thoái rừng; ứng dụng công nghệ số, công nghệ viễn thám để quản lý dữ liệu về rừng, theo dõi diễn biến tài nguyên rừng…góp phần nâng cao hiệu quả bảo vệ rừng, đặc biệt tại các xã vùng cao, vùng đặc biệt khó khăn.

Nâng cao trách nhiệm của chủ rừng và địa phương

Xã Sảng Mộc là một xã vùng cao có tổng diện tích tự nhiên hơn 9.000ha, trong đó diện tích đất lâm nghiệp chiếm khoảng 90%, là nơi sinh sống của đa số đồng bào dân tộc thiểu số nên những năm qua, xã luôn xác định phát triển kinh tế chủ yếu là nông lâm nghiệp.

Phó Chủ tịch UBND xã Sảng Mộc Hà Văn Dẫn, cho biết: UBND xã đã phối hợp rất tích cực với các lực lượng, đặc biệt là Hạt kiểm lâm số 14, lực lượng công an, quân sự, tổ chức các hội nghị ký kết quy chế phối hợp với công tác quản lý, bảo vệ rừng, phòng cháy chữa cháy rừng.

Quyền Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm số 14 tỉnh Thái Nguyên Phan Quốc Thụ thông tin: Ngoài việc tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn đến từng thôn bản, Hạt kiểm lâm số 14 đã tăng cường ứng dụng chuyển đổi số. Nếu như trước đây, để cập nhật diễn biến rừng, phải sử dụng GPS cầm tay và bản đồ giấy, thì hiện nay, thông qua phần mềm FRMS, từ nền bản đồ số hiện trạng rừng của năm liền trước, xuất từ phần mềm FRMS, cán bộ Kiểm lâm sử dụng phần mềm MapInfo, Global mapper chuyển thành dạng bản đồ file ảnh có gắn tọa độ để mở trên điện thoại thông minh, giúp xem trực tiếp từng lô rừng trên điện thoại. Với địa bàn được giao quản lý 35.981,08 ha rừng, trong đó rừng đặc dụng 14.575,56 ha, rừng phòng hộ 9.264,57 ha, rừng sản xuất 8.908,15 ha và đất khác 3.232,80 ha, nhờ đẩy mạnh chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ đã mang lại những chuyển biến tích cực, góp phần nâng cao hiệu quả công tác quản lý, bảo vệ và phát triển rừng.

Cùng đó, công tác cập nhật thông tin cảnh báo nguy cơ cháy rừng, các điểm cháy trên phần mềm của Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm được tiến hành thường xuyên. Từ đầu năm đến nay, Chi cục Kiểm lâm tỉnh Thái Nguyên đã chỉ đạo các Hạt Kiểm lâm kiểm tra, xác minh gần 100 điểm cháy từ phần mềm cảnh báo cháy rừng, kịp thời tham mưu lãnh đạo Chi cục Kiểm lâm xử lý theo đúng quy định khi có tình huống xảy ra; Tăng cường phối hợp với chính quyền địa phương hướng dẫn, kiểm tra, giám sát chặt chẽ các hộ dân đốt dọn thực bì chuẩn bị trồng rừng năm 2026, tổ chức kiểm tra các vùng trọng điểm có nguy cơ xảy ra cháy rừng nhằm ngăn chặn kịp thời nguy cơ cháy rừng có thể xảy ra. Nhờ thực hiện đồng bộ các giải pháp, từ đầu năm đến nay trên địa bàn tỉnh không xảy ra cháy rừng, giảm 10 vụ so với cùng kỳ năm 2025.

Có thể thấy, Chuyển đổi số trong lĩnh vực lâm nghiệp là xu thế tất yếu nhằm nâng cao hiệu quả công tác quản lý, bảo vệ rừng, giải quyết vấn đề hạn chế về nguồn nhân lực. Chuyển đổi số còn góp phần giúp lực lượng Kiểm lâm quản lý, nắm bắt được thông tin, thu thập số liệu tin cậy, kịp thời, chính xác, để kịp thời tham mưu cho UBND tỉnh trong lĩnh vực quản lý, bảo vệ và phát triển rừng.