Tập trung giám sát những “điểm nghẽn của điểm nghẽn” trong phát triển

Tăng cường sự tham gia của chuyên gia, nhà khoa học, người làm công tác thực tiễn

Theo Nghị quyết số 22/2026/QH16 về Chương trình giám sát của Quốc hội năm 2027, Quốc hội quyết nghị: “Việc thực hiện chính sách, pháp luật về quản lý, sử dụng tài sản công là trụ sở làm việc sau khi thực hiện chủ trương sắp xếp tổ chức bộ máy và đơn vị hành chính” là chuyên đề được lựa chọn giám sát tối cao và báo cáo Quốc hội tại Kỳ họp thứ Tư.

Quốc hội cũng giao UBTVQH tổ chức giám sát chuyên đề “Việc thực hiện chính sách, pháp luật về bảo hiểm xã hội giai đoạn 2021 - 2026”.

Với chuyên đề giám sát tối cao trong năm 2027, Quốc hội sẽ tập trung đánh giá thực trạng quản lý và sử dụng để xác định tổng thể về tài sản là trụ sở làm việc sau khi thực hiện chủ trương sắp xếp tổ chức bộ máy và đơn vị hành chính, trong đó xác định nhu cầu và thực hiện sắp xếp, bố trí, xử lý trụ sở, cơ sở vật chất, bảo đảm điều kiện làm việc của các cơ quan, tổ chức, đơn vị thuộc phạm vi quản lý theo mô hình tổ chức bộ máy mới, từ đó, phòng chống lãng phí và tránh thất thoát tài sản nhà nước.

Thông qua giám sát sẽ rút ra bài học kinh nghiệm để nâng cao hiệu quả việc thực hiện chính sách, pháp luật về quản lý, sử dụng tài sản công là trụ sở làm việc sau khi thực hiện chủ trương sắp xếp tổ chức bộ máy và đơn vị hành chính; kiến nghị, đề xuất giải pháp hoàn thiện cơ chế, chính sách, pháp luật và nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng tài sản công là trụ sở làm việc, các quy định khác của pháp luật có liên quan nhằm nâng cao hơn nữa hiệu quả tổ chức thực hiện và xử lý trách nhiệm (nếu có) đối với cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan.

Đối với “Việc thực hiện chính sách, pháp luật về bảo hiểm xã hội giai đoạn 2021 - 2026”, đây là nội dung có liên quan trực tiếp đến quyền lợi của người lao động, chuyên đề giám sát sẽ tập trung đánh giá kết quả thực hiện, phát hiện hạn chế, vướng mắc trong các quy định và tổ chức thực hiện, đề xuất giải pháp hoàn thiện chính sách, pháp luật, nâng cao hiệu quả thực thi.

Trong Nghị quyết, Quốc hội yêu cầu tăng cường sự tham gia của các chuyên gia, nhà khoa học, người làm công tác thực tiễn vào hoạt động giám sát, tổ chức các hội nghị, hội thảo lấy ý kiến phản biện để nâng cao chất lượng giám sát.

Trong bối cảnh Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và HĐND mới được sửa đổi toàn diện, việc triển khai ngay, hiệu quả các quy định mới của luật, văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành cũng được Quốc hội nhấn mạnh và đề nghị phải tiếp tục đổi mới, phát huy tinh thần chủ động trong hoạt động giám sát.

Đẩy mạnh chuyển đổi số trong hoạt động giám sát của Quốc hội và HĐND

Đối với công tác tổ chức thực hiện, Nghị quyết nêu rõ, Quốc hội giao UBTVQH chỉ đạo việc triển khai ứng dụng công nghệ số và đẩy mạnh chuyển đổi số trong hoạt động giám sát của Quốc hội và HĐND, bảo đảm sự liên thông, chia sẻ dữ liệu giám sát giữa các chủ thể giám sát, cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan; có cơ chế thuận lợi để các chủ thể giám sát tiếp cận thông tin, tài liệu hỗ trợ cho hoạt động giám sát.

Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội triển khai có hiệu quả Nghị quyết số 115/2025/UBTVQH15 ngày 24/12/2025 của UBTVQH; tiếp tục đổi mới phương thức, nâng cao hơn nữa hiệu lực, hiệu quả hoạt động giám sát văn bản quy phạm pháp luật thuộc lĩnh vực phụ trách; chú trọng giám sát ngay từ khi bắt đầu hình thành chính sách đến khi ban hành chính sách và quá trình đưa chính sách vào cuộc sống; kết hợp, lồng ghép hoạt động giám sát văn bản quy phạm pháp luật với các hoạt động giám sát khác như: giám sát chuyên đề, tổ chức hoạt động giải trình, giám sát việc giải quyết khiếu nại, tố cáo... để bảo đảm hoạt động giám sát đồng bộ, toàn diện. Chú trọng việc giám sát trách nhiệm tuân thủ việc tổ chức lấy ý kiến trong quá trình xây dựng dự án luật, nghị quyết của Quốc hội, pháp lệnh, nghị quyết của UBTVQH.

Nghị quyết cũng giao Thường trực Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội căn cứ vào chức năng, nhiệm vụ và tình hình thực hiện, chủ động lựa chọn hình thức giám sát phù hợp như tổ chức đoàn giám sát để tiến hành giám sát chuyên đề; tổ chức hoạt động giải trình, thẩm tra báo cáo, kết hợp với các hoạt động khảo sát… để tổ chức giám sát ngay trong năm 2026 đối với một số nội dung và báo cáo UBTVQH về kết quả giám sát trong năm 2027.

Trong đó, Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội căn cứ chức năng, nhiệm vụ của mình, giám sát "Việc thực hiện cải cách thủ tục hành chính trên các lĩnh vực". Ủy ban Dân nguyện và Giám sát có trách nhiệm tổng hợp kết quả giám sát, báo cáo UBTVQH.

Hội đồng Dân tộc chủ trì phối hợp với các Ủy ban của Quốc hội giám sát "Việc triên khai thực hiện Nghị quyết số 257/2025/QH15 ngày 11/12/2025 của Quốc hội phê duyệt chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vũng và phát triển KT-XH vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026 - 2035".

Ủy ban Pháp luật và Tư pháp tiếp tục chủ trì, phối hợp với Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội giám sát "Việc triển khai thực hiện mô hình tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp".

Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường chủ trì giám sát "Việc thực hiện chuyển đổi số trong quản lý nhà nước, nhất là việc triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia và Nghị quyết số 193/2025/QH15 ngày 19/2/2025 của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đặc biệt tạo đột phá phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia"; "Việc thực hiện chính sách, pháp luật về an toàn thực phẩm"...

Trong Nghị quyết, Quốc hội nêu rõ yêu cầu giám sát đối với Đoàn ĐBQH và mỗi ĐBQH, bám sát chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đó là, “phát huy mạnh mẽ vai trò của các cơ quan của Quốc hội, các Đoàn ĐBQH và từng ĐBQH trong hoạt động giám sát.