Tạo điều kiện thực hiện chính sách đặc thù có lợi cho người dân

Quy định rõ việc thảo luận tại tổ trước phiên họp toàn thể của Quốc hội

Quan tâm đến tính ổn định và khả thi của hệ thống pháp luật, đại biểu Phan Thị Nguyệt Thu (Nghệ An) cho rằng, thời gian qua, nhiều quy định đã được sửa đổi, bổ sung để đáp ứng yêu cầu sắp xếp tổ chức bộ máy, vận hành chính quyền địa phương hai cấp và đẩy mạnh phân cấp, phân quyền.

Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy việc cập nhật các văn bản quy phạm pháp luật còn hiệu lực có lúc chưa kịp thời, dẫn đến khó khăn, vướng mắc cho địa phương trong quá trình tổ chức thi hành, nhất là khi giải quyết các vụ việc liên quan đến văn bản đã hết hiệu lực... Vì vậy, cần chú trọng bảo đảm tính ổn định, thống nhất và khả thi của pháp luật trong quá trình thực hiện.

Góp ý Điều 34 về trình tự xem xét, thông qua dự thảo luật, đại biểu đề nghị quy định việc thảo luận tại tổ trước phiên họp toàn thể của Quốc hội là một bước trong quy trình xem xét dự án luật, thay vì chỉ quy định dự án luật “có thể được thảo luận” tại tổ.

Theo đại biểu, đây là hoạt động đã được thực hiện thường xuyên, tạo điều kiện để ĐBQH nghiên cứu, trao đổi, làm rõ các vấn đề trước khi thảo luận tại hội trường. Việc quy định cụ thể bước thảo luận tại tổ sẽ góp phần nâng cao chất lượng xem xét, thông qua dự án luật.

Liên quan đến Điều 48 về cơ chế ban hành văn bản điều chỉnh quy định của luật trong trường hợp khẩn cấp, cấp bách mà Quốc hội không thể họp, đại biểu Phan Thị Nguyệt Thu đề nghị tiếp tục cân nhắc quy định về thẩm quyền của Chính phủ trong việc ban hành nghị quyết điều chỉnh quy định tại văn bản của Quốc hội do Chính phủ trình.

Theo đại biểu, giá trị pháp lý của văn bản do Quốc hội thông qua không phụ thuộc vào cơ quan trình dự án. Vì vậy, cần nghiên cứu cơ chế xử lý phù hợp, bảo đảm nguyên tắc thực hiện quyền lập pháp của Quốc hội, đồng thời xem xét vai trò của Ủy ban Thường vụ Quốc hội trong trường hợp Quốc hội không thể họp. Cùng với đó, cần xác định rõ những trường hợp khẩn cấp, cấp bách được áp dụng cơ chế này.

Nghiên cứu áp dụng hiệu lực trở về trước đối với chính sách đặc thù có lợi cho người dân

Đặc biệt quan tâm đến quy định về hiệu lực trở về trước của văn bản quy phạm pháp luật tại Điều 54, đại biểu Phan Thị Nguyệt Thu cho rằng, trong thực tiễn, HĐND cấp tỉnh ban hành các nghị quyết về cơ chế, chính sách đặc thù nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân trên địa bàn.

Các chính sách này được ban hành theo thẩm quyền nhưng không phải trường hợp nào cũng được quy định trực tiếp trong luật của Quốc hội. Do đó, nếu giới hạn việc áp dụng hiệu lực trở về trước đối với những quyền, lợi ích đã được quy định trong luật thì có thể phát sinh vướng mắc khi địa phương thực hiện các chính sách đặc thù.

Từ thực tiễn đó, đại biểu đề nghị nghiên cứu cho phép HĐND cấp tỉnh quyết định áp dụng hiệu lực trở về trước đối với nghị quyết quy định cơ chế, chính sách đặc thù thuộc thẩm quyền, trong trường hợp chính sách mang lại lợi ích hoặc có lợi hơn cho đối tượng thụ hưởng.

Theo đại biểu, việc áp dụng hiệu lực trở về trước phải bảo đảm phù hợp với Hiến pháp và pháp luật, không làm phát sinh trách nhiệm pháp lý bất lợi hoặc ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.

Đối với Điều 60 về hướng dẫn áp dụng văn bản quy phạm pháp luật, đại biểu đề nghị không giới hạn việc ban hành văn bản hướng dẫn chỉ trong trường hợp có đề nghị, kiến nghị của cơ quan, tổ chức, cá nhân.

Theo đại biểu, thực tế có những quy định phát sinh vướng mắc trong quá trình thực hiện nhưng chưa có cơ quan, tổ chức, cá nhân gửi kiến nghị. Vì vậy, cần quy định theo hướng cơ quan, người có thẩm quyền được chủ động ban hành văn bản hướng dẫn khi phát hiện vướng mắc, bất cập, nhằm bảo đảm việc áp dụng pháp luật thống nhất, kịp thời.

Cùng với đó, đại biểu Phan Thị Nguyệt Thu đề nghị, Chính phủ, các bộ, ngành quan tâm chuẩn bị dự thảo văn bản hướng dẫn thi hành cùng với dự án luật, giúp ĐBQH có thêm cơ sở nghiên cứu, thảo luận và đánh giá tính khả thi của các quy định trước khi xem xét, quyết định.