Tăng tỷ trọng đầu tư cho các dự án khoa học, công nghệ

Chỉ tiêu đầu tư cho nghiên cứu và phát triển cần đạt mức 1,52% GDP vào năm 2030

Thảo luận tại tổ, các ĐBQH cơ bản thống nhất với Báo cáo của Chính phủ, Báo cáo thẩm tra của Ủy ban Kinh tế và Tài chính về Báo cáo bổ sung kết quả thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2025; tình hình triển khai kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội những tháng đầu năm 2026 và dự kiến kế hoạch phát triển 5 năm giai đoạn 2026-2030.

Đồng thời, ghi nhận sự nỗ lực điều hành của Chính phủ trong bối cảnh chính trị thế giới thay đổi khó lường như hiện nay. Trong bối cảnh kinh tế thế giới biến động rất nhanh, nhiều khó khăn, thách thức nhưng với sự lãnh đạo của Trung ương, tình hình kinh tế - xã hội nước ta năm 2025 tiếp tục đạt nhiều kết quả quan trọng.

Quan tâm đến nội dung phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, ĐBQH Nguyễn Thị Minh Tú (Nghệ An) nêu rõ, một trong những chỉ tiêu đã được đưa vào trong kế hoạch là đóng góp của năng suất nhân tố tổng hợp (TFP) vào GDP trên 55%. Đại biểu cho rằng, đây là một trong những điều kiện để góp phần đạt mức tăng trưởng 2 con số, vì vậy, Chính phủ cần cụ thể hóa hơn một số nhiệm vụ, giải pháp để đạt được mục tiêu này.

Đại biểu Nguyễn Thị Minh Tú đề nghị, chỉ tiêu đầu tư cho nghiên cứu và phát triển cần ghi cụ thể đạt mức 1,52% GDP vào năm 2030, trong đó khu vực tư nhân đóng vai trò chủ đạo, nhiệm vụ khoa học công nghệ chuyển sang đặt hàng theo kết quả về đầu ra và áp dụng cơ chế đồng tài trợ công - tư trong nghiên cứu và phát triển. Đối với các vùng đồng bào dân tộc thiểu số, đại biểu đề nghị, bổ sung nội dung về khai thác các giá trị tri thức bản địa của đồng bào để phát triển sinh kế bền vững, góp phần mang lại hiệu quả và nâng được thu nhập cho các đồng bào dân tộc thiểu số.

Bày tỏ đồng tình với quan điểm việc đánh giá hiệu quả của khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đối với phát triển kinh tế - xã hội đã khá rõ về các bộ chỉ tiêu đánh giá, đại biểu Nguyễn Thị Minh Tú đề nghị, trong phụ lục của kế hoạch nên bổ sung một số chỉ tiêu mang tính chất tiêu chí về tác động.
Bởi, hiện nay Chính phủ mới đưa một số tiêu chí đầu vào như nhân lực đầu tư, tiêu chí về hiệu quả nhưng có một số tiêu chí tác động về kinh tế, xã hội, môi trường, quản trị dịch vụ công và tác động tổng hợp, chỉ số về đổi mới sáng tạo toàn cầu lại chưa có. Trong khi đó, đây là những cơ sở để đánh giá cho việc đóng góp của khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo đối với phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026 - 2030.

Ưu tiên cho các dự án công nghệ có tính lan tỏa

Trong Báo cáo của Chính phủ nêu rõ, quý I/2026 có 91,8 nghìn doanh nghiệp rút khỏi thị trường, đa phần là các doanh nghiệp nội địa. ĐBQH Nguyễn Phương Tuấn (An Giang) băn khoăn, “nếu khoa học công nghệ thực sự là đòn bẩy thì tại sao các doanh nghiệp lại dễ bị tổn thương và khó bứt phá đến như vậy; chúng ta phải nhìn vào thực tế, phải chăng các kết quả nghiên cứu của khoa học công nghệ, cả khoa học tự nhiên, khoa học xã hội không áp dụng, ứng dụng được vào cuộc sống hàng ngày?".

Trước thực trạng này, đại biểu Nguyễn Phương Tuấn đề nghị, Chính phủ cần công khai tỷ lệ đóng góp của TFP vào tăng trưởng GDP để từ đó đánh giá chính xác vai trò của khoa học, công nghệ hiện nay.

Thời gian vừa qua, Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo, Luật Chuyển đổi số đã dành 3% tổng thu ngân sách nhà nước cho phát triển khoa học công nghệ và chuyển đổi số rất lớn. Đại biểu Nguyễn Phương Tuấn nhấn mạnh, phải quyết liệt đổi mới cơ chế tài chính để tăng tỷ trọng đầu tư phát triển lên 40% tổng chi ngân sách nhà nước, song, phải ưu tiên cho các dự án công nghệ có tính lan tỏa thay vì đầu tư manh mún như hiện nay.

“Bên cạnh đó, Chính phủ cần dành một tỷ trọng tương xứng và cụ thể để ưu tiên xây dựng hạ tầng dữ liệu dùng chung và hạ tầng đám mây. Chúng ta không thể để tình trạng mỗi địa phương, mỗi bộ, ngành tự xây dựng một hệ thống riêng, như vậy sẽ gây lãng phí nguồn lực quốc gia. Đồng thời, phải xây dựng hạ tầng an ninh mạng song hành với hạ tầng số; đầu tư vào bảo vệ dữ liệu không phải về chi phí mà phải là khoản đầu tư để bảo vệ chủ quyền số cũng như lợi ích kinh tế quốc gia”, đại biểu Nguyễn Phương Tuấn nêu rõ.

Đại biểu Nguyễn Phương Tuấn cũng cho rằng, cần có một giải pháp bảo vệ thị trường nội địa và hỗ trợ trực tiếp cho các doanh nghiệp khoa học, công nghệ trong nước áp dụng công nghệ mới để nâng cao sức cạnh tranh trên thị trường.