Tăng cường phân cấp, phân quyền đi đôi với giám sát

Quan trọng nhất trong tuyển dụng là thi tuyển

Cơ bản tán thành các nội dung trong dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về những cơ chế, chính sách đặc thù để thực hiện Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, các ĐBQH nhận thấy, dự thảo Nghị quyết đã nêu rõ toàn xã hội có trách nhiệm chăm lo, tham gia đóng góp nguồn lực và giám sát phát triển giáo dục. Điều này thể hiện rất rõ sự tập trung ưu tiên nguồn lực cho giáo dục, đồng thời đúng với truyền thống hiếu học của người Việt Nam, “dù cha mẹ có đói ăn chứ dứt khoát không để cho con đói học”.

Theo ĐBQH Hoàng Văn Cường (Hà Nội), dự thảo Nghị quyết không chỉ cụ thể hóa những tư tưởng, quan điểm chỉ đạo của Nghị quyết số 71-NQ/TW mà phải thể hiện sâu sắc hơn, đậm nét hơn, thực sự đột phá hơn so với những yêu cầu, định hướng của Nghị quyết số 71-NQ/TW.

Quan tâm đến tuyển dụng và điều chuyển giáo viên các cấp học phổ thông, đại biểu Hoàng Văn Cường cho rằng, để có một nhà trường tốt, yếu tố quyết định đầu tiên là phải có được đội ngũ giáo viên tốt, tâm huyết với nghề, yêu nghề, đặc biệt là phải coi trọng danh dự nghề nghiệp. Vì vậy, khâu quan trọng nhất trong tuyển dụng là thi tuyển, phải tạo được một “sân chơi lớn” để tất cả những người mong muốn trở thành giáo viên của các trường trong cùng một địa phương có cơ hội để “đua tài” với nhau.

Đại biểu cho rằng, nếu giao Sở Giáo dục và Đào tạo đứng ra tổ chức một cuộc thi chung cho tất cả các trường cần tuyển giáo viên trên toàn tỉnh thì sẽ có một thước đo chung cho tất cả các ứng viên và loại được những ứng viên nào không đủ điều kiện, tiêu chuẩn cần có cho các trường trên địa bàn cả tỉnh. Đồng thời, dựa vào kết quả thi tuyển đó, các trường, các xã chỉ việc lựa chọn đủ số lượng giáo viên cần tuyển dựa trên điểm của từng ứng viên đăng ký từ cao xuống thấp. Giáo viên không trúng tuyển trường này có thể đăng ký sang trường khác bằng chính kết quả thi tuyển đó của mình. Số lượng đăng ký sẽ nhiều hơn, các trường sẽ có cơ hội lựa chọn được ứng viên tốt hơn và cơ hội trúng tuyển cho các ứng viên sẽ cao hơn.

Ngược lại, nếu giao cho từng trường, từng xã tự tổ chức kỳ thi tuyển thì số lượng đề thi, hội đồng thi sẽ nhân lên tương ứng. Điều đó không chỉ gây tốn kém, lãng phí mà lo ngại hơn là chất lượng đề thi giữa các trường không đồng đều, dẫn đến việc tuyển dụng giáo viên của các trường cũng không đều.

Do đó, đại biểu Hoàng Văn Cường đề nghị, nên giao Sở Giáo dục và Đào tạo tổ chức một kỳ thi chung cho tất cả các trường trong toàn tỉnh sẽ hiệu quả, công bằng, giúp công tác lựa chọn được minh bạch hơn. Bên cạnh đó, trong bối cảnh giảm mức sinh nhanh và di cư diễn ra mạnh mẽ như hiện nay, có thể có trường năm nay tuyển thêm giáo viên cho đủ, nhưng một vài năm sau mức sinh thấp, di cư cao, học sinh giảm dẫn đến trường đó lại thừa giáo viên. Trong khi đó, trường khác nhiều người di cư đến, số học sinh sẽ tăng nhanh dẫn đến thiếu giáo viên. Khi đó cần có một cơ chế đủ thẩm quyền để điều động giáo viên từ trường thừa sang trường thiếu, thì mới khắc phục được tình trạng như hiện nay.

“Trên cùng một địa bàn nhưng có những trường thừa giáo viên, có những trường thiếu giáo viên mà vẫn không thể xử lý được. Muốn thực hiện được cơ chế điều động này, phải giao Sở Giáo dục và Đào tạo quyền được tuyển dụng và điều động như dự thảo Nghị quyết đã nêu”, đại biểu Hoàng Văn Cường nêu rõ.

Xác định rõ và tăng cường trách nhiệm giải trình

Về phát triển nguồn nhân lực tại Điều 2 dự thảo Nghị quyết, ĐBQH Hoàng Quốc Khánh (Lai Châu) bày tỏ nhất trí tại khoản 1 giao thẩm quyền cho Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tuyển dụng, tiếp nhận đối với nhà giáo và cán bộ quản lý cơ sở giáo dục. Theo đại biểu, như vậy sẽ tập trung đầu mối giúp bảo đảm tính chuyên môn, thống nhất trong quản lý đội ngũ nhà giáo và phù hợp với chủ trương nâng cao trách nhiệm của cơ quan chuyên môn cấp tỉnh.

Tuy nhiên, cùng với việc đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, đại biểu Hoàng Quốc Khánh lưu ý, cần xác định rõ trách nhiệm và tăng cường trách nhiệm giải trình đi đôi với kiểm tra, giám sát, thể hiện đúng tinh thần phân cấp, phân quyền có kiểm soát. Vì vậy, cần nghiên cứu bổ sung cơ chế giám sát, kiểm tra, thanh tra cụ thể nhằm bảo đảm việc tuyển dụng, điều động, thuyên chuyển nhân sự giáo dục được thực hiện công khai, minh bạch, đúng quy định, không để xảy ra tiêu cực. Đặc biệt, trong bối cảnh hiện nay, việc ứng dụng công nghệ thông tin trong toàn bộ các khâu của quy trình tuyển dụng, quản lý cán bộ cần phải được chú trọng.

ĐBQH Triệu Thị Ngọc Diễm (Cần Thơ) đề nghị, cần bổ sung nhiệm vụ và giải pháp cụ thể để đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với phân bổ nguồn lực, tăng cường tự chủ, tự chịu trách nhiệm của cơ sở giáo dục gắn với kiểm tra, giám sát hiệu quả, giảm đầu mối cơ quan quản lý đối với cơ sở giáo dục, bảo đảm nguyên tắc gắn trách nhiệm quản lý chuyên môn với quản lý nhân sự và tài chính.

Cùng với đó, tăng cường đào tạo, bồi dưỡng cán bộ quản lý giáo dục phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp tại Giải pháp 2 của Nghị quyết số 71-NQ/TW. “Đây là nội dung đặc biệt được quan tâm và có nhiều điểm nghẽn tại cấp xã, có sự chuyển giao nhiều nhiệm vụ từ cấp tỉnh và huyện trước đây, nhưng phương thức phân cấp, phân quyền vẫn chưa gắn với phân bổ nguồn lực và nhân lực nên các xã, phường và cơ sở giáo dục đang rất bị động trong quá trình thực hiện nhiệm vụ”, đại biểu Triệu Thị Ngọc Diễm nêu thực tế.