Sửa đổi Luật Điện lực:Tạo hành lang pháp lý thông suốt cho DPPA phát triển

Nhu cầu tiêu thụ điện năng lớn

Theo báo cáo của UBND tỉnh Thái Nguyên, tổng tiêu thụ điện toàn tỉnh năm 2025 đạt hơn 7,09 tỷ kWh/năm, với phụ tải đỉnh tới 1.283,5 MW (tăng 11,3% so với cùng kỳ), phản ánh nhu cầu sử dụng điện lớn của tỉnh, đặc biệt tại các khu công nghiệp trọng điểm như Yên Bình, Sông Công, Điềm Thụy.

Trong thời gian qua, UBND tỉnh đã chỉ đạo Sở Công Thương, Sở Nông nghiệp và Môi trường, UBND các xã, phường, chủ đầu tư các dự án điện tổ chức rà soát cập nhật các dự án nguồn điện và lưới điện trong quy hoạch tỉnh vào quy hoạch xây dựng, quy hoạch đô thị, quy hoạch sử dụng đất và các quy hoạch khác có liên quan của địa phương, làm cơ sở thực hiện đầu tư xây dựng các dự án điện. Đồng thời, thường xuyên chỉ đạo các sở, ban, ngành, địa phương tích cực giải quyết, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho doanh nghiệp đầu tư các dự án lưới điện và nguồn điện trên địa bàn.

Về đầu tư, phát triển các công trình điện, báo cáo của UBND tỉnh Thái Nguyên cho biết, hiện trên địa bàn tỉnh đang triển khai đầu tư xây dựng 28 dự án điện với tổng mức đầu tư 12.876,55 tỷ đồng. Ngoài ra, các đơn vị điện lực trên địa bàn đang đầu tư các dự án xây dựng mới, cải tạo, nâng cấp lưới điện trung thế, hạ thế trên địa bàn, góp phần nâng cao năng lực cung cấp điện, bảo đảm vận hành an toàn, ổn định hệ thống điện. Nhìn chung, hệ thống nguồn điện và lưới điện trên địa bàn đang tiếp tục được quan tâm đầu tư, phát triển đồng bộ nhằm đáp ứng nhu cầu điện phục vụ phát triển KT-XH của địa phương.

Dù nhu cầu tiêu thụ điện năng lớn nhưng nguồn cung tại chỗ của tỉnh hiện chưa tới 18%. Báo cáo của UBND tỉnh Thái Nguyên cho biết, trên địa bàn hiện có 2 nhà máy nhiệt điện với tổng công suất 200MW và 7 nhà máy thủy điện với tổng công suất 26,49MW đang vận hành. Phần còn lại phụ thuộc hoàn toàn vào lưới điện quốc gia và nhập khẩu điện từ Trung Quốc qua đường dây 220kV Hà Giang - Thái Nguyên theo phương thức vận hành của EVN trong từng thời kỳ.

Từ thực tiễn đó, Đoàn công tác của Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường cho rằng, điều này đặt ra bài toán cấp bách về an ninh năng lượng đối với địa phương được coi là “thủ phủ công nghiệp”. Đặc biệt, với tốc độ tăng trưởng công nghiệp của tỉnh, nhu cầu về điện sạch cho các ngành công nghệ cao như bán dẫn là rất lớn. Đơn cử, Samsung Electronics Việt Nam Thái Nguyên (SEVT) đặt mục tiêu sử dụng 100% điện sạch vào năm 2027, nhưng nguồn năng lượng tái tạo tại chỗ lại rất hạn chế.
Theo báo cáo của UBND tỉnh, trên địa bàn hiện có 7 dự án điện gió có tổng công suất 766MW; 14 dự án thủy điện nhỏ có tổng công suất 74,1MW; 5 dự án điện mặt trời tập trung có tổng công suất 200MW; 2 dự án điện rác có tổng công suất 20MW; 5 dự án điện sinh khối với tổng công suất 95MW. Tỉnh cũng đã chấp thuận chủ trương đầu tư đồng thời chấp thuận nhà đầu tư cho một dự án điện gió với quy mô công suất 120MW; 7 dự án thủy điện nhỏ với tổng công suất 44,7MW.

Tạo điều kiện cho nhiều doanh nghiệp có thể tham gia DPPA hơn

Phát triển cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA) giữa đơn vị phát năng lượng tái tạo và doanh nghiệp sản xuất là một trong những giải pháp cốt lõi nhằm giải quyết bài toán về nhu cầu điện sạch cho các ngành công nghệ cao. Nêu vấn đề này, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Tạ Đình Thi nhấn mạnh, cơ chế DPPA là một trong những nội dung mà Nghị quyết 70-NQ/TW của Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 và Luật Điện lực năm 2024 đã đề cập. Trước yêu cầu của thực tiễn, cần tiếp tục sửa đổi, hoàn thiện hành lang pháp lý bảo đảm “đủ rộng” và thông suốt cho DPPA phát triển.

Tại Điều 47, dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực, cơ quan chủ trì soạn thảo đề xuất phương án sửa theo hướng mở rộng cơ chế mua bán điện trực tiếp giữa khách hàng sử dụng điện lớn, đơn vị bán lẻ điện tại khu, cụm công nghiệp và đơn vị phát điện.

Đại diện Công ty cổ phần dịch vụ năng lượng SBM, doanh nghiệp bán lẻ điện khu công nghiệp đánh giá cao việc dự thảo Luật bổ sung đơn vị bán lẻ điện khu công nghiệp tham gia cơ chế DPPA là nội dung sửa đổi thiết thực, phù hợp với thực tiễn.

Đại diện công ty SBM cũng cho biết, SBM đang mua điện “đầu vào” từ nguồn duy nhất là EVN để bán lẻ điện cho khách hàng khu công nghiệp. Luật hiện hành và dự thảo Luật đều chưa quy định cơ chế mua và bán điện đối với khu, cụm công nghiệp kết hợp mua điện đầu vào từ EVN và các nguồn tại chỗ khác hoặc từ các dự án do các doanh nghiệp trong khu công nghiệp tự đầu tư, đơn cử là các dự án điện mái nhà do doanh nghiệp trong khu công nghiệp đầu tư.

Nêu thực tế đó, đại diện SBM kiến nghị, bổ sung cơ chế cho phép khu, cụm công nghiệp mua, bán điện từ nguồn EVN kết hợp với các nguồn tại chỗ khác; bổ sung quy định cho phép đơn vị bán lẻ điện được mua lại điện dư từ các hệ thống điện mặt trời mái nhà tự sản, tự tiêu trong khu công nghiệp, tránh lãng phí nguồn lực.

Đại diện Công ty Phân phối điện Việt Nam kiến nghị, hoàn thiện quy định pháp luật về cơ chế DPPA để bảo đảm tính pháp lý cao nhất cho nhà đầu tư dài hạn; cần minh bạch các thành phần giá (như phí truyền tải, phí phân phối, phí điều hành hệ thống) trong giao dịch DPPA. Đồng thời, hạ thấp tiêu chuẩn về sản lượng tiêu thụ hàng tháng để nhiều doanh nghiệp có thể tham gia DPPA hơn; mở rộng loại hình sang điện sinh khối, thủy điện nhỏ và hệ thống lưu trữ điện (BESS).

Quan tâm đến quy trình xác định nhà đầu tư, đại diện Công ty Cổ phần Thương mại DHS - doanh nghiệp kinh doanh phát triển lưới điện đề xuất có cơ chế thí điểm mô hình BESS tại các khu công nghiệp nhằm tối ưu hóa nguồn lực.

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Tạ Đình Thi cho rằng, trước nhu cầu phụ tải tăng nhanh phục vụ hoạt động sản xuất công nghiệp của các doanh nghiệp FDI lớn trên địa bàn, Thái Nguyên cần chú trọng các biện pháp sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả phục vụ mục tiêu chuyển đổi xanh. Cùng với đó, địa phương cần chủ động rà soát vướng mắc, đề xuất cơ chế phù hợp thẩm quyền để phát triển mạnh năng lượng tái tạo tại chỗ như điện mặt trời áp mái, điện gió nhằm chủ động nguồn cung.