Sôi động các phiên thảo luận

Tìm giải pháp cho vấn đề thu hồi đất

Những thông tin liên quan đến hậu thu hồi đất, những khu tái định cư dang dở, kế sinh nhai của người dân bị thu hồi đất, ô nhiễm môi trường... được mổ xẻ tại các cuộc thảo luận Tổ, sau đó, tiếp tục được đề cập tại hội trường Kỳ họp thứ Hai của HĐND tỉnh Nghệ An.

Không phủ nhận giá trị kinh tế của dự án bò sữa công nghệ cao tại huyện Nghĩa Đàn với số nộp ngân sách tới 800 tỷ đồng năm 2010; góp phần chuyển đổi cơ cấu kinh tế của huyện, nhưng ĐB Phan Thế Phương, huyện Nghĩa Đàn rất băn khoăn khi 2 năm trôi qua, kể từ ngày dự án đi vào hoạt động, khu tái định cư dành cho người dân bị thu hồi đất vẫn chưa hoàn thành. ĐB Phương cho biết thêm, khu trang trại nuôi bò đã gây ô nhiễm trầm trọng môi trường sống của người dân khu vực dự án. Dân kiến nghị nhiều lần nhưng doanh nghiệp chưa có phương án xử lý.

Chủ tịch HĐND huyện Thanh Chương Lê Quang Đạt cho rằng, công tác giải phóng mặt bằng đang đổ dồn lên vai chính quyền cấp huyện, xã và vấn đề này càng khó khăn hơn khi giá đền bù quá thấp so với mặt bằng thị trường.

Thừa nhận những tồn tại trong đền bù giải phóng mặt bằng, Chủ tịch UBND tỉnh Hồ Đức Phớc giải trình: ngoài nguyên nhân chủ quan còn có những vướng mắc trong quá trình thực thi pháp luật. Cụ thể, Nghị định 69 của Chính phủ về quy hoạch sử dụng đất, giá đất, thu hồi đất, bồi thường và hỗ trợ tái định cư chưa hoàn toàn phù hợp, khó vận dụng vào thực tế. Cụ thể, quy định thu hồi đất thì đền bù bằng đất nếu còn quỹ đất; không còn quỹ đất, hoặc không thỏa thuận được thì thì đền bù bằng tiền khi thực hiện gặp vướng mắc. Thực tế, quỹ đất nông nghiệp không còn nhiều; chất lượng đất cũng không đủ điều kiện để trồng trọt. Có ĐB đã gợi ý phương án: lấy đất nông nghiệp thì đền bù bằng tiền; lấy đất thổ cư thì đền bù bằng đất. Tuy nhiên, đây chỉ là giải pháp tình thế. Việc thu hồi đất phụ thuộc rất lớn vào quá trình thỏa thuận giữa doanh nghiệp và chủ đất, đã là thỏa thuận thì không có mức trần như quy định của pháp luật.

Không khí thảo luận sôi nổi, thái độ của đại biểu đôi khi rất quyết liệt nhưng vấn đề tạo việc làm, kế sinh nhai của người dân khi bị thu hồi đất và hàng loạt vấn đề liên quan đến an sinh xã hội khác  chưa có được một giải pháp thực sự khả thi. Nhân dân, nhất là nông dân có đất bị thu hồi vẫn chịu nhiều thiệt thòi: mất việc làm, mất đất canh tác, xáo trộn sinh hoạt; phong tục, tập quán của một bộ phận đồng bào dân tộc thiểu số chưa được quan tâm…

Ưu tiên đầu tư xây dựng nông thôn mới

Nghệ An có 435 xã tham gia xây dựng nông thôn mới. Đa số đại biểu cho rằng, trong những năm qua, lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn và nông dân tuy đã được Nhà nước quan tâm đầu tư, nhưng còn dàn trải, chưa tương xứng, hiệu quả chưa cao. Nông dân vẫn phải hứng chịu nhiều thiệt hại nặng nề từ thiên tai, bão lũ, hạn hán. Việc hỗ trợ cho nông dân sau các đợt thiên tai, lũ lụt, hạn hán, dịch bệnh; trợ giá, trợ giống thực hiện chưa kịp thời, hiệu quả thấp. Trong khi đó, Chương trình xây dựng nông thôn mới chưa có lộ trình, giải pháp cụ thể; nguồn đầu tư hạn chế. Vì vậy, theo các đại biểu, cần xác định tiêu chí nông thôn mới cho phù hợp với thực tế địa phương để có tính khả thi.

Thực tế, cái khó là do xuất phát điểm kinh tế còn thấp, khí hậu khắc nghiệt, điều kiện ngân sách tỉnh chưa tự cân đối để triển khai các chương trình xây dựng nông thôn mới, trong khi chương trình này cần nhiều nguồn lực và các cơ chế, chính sách đặc thù. Hơn nữa, nông nghiệp là lĩnh vực sản xuất rủi ro cao, lợi nhuận thấp nên doanh nghiệp không mặn mà. Hiện toàn tỉnh Nghệ An mới có 11 xã có quy hoạch tổng thể đạt tiêu chí 491/ QĐ - TTg. Nhiều đại biểu cho rằng, Chương trình xây dựng nông thôn mới đã được triển khai nhưng đến nay vẫn chưa có chuyển biến đáng kể. Khó khăn lớn nhất khiến các địa phương lúng túng lâu nay là do nguồn kinh phí đầu tư cho Chương trình rất lớn, trong khi đó đời sống, thu nhập ở nông thôn còn thấp, ngân sách địa phương hạn hẹp. Trước mắt, HĐND cùng với UBND tỉnh cần nghiên cứu, xem xét và đưa ra chương trình, kế hoạch để chỉ đạo quyết liệt hơn, có bước đi cụ thể, khoa học; đặc biệt bố trí nguồn kinh phí phục vụ chương trình này.

Cần chế tài mạnh trong khai thác khoáng sản

Hoạt động khai thác khoáng sản với những sự cố đáng tiếc xảy ra trong thời gian vừa qua đã trở thành tâm điểm trong các phiên thảo luận của HĐND. Các đại biểu cho rằng phải có chế tài mạnh để xử lý các hành vi khai thác khoáng sản trái phép.

Trước đó, thông tin từ các cuộc giám sát, tiếp xúc cử tri của đại biểu cho thấy, hoạt động khai thác, chế biến khoáng sản trên địa bàn tỉnh đang gây bức xúc, nổi lên là tình trạng ô nhiễm môi trường, ô nhiễm nguồn nước tại các huyện miền núi; sạt lở bờ sông; thất thu nguồn tài nguyên khoáng sản… Các khu vực tập trung nhiều doanh nghiệp khai thác và chế biến khoáng sản ở các huyện Quỳ Hợp, Quỳ Châu, Tương Dương đã trở thành những điểm nóng về tình trạng mất an ninh trật tự, mất an toàn lao động, gây ô nhiễm môi trường.

Đại biểu khẳng định, hoạt động khai thác khoáng sản trên địa bàn đang bộc lộ nhiều bất cập, rõ nhất là khai thác không đúng vùng quy hoạch, không tuân thủ  giấy phép, phá hủy môi trường sống, lãng phí nguồn tài nguyên khoáng sản, để xảy ra nhiều vụ tai nạn… Yêu cầu đặt ra là UBND tỉnh phải có các giải pháp ngay từ cơ sở, đi kèm chế tài đủ mạnh để xử lý triệt để. Mặt khác, cần đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến pháp luật về khoáng sản; rà soát, bổ sung quy hoạch thăm dò, khai thác, chế biến và sử dụng khoáng sản; khoanh định khu vực đấu giá và không đấu giá quyền khai thác khoáng sản; tăng cường kiểm tra, thanh tra và xử lý nghiêm các tổ chức, cá nhân vi phạm trong hoạt động khoáng sản.

Những vấn đề đặt lên bàn nghị sự của Kỳ họp thứ Hai HĐND tỉnh Nghệ An không mới. Vì thế, rất cần những giải pháp phù hợp hơn, quyết liệt hơn nhằm phát triển KT-XH, bảo đảm an sinh và đáp ứng nguyện vọng chính đáng của cử tri.