Siết chặt quản lý, đẩy nhanh tiến độ phát triển nhà ở xã hội
Làm việc với Sở Xây dựng tỉnh Bắc Ninh về việc chấp hành pháp luật trong phát triển nhà ở xã hội giai đoạn 2020 – 2026, Đoàn giám sát Thường trực HĐND tỉnh đề nghị, cơ quan quản lý nhà nước phải tăng cường công tác kiểm tra, kiên quyết thu hồi các căn hộ sử dụng sai mục đích, xử lý dứt điểm các dự án chậm tiến độ. Đồng thời, xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu đồng bộ để kiểm soát chặt chẽ đối tượng thụ hưởng và minh bạch hóa các chính sách ưu đãi.
Minh bạch đối tượng thụ hưởng
Giai đoạn 2020 - 2026, Sở Xây dựng tỉnh Bắc Ninh đã tham mưu cho Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh ban hành nhiều văn bản chỉ đạo, quản lý hoạt động phát triển nhà ở xã hội. Đáng chú ý, sau khi thực hiện sáp nhập các đơn vị hành chính, Sở đã rà soát, xử lý các vấn đề pháp lý chuyển tiếp. Qua đó, giúp các thủ tục hành chính liên quan đến nhà ở xã hội được thực hiện liên tục, không bị ách tắc do thay đổi mô hình tổ chức bộ máy quản lý.
Số liệu thống kê cho thấy, toàn tỉnh Bắc Ninh hiện có 102 dự án nhà ở xã hội với quy mô khoảng 117.000 căn hộ đang được triển khai. Trong đó, 31 dự án đã hoàn thàn, đưa vào sử dụng với quy mô khoảng 24.000 căn hộ, đáp ứng nhu cầu về chỗ ở cho người lao động có thu nhập thấp và công nhân tại các khu công nghiệp. Hiện tại, 71 dự án còn lại với quy mô 94.000 căn hộ đang trong quá trình thi công xây dựng.
Công tác kiểm tra, quản lý đối tượng thuộc diện được mua và thuê nhà được thực hiện theo đúng quy định hiện hành. Sở Xây dựng đã phối hợp với các chủ đầu tư rà soát 14.891 đối tượng đăng ký; qua đó, xác minh 13.633 trường hợp đủ điều kiện. Việc sàng lọc hồ sơ chặt chẽ ngay từ giai đoạn đầu góp phần bảo đảm công khai, minh bạch, hạn chế các trường hợp xét duyệt sai đối tượng.
Sau giai đoạn đầu tư, công tác thanh kiểm tra được tăng cường nhằm chấn chỉnh các sai phạm phát sinh. Cơ quan chức năng đã tiến hành hủy hợp đồng, thu hồi nhiều căn hộ bị phát hiện sử dụng sai mục đích hoặc tự ý cho người nước ngoài ở trái phép. Việc xử lý vi phạm này nhằm bảo đảm các chính sách ưu đãi về nhà ở của Nhà nước đến chính xác những người thuộc diện thụ hưởng.
Về quản lý tài chính, Sở Xây dựng đã phối hợp với Sở Tài chính và các đơn vị liên quan thiết lập cơ chế thẩm định giá liên ngành. Quy trình thẩm định dựa trên nguyên tắc tính đúng, tính đủ và kiểm soát các chi phí cấu thành để ngăn chặn việc nâng giá bất hợp lý. Từ năm 2020 đến nay, cơ quan chức năng đã tổ chức phê duyệt phương án giá bán, giá cho thuê đối với 11 dự án. Mức giá bán được duyệt dao động từ 9 triệu đồng/m² đến trên 16 triệu đồng/m²; giá cho thuê căn hộ nằm trong khoảng từ 45 nghìn đồng/m²/tháng đến trên 90 nghìn đồng/m²/tháng tùy thuộc vào vị trí và quy mô từng dự án.
Tháo gỡ các vướng mắc để đẩy nhanh tiến độ toàn diện
Bên cạnh kết quả đạt được, qua giám sát cũng chỉ rõ toàn tỉnh hiện còn 9 dự án chậm tiến độ, chiếm tỷ lệ 12% tổng số dự án đang triển khai trên địa bàn. Nguyên nhân được xác định là do còn những vướng mắc trong bồi thường, giải phóng mặt bằng, tạo lập quỹ đất sạch... trực tiếp làm ảnh hưởng đến kế hoạch thi công của dự án. Ngoài ra, năng lực tài chính của một số chủ đầu tư còn hạn chế, hoạt động sản xuất kinh doanh phụ thuộc nhiều vào nguồn vốn vay từ các tổ chức tín dụng.
Đoàn giám sát đề nghị, Sở Xây dựng chủ trì, phối hợp với Sở Tài chính rà soát toàn bộ nội dung về quy hoạch, chấp thuận chủ trương đầu tư và nghĩa vụ tài chính của chủ đầu tư. Đồng thời, nghiên cứu thành lập tổ công tác liên ngành để phân tích nguyên nhân chậm tiến độ của từng dự án, đề xuất biện pháp xử lý và ấn định thời hạn hoàn thành cụ thể.
Nhằm giải quyết khó khăn về mặt thể chế, Đoàn giám sát tổng hợp các kiến nghị để báo cáo cấp có thẩm quyền. Trong đó, kiến nghị Chính phủ chỉ đạo các bộ, ngành sửa đổi Luật Đất đai, bổ sung quy định đặc thù về bồi thường, giải phóng mặt bằng, giao đất đối với dự án nhà ở xã hội để giảm thời gian thực hiện thủ tục. Kiến nghị Bộ Xây dựng hướng dẫn cụ thể về tỷ lệ an toàn tài chính của doanh nghiệp, năng lực nhà đầu tư và cách tính tiền sử dụng đất, tiền thuê đất đối với phần diện tích sàn kinh doanh thương mại, dịch vụ.
Đối với Bộ Tài chính, Đoàn giám sát kiến nghị ban hành quy định thống nhất về tiêu chí tài chính đánh giá năng lực chủ đầu tư. Bộ Tài chính cần chỉ đạo cơ quan thuế xây dựng cơ chế xác nhận thu nhập trực tuyến của đối tượng đăng ký mua, thuê nhà trên cơ sở dữ liệu thuế; đồng thời, phối hợp với Bộ Xây dựng thống nhất cơ sở tính toán tài chính đối với dự án nhà ở thương mại.
Đối với Sở Xây dựng, cần hoàn thiện hệ thống cơ sở dữ liệu quản lý đồng bộ và tăng cường thanh tra để kịp thời phát hiện vi phạm. Các cơ quan chuyên môn có liên quan của tỉnh chịu trách nhiệm tham mưu cho UBND tỉnh xây dựng kế hoạch triển khai chương trình phát triển nhà ở xã hội cho thuê. Ngân hàng Chính sách xã hội tỉnh tiếp tục cân đối nguồn vốn cho các đối tượng đủ điều kiện vay mua nhà; đồng thời, phổ biến các chính sách tín dụng ưu đãi để người dân tiếp cận thuận tiện.
