Rút ngắn độ trễ chính sách, khơi thông nguồn lực doanh nghiệp

TS. NGUYỄN QUỐC VIỆT, Chuyên gia Chính sách công, giảng viên Trường Đại học Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội:

Cải cách thực chất phải được đo từ trải nghiệm của doanh nghiệp

Qua theo dõi phiên thảo luận tại hội trường về tình hình kinh tế - xã hội và ngân sách nhà nước của Quốc hội, tôi đồng tình với tinh thần các đại biểu đặt ra về yêu cầu cải cách phải thực chất, chính sách hỗ trợ phải kịp thời tháo gỡ khó khăn cho người dân và doanh nghiệp.

Chúng tôi rất hoan nghênh Chính phủ và Quốc hội đã có những phản ứng kịp thời trước khó khăn của người dân, doanh nghiệp. Việc giảm 30% thuế thu nhập doanh nghiệp giúp doanh nghiệp có thêm điều kiện phục hồi, chuẩn bị cho tăng trưởng năm 2027. Cùng với đó, khơi thông khả năng tiếp cận vốn, tín dụng sẽ hỗ trợ doanh nghiệp, hộ kinh doanh khôi phục hoạt động trong quý cuối năm 2026, tạo đà cho giai đoạn tiếp theo.

Tuy nhiên, để các chính sách hỗ trợ thực sự phát huy hiệu quả, theo tôi, cần đặc biệt chú trọng khâu thực thi. Như các đại biểu đã đề cập, cải cách thủ tục hành chính phải thực chất, được đánh giá từ trải nghiệm của doanh nghiệp khi tiếp xúc với cơ quan quản lý nhà nước và tiếp cận các nguồn lực hỗ trợ. Chính doanh nghiệp là yếu tố mấu chốt để xác định việc cắt giảm thủ tục hành chính, chi phí tuân thủ pháp luật có thực sự hiệu quả hay không.

Cùng với việc hỗ trợ doanh nghiệp đang hoạt động, tôi cho rằng nỗ lực của Chính phủ, đặc biệt là Cục Thuế, trong việc giải phóng tình trạng ách tắc của các doanh nghiệp giải thể, phá sản là một chủ trương rất lớn. Chúng ta đã cải cách môi trường kinh doanh để tạo thuận lợi cho doanh nghiệp gia nhập thị trường thì cũng cần tạo điều kiện để doanh nghiệp rút lui có chọn lọc. Đây sẽ là một cú huých giúp doanh nghiệp, cá nhân có cơ hội tái cấu trúc và quay trở lại thị trường thuận lợi hơn, qua đó đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng chung.

Một vấn đề khác được các đại biểu quan tâm là giảm lãi suất để hạ chi phí vốn, khơi thông dòng tiền cho sản xuất, kinh doanh. Tôi cho rằng việc mặt bằng lãi suất cho vay giảm khoảng 1,5 - 2%/năm là nỗ lực rất lớn của toàn hệ thống ngân hàng. Tuy nhiên, điều quan trọng hơn là định hướng dòng tín dụng và duy trì mức lãi suất hợp lý, phù hợp với hoạt động sản xuất, kinh doanh thực chất. Đồng thời, chúng ta vẫn phải thận trọng với nợ xấu và các rủi ro trong hệ thống tài chính, ngân hàng. Đây là những vấn đề cần được quan tâm để việc hỗ trợ tăng trưởng đi đôi với bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô và an toàn hệ thống.

Chủ tịch Hội Doanh nhân đất Võ tỉnh Gia Lai NGUYỄN VĂN HỌC:

Tăng đối thoại, rõ trách nhiệm giải quyết kiến nghị doanh nghiệp

Theo dõi phiên thảo luận, chúng tôi đánh giá cao tinh thần thẳng thắn, trách nhiệm của các đại biểu, thể hiện qua 58 lượt phát biểu và 2 lượt tranh luận. Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng điều hành linh hoạt, chủ động phân bổ thời gian để các đoàn đại biểu có người đăng ký đều được phát biểu; những đại biểu chưa đến lượt được gửi ý kiến bằng văn bản để tổng hợp. Cách điều hành này tạo điều kiện để nhiều ý kiến từ thực tiễn được phản ánh tại nghị trường. Đáng chú ý, các đại biểu không chỉ bàn về mục tiêu tăng trưởng mà còn đi sâu vào những điều kiện thực hiện, từ khả năng huy động, hấp thụ vốn đến hiệu quả đầu tư công và tháo gỡ các dự án tồn đọng.

Chúng tôi cũng đồng tình với đề nghị của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng về việc Chính phủ nghiên cứu, tiếp thu các ý kiến đại biểu trong công tác chỉ đạo, điều hành; cụ thể hóa thành nhiệm vụ, giải pháp, xác định rõ trách nhiệm, thời hạn thực hiện và kết quả cần đạt để Quốc hội giám sát.

Từ thực tế doanh nghiệp, chúng tôi cho rằng cần tiếp tục đơn giản hóa thủ tục hành chính, khắc phục độ trễ trong phản ứng chính sách và tổ chức thực thi. Chính sách ban hành nhưng triển khai chậm, thủ tục kéo dài sẽ làm tăng chi phí, ảnh hưởng đến kế hoạch đầu tư và cơ hội kinh doanh của doanh nghiệp.

Về tiếp cận vốn, chúng tôi mong muốn có cơ chế cho vay linh hoạt hơn, trong đó xem xét dòng tiền, hợp đồng và phương án kinh doanh bên cạnh tài sản bảo đảm. Việc thẩm định vẫn cần chặt chẽ để kiểm soát rủi ro, nhưng quy trình cần thuận lợi hơn cho doanh nghiệp có phương án khả thi. Cùng với đó, cần đẩy nhanh các dự án hạ tầng, cải thiện kết nối giao thông, logistics và thị trường tiêu thụ, qua đó giúp doanh nghiệp địa phương giảm chi phí, nâng cao sức cạnh tranh.

Chúng tôi cũng tán thành việc đánh giá hiệu quả cải cách thể chế bằng những chỉ tiêu cụ thể như mức giảm thời gian, chi phí thực hiện thủ tục hành chính, số điểm nghẽn pháp lý được xử lý và số dự án, nguồn lực được khơi thông. Các cơ quan quản lý cần tăng cường đối thoại với hiệp hội doanh nghiệp, xác định rõ đầu mối và thời hạn giải quyết kiến nghị, đồng thời theo dõi kết quả thực hiện. Điều doanh nghiệp mong đợi là những định hướng tại nghị trường sớm chuyển thành thay đổi thực chất trong môi trường kinh doanh, giúp doanh nghiệp yên tâm đầu tư, mở rộng sản xuất và đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng của nền kinh tế.

Chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần Kym Việt PHẠM VIỆT HOÀI:

Ưu đãi cần tương xứng với đóng góp của doanh nghiệp xã hội

Tôi hoàn toàn tán thành đề xuất của đại biểu tại phiên thảo luận về việc bổ sung cơ chế ưu đãi lũy tiến theo tỷ lệ tuyển dụng người khuyết tật thực tế, đồng thời hỗ trợ chi phí cải tạo môi trường làm việc phù hợp. Chính sách cần ghi nhận tác động xã hội mà doanh nghiệp tạo ra. Nếu chỉ áp dụng ngưỡng từ 30% tổng số lao động trở lên là người khuyết tật mới được hưởng ưu đãi thì sẽ gây khó khăn cho doanh nghiệp. Cần nghiên cứu cơ chế khuyến khích cả với những doanh nghiệp có tỷ lệ lao động khuyết tật thấp hơn, chẳng hạn 10% hoặc 20%, để thúc đẩy việc làm cho nhóm lao động này. Quan trọng hơn, chính sách phải dễ tiếp cận, thủ tục đơn giản để doanh nghiệp có điều kiện hỗ trợ người khuyết tật làm việc.

Công ty chúng tôi đã hoạt động 13 năm, sử dụng trên 30% lao động là người khuyết tật và hiện được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp. Tuy nhiên, dù quy định có chính sách miễn, giảm tiền thuê đất đối với doanh nghiệp đáp ứng tỷ lệ lao động khuyết tật, trên thực tế, việc tiếp cận đất thuê theo chính sách này rất khó. Hiện, công ty phải thuê đất của tư nhân với chi phí cao, gây thêm áp lực trong bối cảnh kinh tế khó khăn. Chúng tôi mong muốn các doanh nghiệp tạo ra tác động xã hội rõ ràng được quan tâm, tạo điều kiện tiếp cận đất đai để phát triển bền vững.

Vướng mắc tương tự cũng xảy ra với việc tiếp cận vốn vay. Doanh nghiệp xã hội vẫn hoạt động theo Luật Doanh nghiệp, nên khi vay ngân hàng vẫn phải đáp ứng các thủ tục, điều kiện về tài sản thế chấp. Vì vậy, nếu Chính phủ có cơ chế đặc thù, tổ chức khảo sát, đánh giá tính bền vững, giá trị và triển vọng của các mô hình doanh nghiệp tạo tác động xã hội, những doanh nghiệp đáp ứng yêu cầu có thể có cơ hội tiếp cận vốn thuận lợi hơn. Với những mô hình hoạt động hiệu quả, tăng trưởng tốt và tạo thêm việc làm cho người khuyết tật, nếu Nhà nước cùng đồng hành với doanh nghiệp thì sẽ góp phần thúc đẩy khối doanh nghiệp tạo tác động xã hội phát triển.