Rà soát, chỉnh lý dự thảo Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi)

Tham dự cuộc họp còn có một số thành viên Tổ công tác, Tổ Thư ký thẩm tra dự án Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi), đại diện Văn phòng Chủ tịch nước, Văn phòng Chính phủ, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.

Nội dung rà soát tập trung vào tính hợp hiến, tính hợp pháp, tính thống nhất với hệ thống pháp luật cũng như ngôn ngữ, thể thức và kỹ thuật trình bày của dự thảo Luật. Tại cuộc họp, các đại biểu tập trung rà soát từng điều khoản của dự thảo.

Rõ nguyên tắc về hòa giải ở cơ sở

Đối với phạm vi điều chỉnh và giải thích từ ngữ, các ý kiến cơ bản thống nhất dự thảo Luật cần quy định rõ các nguyên tắc về hòa giải ở cơ sở; hòa giải viên; tổ hòa giải và hoạt động hòa giải ở cơ sở. Một số đại biểu đồng thời phân tích việc lựa chọn các thuật ngữ như "hỗ trợ", "giúp đỡ" hay "hướng dẫn" khi xác định vai trò của hòa giải viên và những người được mời tham gia quá trình hòa giải, bảo đảm vừa chính xác về pháp lý, vừa gần gũi, dễ hiểu khi áp dụng trong thực tiễn.

Về phạm vi hòa giải, dự thảo tiếp tục được rà soát theo hướng xác định rõ những mâu thuẫn, tranh chấp thuộc phạm vi hòa giải ở cơ sở và những trường hợp không tiến hành hòa giải

Một trong những nội dung nhận được nhiều ý kiến tại cuộc họp là nguyên tắc tổ chức và hoạt động hòa giải ở cơ sở. Các đại biểu nhấn mạnh tự nguyện là nguyên tắc có tính chất cốt lõi của hòa giải, cần được thể hiện rõ và đặt ở vị trí phù hợp trong dự thảo Luật. Việc tham gia hòa giải, lựa chọn phương thức giải quyết mâu thuẫn cũng như đi đến thỏa thuận, trước hết phải xuất phát từ ý chí của các bên, không áp đặt hoặc cưỡng ép.

Từ nguyên tắc này, hoạt động hòa giải phải bảo đảm khách quan, công bằng, kịp thời; tôn trọng quyền, lợi ích hợp pháp của các bên; bảo mật thông tin và tuân thủ pháp luật, đạo đức xã hội, phong tục, tập quán tốt đẹp.

Một vấn đề khác được các đại biểu quan tâm là bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của những nhóm đối tượng đặc thù trong quá trình hòa giải. Dự thảo được rà soát theo hướng hoạt động hòa giải không chỉ giải quyết mâu thuẫn, tranh chấp mà còn phải quan tâm đến quyền và lợi ích hợp pháp của trẻ em, phụ nữ, người khuyết tật, người cao tuổi và người dân tộc thiểu số. Các đại biểu cũng trao đổi về quy định tiếng nói, chữ viết sử dụng trong hòa giải ở cơ sở.

Bên cạnh nội dung của từng điều khoản, cuộc họp còn tập trung rà soát kỹ thuật lập pháp, tính logic và sự liên kết giữa các quy định trong toàn bộ dự thảo, trong đó có mối quan hệ giữa các điều quy định về tổ chức, hoạt động và trách nhiệm trong hòa giải ở cơ sở. Các nội dung được xem xét trên cơ sở bảo đảm quy định sau khi ban hành rõ ràng, thống nhất, thuận lợi trong tổ chức thực hiện.

Chặt chẽ, đồng bộ, khả thi và phù hợp với tình hình mới

Các đại biểu trao đổi về những điều kiện bảo đảm để hoạt động hòa giải được tiến hành thuận lợi, phù hợp với đặc điểm của từng địa bàn, đối tượng và vụ việc. Trong đó, dự thảo cần có quy định phù hợp về tiếng nói, chữ viết và việc hỗ trợ phiên dịch, giúp các bên hiểu đầy đủ nội dung trao đổi, thể hiện đúng ý chí và thực hiện quyền của mình trong quá trình hòa giải.

Vấn đề bảo mật thông tin tiếp tục được rà soát nhằm bảo vệ đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, gia đình, kinh doanh và các thông tin liên quan đến vụ việc. Việc ghi chép, ghi âm, ghi hình trong quá trình hòa giải cần được quy định chặt chẽ, bảo đảm tôn trọng quyền của các bên và phù hợp với quy định của pháp luật.

Cuộc họp cũng rà soát các quy định liên quan đến tiêu chuẩn, việc bầu, chỉ định và công nhận hòa giải viên. Các đại biểu cho rằng, quy trình này cần bảo đảm dân chủ, công khai, minh bạch, phát huy quyền làm chủ của người dân và lựa chọn được những người có phẩm chất, uy tín, kinh nghiệm, khả năng vận động, thuyết phục và hiểu biết pháp luật tham gia công tác hòa giải.

Những nội dung được trao đổi tại cuộc họp sẽ tiếp tục được cơ quan chủ trì soạn thảo nghiên cứu, tiếp thu, chỉnh lý, bảo đảm dự thảo Luật có nội dung chặt chẽ, đồng bộ, khả thi và phù hợp với yêu cầu tổ chức hoạt động hòa giải ở cơ sở trong tình hình mới.

Việc rà soát là bước tiếp tục hoàn thiện dự thảo Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi), bảo đảm chất lượng trước khi trình Quốc hội khóa XVI xem xét, thông qua tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất.