Quy hoạch Thủ đô tầm nhìn 100 năm:Lấy hạnh phúc Nhân dân làm thước đo, kiến tạo không gian phát triển đa chiều

Quy hoạch được xây dựng trên nền tảng Nghị quyết số 02-NQ/TW của Bộ Chính trị, Luật Thủ đô năm 2026 và các nghị quyết của Quốc hội. Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm đánh dấu một bước ngoặt căn bản trong tư duy kiến tạo đô thị. Mục tiêu cốt lõi không chỉ giới hạn ở việc quy hoạch không gian vật thể, mà chuyển hướng sang phương pháp tiếp cận tích hợp: con người, kinh tế, văn hóa và môi trường.

Định hình bản sắc và gia tăng sức hấp dẫn dài hạn cho Thủ đô

Lần đầu tiên, hạnh phúc của người dân chính thức trở thành thước đo cao nhất xuyên suốt mọi chính sách phát triển. Trong đó, chiều sâu văn hóa Thăng Long – Hà Nội được đánh giá là nguồn lực nội sinh vô giá, định hình bản sắc và gia tăng sức hấp dẫn dài hạn cho Thủ đô.

Để hiện thực hóa tầm nhìn này, quy hoạch đã thiết lập một cấu trúc không gian mới mang tính đột phá gồm: 9 cực tăng trưởng chiến lược, 9 trung tâm đa chức năng và 9 trục động lực phát triển. Hệ thống này kết hợp cùng mạng lưới hạ tầng liên vùng (các tuyến vành đai, trục hướng tâm) tạo thành "bộ khung xương sống", giúp phân bổ lại dân cư, việc làm, giảm tải cho vùng lõi và từng bước mở rộng sang mạng lưới đô thị đa trung tâm vận hành thống nhất, linh hoạt.

Khai phá không gian ngầm, làm chủ "bầu trời" kinh tế đô thị

Một trong những điểm nhấn trong quy hoạch là việc xác lập mô hình đô thị đa tầng, đa lớp. Hà Nội sẽ vươn mình khai thác triệt để không gian theo chiều đứng: không gian ngầm được phân tầng quy mô lớn tại trung tâm; không gian mặt đất ưu tiên tối đa cho văn hóa, công viên và không gian xanh; không gian trên cao phát triển theo mô hình công trình nén tại các điểm kết nối giao thông (TOD).

Đáng chú ý, đây là lần đầu tiên không gian kinh tế tầm thấp (dưới 1.000m) được đưa vào cấu trúc quản lý, dọn đường cho kỷ nguyên của taxi bay, eVTOL và drone thông minh. Hệ thống này sẽ vận hành trên nền tảng bản sao số và dữ liệu thời gian thực, đưa Hà Nội tiến vào nhóm các đô thị thông minh dẫn đầu.

Bên cạnh đó, khu vực lõi trung tâm lịch sử sẽ trải qua một cuộc tái cấu trúc sâu rộng, trong đó khu vực Hồ Gươm & Phố cổ: Ưu tiên tuyệt đối cho người đi bộ, mở rộng quảng trường và bảo tồn giá trị 36 phố phường gắn với các tuyến phố nghề truyền thống. Khu phố Pháp cũ: Chuyển mình thành trung tâm tài chính toàn cầu với mô hình "thành phố vườn", tập trung các trục văn phòng chất lượng cao. Khu vực Hồ Tây: Trở thành trung tâm văn hóa sáng tạo và du lịch mới, mang tính biểu tượng với tổ hợp nhà hát opera quy mô lớn. Trục đại lộ sông Hồng: Đóng vai trò là "trái tim xanh", hành lang kinh tế – dịch vụ huyết mạch. Không gian ven sông sẽ đan xen giữa công viên tuyến tính, tổ hợp tài chính, giải trí, đặt dưới ưu tiên tối đa về trị thủy, kiểm soát lũ nhằm phát triển bền vững hai bờ sông.

Đường sắt đô thị - “hạt nhân” thu hút đầu tư trọng điểm

Hạ tầng giao thông tiếp tục được khẳng định là trụ cột đột phá với chiến lược mạng lưới đường sắt đa cấp "vòng và tia". Tổng chiều dài mạng lưới dự kiến lên tới khoảng 1.200 km (bao gồm 979 km đường sắt đô thị). Trong giai đoạn đầu, Hà Nội sẽ dồn lực triển khai nhanh hơn 300km đường sắt, với nhiều tuyến ngầm hóa toàn bộ. Các nhà ga được xem là hạt nhân phát triển (mô hình TOD), với các khu vực Ngọc Hồi, Ga Hà Nội và Gia Lâm đóng vai trò đầu mối thu hút đầu tư trọng điểm.

Bức tranh hạ tầng còn được hoàn thiện bởi cấu trúc 8 tuyến vành đai chiến lược khép kín, các giải pháp điều tiết nước quy mô lớn đa chức năng, và đặc biệt là hệ thống cảng hàng không toàn cầu. Việc mở rộng sân bay Nội Bài cùng quy hoạch sân bay quốc tế mới ở phía Nam sẽ hình thành nên một hệ sinh thái đô thị sân bay gắn chặt với công nghiệp, logistics và thương mại tự do.

Về lộ trình cụ thể, Giám đốc Sở Quy hoạch – Kiến trúc Hà Nội Nguyễn Trọng Kỳ Anh cho biết, thành phố đang khẩn trương hoàn thiện các hệ thống quy hoạch cấp dưới làm cơ sở pháp lý.“Chúng tôi dự kiến khoảng tháng 9 năm 2026 sẽ triển khai xong 5 quy hoạch hạ tầng kỹ thuật theo quy định của Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn. Tiếp đó, trong năm 2026 sẽ hoàn thành trên 40 đồ án quy hoạch phân khu để làm cơ sở cho các địa phương quản lý, triển khai và đồng thời triển khai các dự án ở cấp độ tỷ lệ 1/500”, ông Nguyễn Trọng Kỳ Anh cho biết.

Cũng theo Giám đốc Sở Quy hoạch – Kiến trúc, với bệ phóng từ Luật Thủ đô 2026, công tác lập quy hoạch đang có cơ hội tăng tốc đột phá. Việc cho phép bỏ qua bước triển khai nhiệm vụ quy hoạch ở các hệ thống cấp dưới giúp thành phố tiết kiệm từ 30% đến 50% thời gian so với trước đây. Đây là tiền đề quan trọng, tạo đà để Hà Nội vận hành trơn tru và sớm đưa các siêu dự án từ bản vẽ bước ra thực địa.