Quy định nhiệm kỳ hòa giải viên, bảo đảm an toàn dữ liệu trong thực hiện hòa giải trực tuyến

Điều chỉnh tỷ lệ biểu quyết, bổ sung nhiệm kỳ hòa giải viên

​Thảo luận tại hội trường, đại biểu Nguyễn Thị Thu Hà cho biết giai đoạn 2014-2025, cả nước đã tiếp nhận trên 1,5 triệu vụ, việc hòa giải, tỷ lệ hòa giải thành đạt trên 81%. Kết quả này cho thấy vai trò thực chất của thiết chế hòa giải trong việc giải quyết mâu thuẫn ngay từ cơ sở.

​Tham gia ý kiến về tiêu chuẩn hòa giải viên tại Điều 7, đại biểu đánh giá giải trình của cơ quan soạn thảo về việc "không trong thời gian thi hành kỷ luật" là chưa thỏa đáng, vì thực tế có trường hợp cán bộ, công chức nghỉ công tác vẫn bị xem xét trách nhiệm, kỷ luật. Đại biểu đề nghị tại Khoản 4 cần phân biệt rõ người đang bị xem xét kỷ luật với người đang thi hành quyết định kỷ luật, bổ sung tiêu chuẩn khuyến khích là "có kinh nghiệm thực tiễn trong giải quyết tranh chấp", "đã được bồi dưỡng nghiệp vụ hòa giải".

​Theo đại biểu, dự thảo Luật chưa quy định thời hạn đảm nhiệm của hòa giải viên, thiếu cơ chế rà soát, sàng lọc những cá nhân không còn đủ sức khỏe, năng lực. Đại biểu đề nghị bổ sung quy định về nhiệm kỳ cụ thể là 5 năm hoặc theo nhiệm kỳ bầu Trưởng thôn, Tổ trưởng tổ dân phố nhằm tạo cơ sở đánh giá, kiện toàn bộ máy, thu hút nhân tố trẻ có chuyên môn pháp lý. Đồng thời, cần quy định cụ thể trình tự thay đổi hòa giải viên, cơ chế chỉ định hòa giải viên khách quan, chính sách bồi dưỡng nghiệp vụ thường xuyên.

​Đối với Điều 8 về điều kiện công nhận kết quả bầu, đại biểu cho rằng quy định tỷ lệ trên 50% tổng số đại diện hộ gia đình tham gia đối với hình thức họp trực tiếp là không khả thi, do quy mô thôn, tổ dân phố theo Nghị định 185/2026/NĐ-CP từ 350-700 hộ trở lên. Đại biểu đề nghị tỷ lệ tham gia biểu quyết tại cuộc họp chỉ cần đạt trên 30%, thiết kế thêm các hình thức bầu trực tuyến, lấy phiếu bình chọn, giao Chính phủ hướng dẫn chi tiết để bảo đảm tính thống nhất với Luật Dân chủ ở cơ sở.

​Về Điều 14, đại biểu nhận định việc giao Chủ tịch UBND cấp xã quyết định số lượng tổ hòa giải chủ yếu căn cứ dân số là chưa phù hợp với địa bàn rộng, dân cư phân tán. Đại biểu đề nghị việc xác định số lượng, địa bàn hoạt động, cơ cấu tổ hòa giải phải căn cứ quy mô dân số, diện tích, số khu dân cư, tốc độ đô thị hóa, số vụ việc hằng năm, ý kiến của Ban công tác Mặt trận, Trưởng thôn, đại diện cộng đồng.

​Quy định điều kiện hòa giải trực tuyến, bảo vệ dữ liệu cá nhân

​Liên quan đến hình thức tiến hành hòa giải tại Điều 25, dự thảo quy định có thể được tiến hành trực tiếp, trực tuyến hoặc kết hợp trực tiếp, trực tuyến, giao Chính phủ quy định chi tiết. Đại biểu tán thành với quy định này vì sự phù hợp với yêu cầu chuyển đổi số.

​Tuy nhiên, đại biểu đề nghị quy định rõ trong Luật các điều kiện cần thiết khi tổ chức hòa giải trực tuyến. Trong đó, cần có các quy định về việc xác minh danh tính người tham gia, lưu trữ hồ sơ, biên bản điện tử, bảo đảm an toàn thông tin, bảo vệ dữ liệu cá nhân, xử lý trường hợp một bên không có điều kiện tham gia trực tuyến.

​Cụ thể hơn, đại biểu đề nghị quy định trường hợp một bên không có điều kiện tham gia trực tuyến thì có thể lựa chọn hình thức trực tiếp hoặc kết hợp. Việc ứng dụng công nghệ cần bảo đảm mục tiêu tạo thuận lợi, không trở thành rào cản đối với người dân.

​Đại biểu nêu rõ, hòa giải có thể liên quan đến thông tin về đời sống cá nhân, gia đình, mâu thuẫn, tranh chấp, quyền lợi của các bên. Do đó, khi thực hiện trên môi trường điện tử, quy trình này cần có các điều kiện bảo đảm tương ứng về xác định người tham gia, an toàn thông tin, bảo vệ dữ liệu cá nhân.

​Bên cạnh đó, thực tiễn cho thấy điều kiện hạ tầng kỹ thuật số, khả năng tiếp cận công nghệ giữa khu vực đô thị với một số khu vực biên giới, hải đảo, địa bàn khó khăn còn chưa đồng đều. Đại biểu nhận định việc quy định rõ các điều kiện đối với hòa giải trực tuyến là cần thiết để phát huy tính thuận lợi của phương thức này, bảo đảm quyền lựa chọn, khả năng tiếp cận hòa giải của người dân.