Quảng Ninh: Định hình thành phố biển - di sản tầm vóc quốc tế

Tái cấu trúc không gian phát triển gắn với tăng trưởng dài hạn

Quy hoạch tỉnh Quảng Ninh sau điều chỉnh đã chuyển đổi từ mô hình "một tâm, hai tuyến đa chiều, hai mũi đột phá, ba vùng động lực" được phê duyệt năm 2023 sang cấu trúc hoàn toàn mới. Cấu trúc này định hình toàn bộ không gian đô thị theo một chỉnh thể thống nhất với mô hình đa đô thị, đa trung tâm, đa cực phát triển, bao gồm 3 hành lang phát triển, 4 vùng kinh tế - xã hội và 5 trung tâm động lực phát triển. Sự thay đổi nhằm bảo đảm phát triển theo không gian chức năng, tăng cường liên kết vùng, liên kết ngành, bổ sung nhiều hành lang kinh tế và các trục giao thông đối ngoại chiến lược để mở rộng không gian về phía Tây, phía Đông và khu vực ven biển, tăng cường kết nối với vùng thủ đô, vùng Đồng bằng sông Hồng và khu vực Đông Bắc.

Bên cạnh đó, việc sắp xếp đơn vị hành chính đưa địa phương bước vào mô hình chính quyền địa phương 2 cấp với 54 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 22 xã, 30 phường và 2 đặc khu. Mô hình mới đặt ra yêu cầu phải tổ chức lại toàn bộ không gian phát triển. Quy hoạch chung đô thị được thiết kế theo hướng "động" và "mở", hướng tới xây dựng Quảng Ninh trở thành đô thị hiện đại, thông minh, xanh và bền vững, là hình mẫu về quản trị đô thị bền vững tại Việt Nam theo Nghị quyết số 06-NQ/TW của Bộ Chính trị. Dấu mốc chính thức đạt tiêu chí đô thị loại I là cơ sở để tỉnh hoàn thiện hệ thống hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội theo hướng hiện đại, nâng cao sức cạnh tranh và năng lực thu hút đầu tư.

Trong lần điều chỉnh quy hoạch này, tỉnh Quảng Ninh cũng xác lập các mục tiêu phát triển đến năm 2030 với các chỉ số kinh tế cao hơn. Cụ thể, tốc độ tăng trưởng GRDP bình quân đạt khoảng 12%/năm trong giai đoạn 2026-2030. Chỉ tiêu GRDP bình quân đầu người đạt khoảng 20.000 USD. Kinh tế số được kỳ vọng đóng góp khoảng 30% GRDP, khu vực kinh tế tư nhân đóng góp từ 40-45% GRDP và tỷ lệ lao động qua đào tạo đạt trên 90%. Các mục tiêu này tạo nền tảng vững chắc để tiếp tục xây dựng thành phố Quảng Ninh trong giai đoạn tới.

Kiến tạo các hành lang "xương sống", trung tâm động lực chuyên biệt

Hệ thống hạ tầng mới hình thành 3 hành lang phát triển đóng vai trò trục xương sống cho nền kinh tế. Hành lang ven biển gắn liền với hệ thống cao tốc, cảng biển, các khu kinh tế, khu công nghiệp, trung tâm đô thị và dịch vụ biển. Hành lang biên giới - cửa khẩu tập trung phát triển thương mại quốc tế, logistics, kinh tế cửa khẩu và hợp tác kinh tế với Trung Quốc. Hành lang miền núi - sinh thái chú trọng kinh tế lâm nghiệp, du lịch sinh thái, kinh tế cửa khẩu cùng với việc bảo vệ môi trường, bảo tồn đa dạng sinh học. Mạng lưới này kết nối đồng bộ với giao thông quốc gia, các trung tâm kinh tế vùng Đồng bằng sông Hồng và khu vực Đông Bắc Á.

Mô hình điều chỉnh xác lập 5 trung tâm động lực phát triển có chức năng chuyên biệt. Hạ Long đóng vai trò là trung tâm đổi mới sáng tạo, du lịch quốc tế, kinh tế số, công nghiệp văn hóa. Vân Đồn trở thành trung tâm kinh tế biển, thương mại tự do và dịch vụ hiện đại mang tầm quốc tế. Móng Cái định hình là trung tâm giao thương quốc tế và logistics xuyên biên giới. Quảng Yên phát triển thành trung tâm công nghiệp công nghệ cao, cảng biển và logistics của vùng Bắc Bộ. Quần thể Yên Tử kết nối Vịnh Hạ Long và thương cảng Vân Đồn trở thành trung tâm văn hóa, di sản, công nghiệp văn hóa đặc sắc. Qua đó, giúp nâng cao hiệu quả phân bổ nguồn lực và tăng khả năng dẫn dắt tăng trưởng toàn tỉnh.

Không gian chuỗi đô thị tập trung dọc hành lang ven biển gắn với các tuyến trục chính: Cao tốc Hạ Long - Vân Đồn - Móng Cái, đường sắt Hải Phòng - Hạ Long - Móng Cái, tuyến ven sông Bạch Đằng. Không gian được mở rộng lên các khu vực đồi rừng phía Bắc để phát triển du lịch sinh thái; đồng thời, kết nối ra khu vực biển đảo thông qua mô hình phát triển đô thị sinh thái gắn với cảng biển tại Quảng Yên, Vịnh Cửa Lục, Cẩm Phả, Cửa Ông, Vân Đồn, Quảng Hà. Việc điều chỉnh xác định phát triển đồng bộ, liên kết bốn không gian bao gồm không gian đất liền, không gian biển, không gian ngầm, không gian số.

Các định hướng chiến lược này đã được tỉnh Quảng Ninh chính thức công bố vào ngày 30/6/2026. Tại hội nghị công bố các quy hoạch chiến lược của tỉnh, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh đã trao Quyết định Quy hoạch chung đô thị Quảng Ninh đến năm 2050, tầm nhìn đến năm 2075 và Quyết định công nhận tỉnh đạt tiêu chí đô thị loại I cho lãnh đạo địa phương. Nền tảng pháp lý vững chắc từ các quy hoạch ngay lập tức mang lại kết quả cụ thể khi tỉnh thực hiện trao Quyết định chấp thuận chủ trương đầu tư, Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư cho 18 dự án với tổng vốn đầu tư gần 45.000 tỷ đồng, đồng thời khởi công Dự án nhà ở xã hội cho thuê tại phường Uông Bí và Dự án Khu nuôi trồng thủy sản tập trung tại đặc khu Cô Tô.

Phát biểu tại Hội nghị, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ninh Bùi Văn Khắng khẳng định, địa phương cam kết khẩn trương cụ thể hóa các quy hoạch thành các chương trình, kế hoạch, dự án trọng điểm; đẩy mạnh số hóa, công khai quy hoạch, tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư, xây dựng các cơ chế, chính sách đột phá để huy động mạnh mẽ các nguồn lực xã hội. Tỉnh quyết tâm tổ chức thực hiện hiệu quả các quy hoạch đã được phê duyệt, hiện thực hóa kỳ vọng và sự tin tưởng của Trung ương, đưa Quảng Ninh phát triển xứng tầm là cực tăng trưởng của khu vực phía Bắc, trung tâm kinh tế biển quốc gia, trở thành thành phố Quảng Ninh theo định hướng quy hoạch đã được phê duyệt.