Nhật Bản cải tổ giáo dục trước kỷ nguyên AI

Bộ Giáo dục, Văn hóa, Thể thao, Khoa học và Công nghệ Nhật Bản mới đây đã công bố dự thảo hướng dẫn chương trình giáo dục quốc gia mới, đánh dấu một trong những bước điều chỉnh quan trọng của hệ thống giáo dục nước này trước sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo (AI) và công nghệ số.

Hướng dẫn chương trình giáo dục quốc gia là bộ tiêu chuẩn do Bộ Giáo dục Nhật Bản xây dựng nhằm bảo đảm chất lượng và mặt bằng giáo dục thống nhất tại các trường học trên cả nước. Chương trình này được rà soát, sửa đổi lớn khoảng 10 năm một lần.

Dự thảo mới được trình tại cuộc họp của các chuyên gia giáo dục Nhật Bản, trong đó giáo dục thông tin và tăng tính linh hoạt trong tổ chức dạy học được xác định là những nội dung trọng tâm.

Chuẩn bị năng lực cho kỷ nguyên AI

Sự phát triển nhanh chóng của AI đang đặt ra những yêu cầu mới đối với giáo dục, không chỉ ở khả năng sử dụng công nghệ mà còn ở năng lực đánh giá và xử lý thông tin của người học.

Dự thảo của Bộ Giáo dục Nhật Bản cảnh báo sự lan truyền thông tin sai lệch hoặc gây hiểu nhầm trên mạng xã hội, xu hướng củng cố các giá trị thiên lệch và ảnh hưởng ngày càng lớn của AI đối với nhận thức cũng như quá trình ra quyết định của con người có thể làm gia tăng sự chia rẽ trong xã hội dân chủ.

Trong bối cảnh đó, dự thảo cho rằng học sinh cần được trang bị nền tảng kiến thức về những nguyên lý cơ bản của AI, hiểu tác động của công nghệ đối với nhận thức con người và nâng cao năng lực hiểu biết truyền thông.

Nhật Bản dự kiến đưa thêm nội dung học tập chuyên biệt về thông tin vào Hoạt động học tập tổng hợp, một nội dung giáo dục hiện có ở bậc tiểu học. Trong khi đó, ở bậc trung học cơ sở, một môn học mới, tạm gọi là “Thông tin và Công nghệ”, sẽ được đưa vào chương trình.

Trao thêm sự linh hoạt cho nhà trường

Một điểm đáng chú ý khác trong dự thảo là đề xuất thay đổi cách phân bổ thời lượng giảng dạy. Theo cơ chế mới, các trường tiểu học và trung học cơ sở có thể điều chỉnh số tiết dành cho từng môn học linh hoạt hơn. Nhà trường được phép giảm tối đa khoảng 15% số tiết hàng năm của một môn và sử dụng thời gian được giải phóng cho những mục tiêu giáo dục khác.

Khoảng thời gian này có thể dành cho các hoạt động hỗ trợ học tập phù hợp với đặc điểm, năng lực và nhu cầu riêng của từng học sinh. Các trường cũng có thể sử dụng thời gian này để giáo viên nghiên cứu, đào tạo và bồi dưỡng chuyên môn.

Trong bối cảnh năng lực, sở thích và tốc độ học tập của học sinh ngày càng đa dạng, việc dành thêm không gian cho hỗ trợ cá nhân hóa được xem là một trong những cách để nhà trường đáp ứng tốt hơn những khác biệt này.

Giáo dục công dân trong xã hội đa dạng

Cải cách chương trình mới ở Nhật Bản cũng nhấn mạnh tầm quan trọng ngày càng lớn của việc xây dựng một xã hội tôn trọng và đón nhận sự đa dạng.

Theo đó, giáo dục cần khuyến khích học sinh nhìn nhận các vấn đề của đất nước và xã hội không phải là những vấn đề xa vời, mà có liên quan trực tiếp đến bản thân. Qua quá trình học tập, học sinh Nhật Bản cần hiểu rõ hơn vai trò và trách nhiệm của mình với tư cách công dân.

Như vậy, cải cách chương trình giáo dục lần này được đặt trong phạm vi rộng hơn việc cập nhật kiến thức công nghệ. Nhật Bản muốn chuẩn bị cho học sinh những năng lực cần thiết để sống và tham gia vào một xã hội đang thay đổi nhanh chóng, nơi công nghệ, thông tin và sự đa dạng ngày càng tác động mạnh đến đời sống cộng đồng.

Hội đồng Trung ương về Giáo dục Nhật Bản dự kiến hoàn thiện các khuyến nghị dựa trên dự thảo vào mùa đông năm nay. Chương trình giáo dục mới dự kiến được triển khai đầy đủ tại các trường tiểu học từ năm tài khóa 2030, sau đó mở rộng sang các cấp học khác. Riêng những nội dung liên quan đến lĩnh vực thông tin dự kiến được triển khai sớm hơn, từ năm tài khóa 2028, trước khi toàn bộ chương trình mới được áp dụng trên diện rộng.

Hồng Nhung