Không để AI vượt con người: Nhật Bản cải tổ giáo dục

Tại cuộc họp Hội đồng Chính sách Kinh tế và Tài khóa ở Nhật Bản mới đây, các thành viên khu vực tư nhân của hội đồng đã đề xuất chuyển trọng tâm giáo dục từ việc ghi nhớ kiến thức và tìm đáp án đúng sang phát triển năng lực học hỏi, thích ứng và giải quyết vấn đề - những kỹ năng được đánh giá là khó bị trí tuệ nhân tạo (AI) thay thế.

Theo bản kiến nghị, hệ thống giáo dục hiện nay của Nhật Bản vẫn chú trọng đào tạo các kỹ năng có vòng đời ngắn, dễ trở nên lỗi thời khi AI phát triển.

Cụ thể, hệ thống giáo dục nước này hiện nay vẫn ưu tiên các kỹ năng như tìm ra đáp án đúng cho một câu hỏi hay học cùng một nội dung với tốc độ giống nhau trong môi trường đồng nhất. Tuy nhiên, đây lại chính là những lĩnh vực mà AI đang thể hiện ưu thế vượt trội, trong khi không còn đáp ứng yêu cầu của nền kinh tế và xã hội trong giai đoạn mới.

Các chuyên gia cảnh báo sự không tương thích giữa giáo dục và nhu cầu thực tiễn đang làm suy giảm năng lực cạnh tranh của Nhật Bản. Trong bối cảnh dân số già hóa và suy giảm nhanh, nước này cần đào tạo nguồn nhân lực có khả năng khai thác và ứng dụng AI hiệu quả thay vì chỉ cạnh tranh với công nghệ.

Bản kiến nghị cũng dẫn nghiên cứu của Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp Nhật Bản công bố năm 2022, dự báo nhu cầu kỹ năng của thị trường lao động vào năm 2050 sẽ thay đổi đáng kể so với năm 2015. Nếu trước đây các doanh nghiệp coi trọng sự cẩn trọng và tinh thần trách nhiệm, thì trong tương lai, kỹ năng giải quyết vấn đề và khả năng dự báo chính xác sẽ trở thành những năng lực được đánh giá cao nhất.

Đề xuất “viết lại” giáo dục trong thời đại AI được đưa ra khi Chính phủ của Thủ tướng Sanae Takaichi triển khai chiến lược thúc đẩy tăng trưởng kinh tế thông qua đầu tư mạnh vào 17 lĩnh vực chiến lược, trong đó AI được xác định là một trong những động lực quan trọng.

Phát biểu tại cuộc họp, Thủ tướng Takaichi đã nhấn mạnh cần tăng cường các biện pháp nâng cao chất lượng giáo dục và thường xuyên cập nhật nội dung giảng dạy để đáp ứng quá trình AI được ứng dụng ngày càng sâu rộng trong xã hội.

Các khuyến nghị của hội đồng sẽ được Chính phủ xem xét trong quá trình xây dựng ngân sách và hoạch định chính sách.