Giáo viên ngày càng quan trọng trong thời đại AI
Thay vì thay thế giáo viên, công nghệ đang mở ra một cách thức khác để các thầy cô dành nhiều thời gian hơn cho những điều AI không thể làm: nuôi dưỡng sự tò mò, xây dựng sự tự tin và đồng hành với học sinh.
Trong một tiết học tiếng Trung tại trường Tiểu học Dazhong ở Bukit Batok, một học sinh lớp 3 chăm chú chơi phiên bản Flappy Bird trên chiếc máy tính xách tay của trường. Trò chơi tưởng như chỉ để giải trí lại được giáo viên thiết kế nhằm giúp các em học những từ vựng liên quan đến các địa danh nổi tiếng của Singapore.
Ở trường Trung học Tampines, một học sinh lớp 8 đang giải một bài toán trên chiếc Chromebook do nhà trường cấp. Khi hoàn thành, em lập tức nhận được phản hồi trực tuyến về kết quả và biết mình đã sai ở đâu.
Đằng sau những hoạt động tưởng như khác biệt này là cùng một cách tiếp cận: sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để giúp học sinh học theo tốc độ riêng, được phép mắc lỗi và quan trọng hơn là có cơ hội nhận ra, sửa chữa và học hỏi từ những sai lầm đó.
Từ chấm bài đến phản hồi tức thì
Với hơn 20 năm giảng dạy môn Toán, giáo viên Charles Yip, trường Trung học Tampines, hiểu rõ giá trị của việc phản hồi kịp thời đối với quá trình học tập.
Trong cách dạy truyền thống, một học sinh có thể mắc một lỗi nhỏ trong tính toán hoặc chuyển số khi đang giải một bài toán phức tạp. Nhưng đôi khi các em chỉ phát hiện ra sai lầm vài ngày sau, khi bài làm đã được giáo viên chấm và trả lại.
Việc ứng dụng AI đang giúp rút ngắn đáng kể khoảng thời gian này.
Thầy Yip sử dụng Snorkl, một công cụ thương mại ứng dụng AI có khả năng đánh giá bài làm viết tay và đưa ra phản hồi gần như ngay lập tức. Nhờ vậy, học sinh có thể nhận biết lỗi và sửa ngay trong quá trình học.
“Trước đây, một học sinh có thể hoàn thành cả bài trước khi nhận ra mình mắc lỗi. Các em rất thất vọng vì phải làm lại toàn bộ”, thầy Yip nói.
Theo ông, mục tiêu không chỉ là giúp học sinh tìm ra đáp án đúng mà còn phải hiểu quá trình học tập: “Chúng tôi muốn các em hiểu rằng học tập là một quá trình lặp đi lặp lại, không chỉ đơn thuần là ghi nhớ các công thức”.
Giáo viên có thêm thời gian cho từng học sinh
Một trong những thay đổi đáng chú ý nhất mà AI mang lại không nằm ở bản thân công nghệ, mà ở cách nó giải phóng thời gian cho giáo viên.
Khi học sinh nhận được phản hồi được cá nhân hóa, thầy Yip không còn phải xây dựng toàn bộ tiết học theo trình độ “trung bình” của cả lớp. Những học sinh tiếp thu nhanh có thể chuyển sang những bài tập khó hơn, trong khi giáo viên có thêm thời gian dành cho những em cần được hướng dẫn trực tiếp, giải thích thêm hoặc động viên.
Tuy nhiên, để một công cụ AI thực sự hữu ích trong lớp học không phải là việc đơn giản. Theo thầy Yip, phần khó nhất là dự đoán những câu trả lời sai mà học sinh có thể đưa ra và thiết lập hệ thống để AI đưa ra phản hồi phù hợp, dễ hiểu, thay vì chỉ đơn giản cung cấp đáp án cuối cùng. Công việc này có thể mất nhiều giờ chuẩn bị, cho thấy ngay cả khi AI được đưa vào lớp học, vai trò của giáo viên vẫn không giảm đi. Ngược lại, công việc của họ chuyển sang một dạng khác: thiết kế hoạt động học tập, chuẩn bị dữ liệu và hướng dẫn học sinh sử dụng công nghệ đúng cách.
AI giúp học ngoại ngữ theo cách mới
Tại trường Tiểu học Dazhong, thầy giáo tiếng Hoa Kenny Ng cũng sử dụng AI để thu hút học sinh học ngoại ngữ. Ông bắt đầu áp dụng phương pháp này từ năm nay.
Trong một tiết học, các học sinh lớp 3 mượn Chromebook của trường và đăng nhập vào Singapore Student Learning Space (SLS), nền tảng học tập trực tuyến do Bộ Giáo dục Singapore phát triển.
Sau khi truy cập bài học trên SLS, các em chơi một phiên bản Flappy Bird do chính thầy Ng thiết kế. Mục tiêu của trò chơi là giúp học sinh làm quen và ghi nhớ các từ vựng tiếng Trung liên quan đến những địa danh của Singapore. Ở nhiệm vụ cuối cùng, các em tự ghi âm phần đọc đoạn văn, công cụ AI trong chương trình sẽ đánh giá phần đọc và lập tức đưa ra phản hồi về phát âm cũng như nội dung.
Trong khi học sinh tự thực hiện các nhiệm vụ, thầy Ng đi quanh lớp, quan sát và hỗ trợ những em cần giúp đỡ, đồng thời xác định những phần mà học sinh đang gặp khó khăn nhất.
Bài tập về nhà vẫn phải làm trên giấy
Dù sử dụng nhiều công cụ kỹ thuật số trong lớp học, cả hai giáo viên đều không đưa công nghệ vào mọi khâu của quá trình học tập. Đặc biệt, bài tập về nhà vẫn được duy trì trên giấy.
Với thầy Yip, bài tập viết giúp học sinh rèn khả năng tự giải quyết vấn đề mà không phụ thuộc vào những gợi ý của công nghệ. Điều này cũng giúp các em chuẩn bị cho các kỳ thi quốc gia, vốn vẫn được thực hiện trên giấy.
Trong khi đó, thầy Ng cho rằng kỹ năng viết bằng tay có ý nghĩa nền tảng đối với việc học tiếng Trung và không nên bị thay thế bằng việc gõ chữ.
Cả hai giáo viên đều nhận thấy vai trò của mình đang dần chuyển từ người truyền đạt kiến thức sang người tổ chức và tạo điều kiện cho quá trình học tập. Nhưng chính sự xuất hiện của AI lại khiến vai trò của giáo viên trở nên quan trọng hơn.
AI không thể thay thế mối quan hệ thầy trò
Theo thầy Yip, học sinh cần được dạy cách sử dụng AI như một công cụ hỗ trợ chứ không phải một phương tiện suy nghĩ thay mình. “Chúng ta phải dạy học sinh rằng AI chỉ nên đóng vai trò định hướng và đưa ra phản hồi. Học sinh vẫn phải tự suy nghĩ, tự diễn giải phản hồi và sử dụng những phản hồi đó để cải thiện việc học của mình”, ông nói.
Thầy Ng cũng cùng chung quan điểm: “AI không thể thay thế mối quan hệ giữa giáo viên và học sinh, nơi chúng ta nuôi dưỡng sự tò mò, xây dựng sự tự tin và bảo đảm học sinh phát triển một cách toàn diện”.
Vì vậy, dù AI đang ngày càng hiện diện trong lớp học, theo các chuyên gia, một công cụ có thể chỉ ra học sinh sai ở đâu, nhưng để giúp một đứa trẻ không sợ mắc sai lầm, có đủ tự tin để thử lại và đủ tò mò để muốn học thêm, vẫn cần đến vai trò của những người đứng trên bục giảng.