California tuyên chiến với những thiết kế “gây nghiện” của mạng xã hội
California, bang đông dân nhất nước Mỹ và là trung tâm của ngành công nghệ toàn cầu, đang đứng trước khả năng trở thành một trong những địa phương có quy định nghiêm ngặt nhất đối với mạng xã hội dành cho trẻ em và thanh thiếu niên.
The Washington Post đưa tin, các nhà lập pháp bang California dự kiến thông qua dự luật AB 1709 trong tháng 8 này, trước khi kết thúc kỳ họp thường niên. Nếu được ban hành, luật sẽ cấm các nền tảng mạng xã hội cung cấp cho người dưới 16 tuổi những tính năng được xác định là “gây nghiện”, buộc các công ty công nghệ phải thay đổi cách thiết kế sản phẩm nếu muốn tiếp tục phục vụ nhóm người dùng này.
Động thái của California được đánh giá có ý nghĩa vượt ra ngoài phạm vi một bang. Với quy mô dân số lớn và vị thế là quê hương của Thung lũng Silicon, các nhà vận động cho rằng quyết định của California có thể tạo thêm sức ép đối với những tập đoàn công nghệ lớn và thúc đẩy các bang khác áp dụng những quy định tương tự.
“Đây sẽ là tín hiệu đối với phần còn lại của đất nước”, ông Zamaan Qureshi, đồng sáng lập tổ chức chính sách công nghệ dành cho thanh thiếu niên Design It For Us nói.
Nhắm vào tính năng “cuộn vô hạn”
Khác với một số quy định chỉ tập trung vào việc xác định độ tuổi hoặc yêu cầu sự đồng ý của cha mẹ, dự luật của California hướng trực tiếp vào cách các nền tảng được thiết kế.
AB 1709 đặt vấn đề với nhiều tính năng phổ biến của mạng xã hội, trong đó có thuật toán đề xuất nội dung, tính năng “cuộn vô hạn” cho phép người dùng liên tục xem nội dung mà không có điểm dừng, chế độ tự động phát video và các cơ chế tương tác khác.
Theo những người ủng hộ dự luật, chính các thiết kế này có thể khuyến khích người dùng dành nhiều thời gian hơn trên nền tảng và khiến trẻ em khó kiểm soát thời lượng sử dụng.
Hạ nghị sĩ bang California Josh Lowenthal, người đề xuất dự luật và từng làm việc lâu năm trong lĩnh vực công nghệ cho biết mục tiêu của dự luật không phải là ngăn trẻ em tiếp cận internet hay mạng xã hội, mà là yêu cầu các công ty công nghệ thay đổi sản phẩm để giảm những yếu tố có thể gây hại cho người dùng trẻ tuổi.
“Chúng ta đang nói với một ngành công nghiệp trị giá hàng nghìn tỷ USD, một ngành đã bám chặt lấy con em chúng ta như một chiếc kìm siết chặt, và điều đó đã đi quá xa”, ông nói.
Kỳ vọng tạo hiệu ứng lan tỏa
Nỗ lực của California diễn ra trong bối cảnh nhiều bang Mỹ đang tăng cường kiểm soát hoạt động của trẻ em trên môi trường số.
Theo Hiệp hội Các nhà cung cấp dịch vụ xác minh độ tuổi, tính đến tháng 7, ít nhất 20 bang của Mỹ đã thông qua một số hình thức luật nhằm tăng cường an toàn trực tuyến cho trẻ em. Một số bang yêu cầu sự đồng ý của cha mẹ để trẻ em sử dụng mạng xã hội, trong khi các quy định mới đang chuyển sang kiểm soát trực tiếp các tính năng của nền tảng.
Tại cấp liên bang, Hạ viện Mỹ tháng 6 cũng thông qua một gói biện pháp bảo vệ trẻ em trên môi trường trực tuyến. Một dự luật tương tự nhận được sự ủng hộ của một ủy ban quan trọng tại Thượng viện trong tháng 8.
Sức ép đối với các công ty công nghệ đồng thời gia tăng trên phương diện pháp lý. Trong mùa Xuân năm nay, các bồi thẩm đoàn tại New Mexico và Los Angeles đã đưa ra các phán quyết chống lại Meta, công ty sở hữu Facebook và Instagram, liên quan tới những cáo buộc về tác động của mạng xã hội đối với trẻ em. Đầu tháng 8, một thẩm phán New Mexico còn xác định Meta là một “mối phiền toái công cộng”.
Trong tuần này, một phiên tòa lớn bắt đầu tại Oakland, California, trong đó California cùng Colorado, Kentucky và New Jersey cáo buộc Meta đã thiết kế các nền tảng theo cách khiến trẻ em dễ bị nghiện. Các bang đang yêu cầu một khoản phán quyết lên tới 1.400 tỷ USD.
Những diễn biến này cho thấy vấn đề bảo vệ trẻ em trên môi trường số đang chuyển từ tranh luận xã hội sang một mặt trận pháp lý và chính sách ngày càng quyết liệt.
Còn nhiều thách thức
Tuy nhiên, dự luật của California nhiều khả năng sẽ phải đối mặt với các thách thức pháp lý. Nhiều tòa án Mỹ trước đây đã ngăn chặn các quy định hạn chế việc thanh thiếu niên sử dụng mạng xã hội, cho rằng những quy định này có khả năng vi phạm quyền tự do ngôn luận theo Tu chính án thứ nhất của Hiến pháp Mỹ.
Do đó, nếu AB 1709 được thông qua, California gần như chắc chắn sẽ phải đối mặt với các vụ kiện từ các công ty công nghệ hoặc các tổ chức bảo vệ quyền tự do ngôn luận.
Những người phản đối cũng đặt câu hỏi về hiệu quả của các biện pháp hạn chế. Tại Australia, nơi đã cấm người dưới 16 tuổi sử dụng mạng xã hội, một cuộc đánh giá của chính phủ về ba tháng đầu thực hiện lệnh cấm cho thấy nhiều người trẻ đã tìm được cách né tránh quy định.
Một cuộc chiến chính sách mới
Thống đốc Bang California Gavin Newsom từ lâu đã có lập trường tương đối linh hoạt đối với các quy định dành cho ngành công nghệ. Ông từng phủ quyết một số quy định liên quan đến công nghệ nhưng đồng thời ủng hộ những biện pháp tập trung vào trẻ em. Đầu năm nay, ông công khai ủng hộ việc hạn chế quyền tiếp cận mạng xã hội đối với người dưới 16 tuổi.
Văn phòng Thống đốc Newsom không bình luận trực tiếp về AB 1709 trong tuần này, cho rằng chính quyền thường không bình luận về các dự luật đang được xem xét. Tuy nhiên, sự ủng hộ trước đó của ông khiến dự luật có thêm triển vọng được thông qua.
Nếu trở thành luật, AB 1709 sẽ không phải là nỗ lực đầu tiên của California nhằm kiểm soát tác động của các nền tảng công nghệ đối với trẻ em. Nhưng điểm đáng chú ý là cách tiếp cận lần này không chỉ đặt trách nhiệm lên phụ huynh hay người dùng mà trực tiếp yêu cầu các công ty thay đổi thiết kế sản phẩm.
Với quy mô và vị thế đặc biệt của California trong hệ sinh thái công nghệ Mỹ, quyết định của bang có thể trở thành một phép thử quan trọng cho hướng đi của chính sách quản lý mạng xã hội tại Mỹ trong những năm tới.